ITI DUYOG TI SINGASING: Kasano ti agsurat iti Villanelle? (Umuna a paset)

Ituloytayo a dakamaten dagiti dandaniw nga addaan iti porma. Pomormatayo met ta dagiti dandaniw iti IlukoĀ  iti agdama a panawen ket dinominaran ti free verse wenno block verse wenno nawaya ti mannaniw iti kayatna a maaramid iti pinutarna. Masurot ti pagayatanna maipapan iti kaatiddog ken kaababa dagiti linia, adda man stanza wenno awan, ken gagangay a saan a masurot dagiti dadduma a pagannurotan dagiti addaan pormana. Free verse kayatna a sawen, nawaya.

Dakamatentayo dagiti addaan porma. Dagiti nangpadaeg ken nangipaneknek no apay a dagiti dandaniw ti maaw-awagan iti kangatuan nga arte. Kangatuan ta isuda dagiti balikas a pagubbogan ti kinadayag ken kinaisangsangayan iti lubong ti kinamanagpartuat. Agpartuat, saan laeng a tinulad wenno tiniliw a balikas ti nakaparsuaan. Isu a napintas dagiti dandaniw nga addaan porma. Kas iti villanelle.

Nabayag a binirbirokko ti pempen dagiti filesko a naimanikilia ken naisurat iti ima (long hand draft) ta patiek a saanak pay la idi nga agar-aramat iti kompiuter idi nasuratko wenno nagsursuratak kadagiti daniw a villanelle. Saanta pay laeng idi a konektado iti Saringit Magasin ken/wenno Tawid News Magasin, agsursurattan iti villanelle. Ta nareggetta unay ken kaay-ayota nga ay-ayamen dagiti daniw. Maysa met nga ay-ayam ti daniw; ay-ayam kadagiti balikas. Ngem awan ti nasarakak a file uray maysa laeng koma. Nalabit nga adda ngem diak pay laeng nasarakan wenno karamanen kadagiti naibelbelleng a daan a files.

Isu a napanunottayo manen ti mangaramid iti sabali. Kas panangituloy daytoy a kolum kadagiti dandaniw nga addaan iti pormana.

Kasano aya ti agsurat iti daniw a villanelle?

Nalaka laeng no naadalmon ti kababalin ti daniw. Daytoy ti umuna nga adalen ken ammuen sakbay a magemgeman. Adalen nga umuna ti kababalinna.

Ngem no saanmo pay a natiliw ti kababalin (characteristics) ti daniw, saanmo laengen nga ituloy ti mangputar ta makulkol la ketdi dagiti isem, misuot, mirduot, ngayemngem, sakuntip, kudkod iti di met nagatel, musiig ken dadduma pay. Ta kas kuna ti reperensiatayo, villanelles are a nightmare! Bangungot kano iti panagsurat kadaytoy. Puonay ket a panangiladawanen, he-he-he! Kasla mabangbangungot wenno agam-ammangawka nga agsurat, lalo no dimo pay napetpetan ti inalatna. Pudno la unay daytoy, isu nga inawaganda iti bangungot. Ngem no naadalmon ti kababalinna, mabalinmo a kunaen a kasla agigup iti digo ti saluyot ken bulong-paria a nasagpawan itiĀ  palileng wenno birut wenno bunog, sakanto isaruno nga ipaipus dayta sangakilometro a tig-ab a pakapilawam no maminsan wenno pakaawatam iti nasugpet a misuot ken ngayemngem gapu ta nalibtawam ti table manners.

No napaamomon wenno naammuamon ti kababalin ti daniw, nalaka laengen a suraten ket napintas nga ay-ayamen a suraten. Lalo no addaka iti biahe nga awan ti ar-aramidem. Agay-ayam kadagiti balikas dagiti daniw wenno agay-ayam iti daniw. Pagpalabasan iti oras. Kas kaniak, kastoy ti aramidko no agbiaheak. Uray idi saanak pay laeng a mannurat wenno nagipabpablaak kadagiti sinuratna, kaay-ayokon ti agay-ayam kadagiti daniw. Daniw met laeng ti gapuna no apay nga ā€œaksidenteā€ a nagbalin datao a mannurat.

Ta kalpasan ti pannakasuratmo, nariknam ti pannakapnekmo. Ta napadasam met a binaddekan dagiti tugot wenno inay-ayam ti naindaklan nga ay-ayam dagiti immun-una a mannaniw a nangadak itoy. Nariknam no kasanoda nga inadakda dayta a dana. Nariknam no kasanoda met a nagrigat a nagab-abel kadagiti balikas sakbay a natiliwda ti kakaisuna a sikreto ti daniw. Mabalin a nariknam ngata, no apay a naawagan iti bangungot iti panagputaran. Kas ti villanelle nga inawaganda iti bangungot.

(Adda tuloyna)