ITI DUYOG TI SINGASING: Isalakantayo ti Karayan Balili

Adun a pakasaritaan ti sibilisasion ti namunganay iti igid ti karayan. Dakkel man wenno bassit, dita ti nagtubuan ken nagramutan ti sibilisasion. Nakakonektar latta ti karayan iti sibilisasion. Ta napateg ti karayan iti biag ti tao. Kasapulantayo ti danum iti inaldaw, iti talon, kadagiti taraken a dingo, iti transportasion ken dadduma pay. Dagita ti makagapu no apay a naikonektar latta ken saan nga agsina ti sibilisassion ken karayan. Napateg la unay ti karayan iti sibilisassion.

Ngem kasanon no binaybay-anen ti tao ti karayan? Kasanon no ti mismo a tao ti nangipaay iti ipapatay a mismo ti karayan? Dumur-as nga agpayso ti nagramutan a sibilisasion ngem ania kadi ti anag dayta a dur-as kalpasan ti panangbaybay-a iti kasinnallabay iti dur-asan sipud pay idi punganay?

Kas kadaytoy Karayan Balili a nangbeltak iti La Trinidad Valley, Benguet. Dakkel a nam-ay ti impa-ayna kadagiti immuna a kaputotan. Dakkel ti impaayna a tulong kadagiti immuna a kaputotan. Ngem iti agdama, agngangabiten a matay. Kasla awan ti mangikaskaso iti kinapategna iti napalabas. Kasla awan ti mamaayna a nagramut ti sibilisasion iti tulong ken pannaranay ti karayan. Nabati ti karayan idi dimmur-as dagiti kaputotan.

Idi arintapusen ti 1980s agingga iti pakauna ti 1990s, napintas pay laeng ti Karayan Balili. Nalitnaw ti agay-ayus a danumna. Pagtaudan iti pagsibug kadagiti mula, ken paggawgawan kadagiti apit a nateng iti La Trinidad Valley. Ngem iti labes ti katengngaan ti 1990s, napaliiwkon a mangrugin nga agrugit ti karayan.

Addaak iti radio idi a kas scriptwriter ken tagasurat iti komersial. Kadagidi nga aldaw, iti bigat agingga iti tengnga ti aldaw wenno aglikig, mapanak agisursor kadagiti lakok a leather bags ken leather jackets ken dagiti usaren iti talon kas iti gabion ken sprinklers, hose ken dadduma pay kadagiti barbarangay ti La Trinidad. Nayon a sapulko. Sabali ti sueldo ken kitak iti panagsurat iti komersial. Agsuratak metten iti malem.

Iti panagsursorko, napaliiwko ti pannakarugit ti karayan. Kas mannurat, ania ti aramidek? Dayta ti immapay kaniak a saludsod.

Kada tengnga ti aldaw wenno aglikig pay, addaak iti katengngaan ti hanging bridge iti Km 4 wenno ti agturong iti Pines Park. Saan pay a narangtayan idi. Iti kaaddak iti tengnga ti rangtay, panagkitak, agsangsangit ti karayan gapu iti kinarugitna. Pampanunotek no ania ti maitulongko iti karayan. Ania ti akemko a kas mannurat?

Kas mannurat, napanunotko nga usarek ti talentok tapno maawisko ti imatang dagiti agtuturay maipanggep iti Karayan Balili. Immuna a nangaramidak iti salaysay maipapan iti karayan. Ngem, saan kadi a nagkaadu a salaysay (essay ken feature) ti naipablaaken? Binaliwak manen. Nangaramidak iti daniw. Tay daniw nga agdillaw. Ngem saan aya nga aginaldaw a bumambanat dagiti radio stations ken diario maipapan itoy? Ay, asis! Badarong ya. La daniw ngarud a pormal ken nauuneg dagiti balikasna. Ngem epektibo ngata iti tao? Maidanonko ngata ti panggep? Wenno maawatanda ngata ti panggep? Sinukatak manen, tay nalag-an dagiti balikasna. Ngem aggudeng pay la datao a mangipablaak. Inkapilitan nga indulinko pay laeng. Tawen ti inabutna.

Kas mannurat, managbasabasa met datao kadagiti magasin. Kas religious writer, nasken met nga agbasa datao kadagiti religious magazine tapno adda pangalaan iti idea wenno material a suraten. Isu a makabulan wenno nasursurok ti pundok nga scripts.

Saan a maaramid dayta dagiti dadduma a writers ta agtaud ti material ken ni Sis. Teresa, ti editormi. Basaenna pay nga umuna dagiti scripts sakbay a mairekord. Ngem kadatao, siakon a mismo ti pagtaudan dagiti material. Siak ti makaammon.

(Adda tuloyna)