ITI DUYOG TI SINGASING: Nakalipat kadin dagiti mannaniw iti agdama? (Tuloyna)

Ta ania kano aya dagiti daniw iti agdama? Kastoy man ti kuna ni Remollino babaen ti panangadawna iti balikas ni Ave Perez-Jacob:

“Ito’y ang mga tulang kung manghihiram tayo ng parirala mula sa kuwentista't nobelistang si Ave Perez Jacob ay masasabi nating ‘nanggigitata sa romansa’, ito’y ang mga tulang kinatatampukan ng nagngangalit na kalibugan, ito'y ang mga tula ng eksistensiyal na pag-aangas ng mga hangal. Iilan lamang sa mga makata ng ating bayan ang lumihis mula sa ganitong landasin sa nakalipas na walong taon.

Ang lalong masakit pa, maging yaong mga dapat na asahang tumula tungkol sa mga kaapihan ng nakararami sa ating mga kababayan at iba pang usaping panlipuna’t pampulitika, karamiha’y hindi ganito ang pinagsususulat na tula. Karamihan sa kanila’y naaanod din sa pagsunod sa nausong mga katarantaduhan sa ating panulaan.

Ganito ginagamit ng mga makata ng ating bansa ang lubhang mabisang sandatang nasa kanilang mga kamay.”

Nadagsen ti panagdisso daytoy a danog ni Remollino. Saan a nailaksid dagiti mannaniw nga  Ilokano gapu iti panagbalbaliw met ti taray ti daniw. Timpuar met dagiti postmodernismo a dandaniw-Ilokano.

Ta ania ngamin aya ti makunkuna a postmodernismo a dandaniw? Dagiti daniw a mabalin a pudno, mabalin met a palso, ta iti posmodernismo, awan ti makunkuna a pudno ken palso ta posible a pudno wenno posible a palso wenno isuda a dua. Saan laeng a kadagiti daniw ti pakakitaan no di pay mabasa kadagiti sarita-Ilokano. 

Kuna pay ni Remollino nga iti diskurso ti postmodernismo, mabalin nga awagan iti bannuar dagiti mangliliput iti ili ken mabalin met nga awagan iti buyot ti demokrasia dagiti pasista.

Ti narigat ken agdadata a karirigatan, iti punto ti postmodernismo, posible ken mabalin met nga awagan iti salbabida iti anges ti gobierno nga awan ti maitedna a solbar iti agkirkiraos a buksit,  iti diosen dagiti nakulkol a bituka babaen ti ipuruakda a binuot a tinapa dagiti dadakkel ti imada ken natatadem ti gettengda iti kamalig ti ili. Posible a masagutan iti padeppa dagiti mangtaptapaya iti demokrasia.

 Saan kano a nalawag dayta namnama ken masakbayan iti nagan ti postmodernismo no utoben a nalaing ti pakasaritaan daytoy. Ta ti sentral idea ket agbatay amin iti relatibo ken tentatibo. Ngarud, no ibatay amin iti relatibo ken tentatibo, kaipapananna ti panangikugtar kadagiti historia, siensia ken pilosopia. Nakugtaran dagiti panangamiris ti gapu ken epekto ti historia ken siensia, ken inibbatan ti prinsipio a pampilosopia.   

Iti nalawag a pangilawlawag, iti postmodernismo a daniw, kunaem lattan nga umno wenno di umno ti isawsawang wenno naisurat ta awanen ti sabali pay a pagpilian. Nalatak ti postmodernismo da Soren Kierkegaard ken Friedrich Nietzche.

Ni Kierkegaard ti nangirugi iti “Truth is subjectivity” ken nangi-yadal iti makunkuna a relatibidad. Kuna met ni Nietzche nga awan ti fixed value. Isu nga idi kuna ni Nietzche a “natayen ti Dios” posible nga agsasao iti pudno, agsasao iti palso wenno isuda a dua. Ni Martin Heidegger,  maysa kadagiti lider ni Adolf Hitler, ti maysa  pay a mangitagtaguyod iti postmodernismo.  Iti Francia, nalatak unay itoy da Francois Lyotard, Jacques Derrida, Jean Baudrillard ken ti Kano a ni Richard Rorty.

Awan duma ti postmodernismo iti new criticism da TS Eliot ken Ezra Pound. Kaaliado ni Benito Mussolini ti Italia ni TS Eliot, kaaliado met ti sabali pay a diktador, ni Gen. Felicisisimo Franco ti Espania, ni Ezra Pound.

Kasla kayat nga ibaga ni Remollino iti dina panangayon ken ni Almario gapu ta kaaliado ti diktador ti naud-udi, a kas iti pakasaritaan ti post-modernismo ken new criticism. Kasla  kayatna a paruaren a timmaud dagitoy a kapanunotan gapu iti gandat a panangawid iti sabali a dana dagiti mannurat a komontra iti panagpayakpak ti maysa a panggep.

Kasla kayatna a paruaren a ti postmodernismo ket panangited iti sabali nga atension tapno agtultuloy ti “double blade” nga interes ti estado. Double blade ta ti USA ti kangrunaan a mangsalsalaknib iti demokrasia ngem iti lubong, nagkaadu met dagiti “annakna” a diktadoria a nasion no di man manipud iti linteg militar a nasion. Karaman ditoyen ti Pinas dagiti “annakna”. Isu a saan a maawatan no maminsan ti gita nga ipugtit ti rapangan a dila a mangkunkunnot iti sirib dagiti naappanan iti banniit ti tuglep ken pannakailibay.

            (Adda tuloyna)