ITI DUYOG TI SINGASING: Kasano ti agsurat iti Villanelle? (Tuloyna

Ta apaman a matiliwmo ti sikreto ti daniw saankan a maiyaw-awan itoy a porma. Nalakam laengen a suraten, nalag-an man a wagas ti pannakaisuratna ken/wenno saan, nauuneg a balikas a nangaramatan kadagiti figure of speech. No adda nangsurat  kadaytoy nga ibagana nga isu a porma, nalakam laeng a dasigen ken ikumpara ti diperensiada. Mabigbigmo no agsasao ti mannaniw iti pudno wenno saan. Ta adda met dagiti mangibaga iti porma ti daniwna, ngem saanna a nasurotan ti umno a wagas wenno retokado ti inaramidna ket nangaramid ti kabukbukodanna a bersion a maitutop iti kapanunotanna.

Napintas nga ay-ayamen dagiti daniw nga addaan porma, ta saan laeng a makarit ti imahinasion no di pay ti inalat no kasano ti agurnos kadagiti linabag ti daniw. Ta ti agdaniw ket maysa a nabileg nga ay-ayam, pamparegta iti utek, pampaganaygay iti rikna, ublag dagiti samsamuyeng ken babantot a kimpet iti nakem.

Napintas a balinsueken, balibaliktaden, pusiposen dagiti porma nga aramidem a daniw. Kaay-ayotayo met daytoy. Ngem kadagiti laeng publikasion a Tagalog ta kaykayatda dagiti daniw a narukod ken addaan pormana.

Kas itoy a porma a villanelle.

French ti nagtaudan daytoy a daniw. Sa la limtuad daytoy iti English idi tartaraudi ti 1800s. Buklen daytoy ti sangapulo ket siam a linia. Lima a saggatlo a linia wenno triplets ken maysa nga uppat a linia wenno quadruplet iti udina.

Kinapudnona, narigrigatko nga inaramid ti triolet ngem daytoy villanelle nupay at-atiddog daytoy naud-udi. Immabut iti nasurok a makalawas nga inaramidko ti triolet. Ngem iti villanelle, agsipud ta natiliwkon ti inalatna, kagudua laengen nga aldaw a sinuratko agraman kadaytoy nga artikulo.

Nalabit a  subliantayto nga uliten dayta triolet ken no kasano a baliktaden dagiti porma. Baliktaden ti orihinal a porma. Kadagiti dandaniwtayo iti Tagalog ti nangipakatantayo kadagiti binaliktad a porma. Rebisado a porma, isu a binaliktad a porma. Isarunotayonto nga artikulo kadaytoy a kolum.

Innem nga stanza ti daniw. Addan daytoy iti iskema nga  “aba aba aba aba aba abaa” tunggal stanza. Innem amin nga stanza. Lima a triplets ken maysa a quadruplet. Buklen met daytoy iti dua a rima (rhyme) tunggal stanza. Naulit-ulit ti umuna ken maikadua a linia ken/wenno nagsinnublatda a naulit. Sadanto manen naggiddan iti maudi nga stanza wenno iti quadruplet. (Usigen a nalaing ti ehemplo.)

Pagimasanna daytoy, saannatayon a pinarigat ti immuna a nangputar a mannaniw ta awanen ti particular length wenno line length. Isu a nawaya ti asinoman a mannaniw a mangited iti kaatiddog wenno kaababa dagiti linia ti daniw. No nametro wenno nabilang ken adda rukod no mano a syllabic ti linia, nagkudkod koman datao iti saan a nagatel ta sabali koma manen a panangited iti pagpanunotan. Kas iti triolet a buklen iti walo a silaba tunggal linia. Nalabit a dayta ti maysa a rason no apay a nagkammaulawtayo a nangputar iti triolet. Ngem daytoy a villanelle ket libre, nawaya ti asinoman ta saan a narukod.

No agaramidka iti maysa a bersion manipud itoy, mabalinmo met nga imetro daytoy kas iti villanelle metered line length. No mapapintasmo pay manipud iti orihinal a porma, naganas latta a panagay-ayam kadagiti balikas. Ta kas kinuna ni Miriam Sagan, kolumnista iti Writer’s Magazine, napintas dagiti dandaniw nga ay-ayam a mangpasubli iti bileg ken kinangayed ti isip a pinalidem wenno pinaginana ti writer’s block. Pamparegta ti kayatna a sawen.

(Adda tuloyna)