ITI DUYOG TI SINGASING: No kasano ti agsurat iti Villanelle (Maudi a paset)

Pinadastayo ngarud ti nangsurat iti villanelle. Nagaramattayo iti bold face ken italics a linia tapno maitudo a nalaing ti istruktura wenno structure ti daniw. Saantayo metten a kinauneg dagiti balikas tapno maawatan ti amin. Ibagatayonto wenno dakamatentayo ti deconstruction process iti udina tapno nalaklaka pay a maawatan ti nanguneg ti daniw.

Iti panangawat ti maysa a daniw, nasken nga ammom nga idasig daytoy, ammom ti pasikutsikot ti deconstruction, ken ammom a warwaren wenno palukayan ti pinairutanna a daniw. No dimo ammo nga aramiden daytoy, narigatmo a maawatan dagiti dandaniw, lalo dagiti nagaramat iti nauuneg a balikas ken nagaramat iti figure of speech. Kadagiti di makaammo iti deconstruction saanda la ketdi a maawatan dagiti dandaniw lalo dagiti addaan iti nauuneg a balikas. Isu nga adda dagiti mangibaga a boring dagiti dandaniw ta dida maawatan.

Adtoy ngarud ti daniw:

Villanelle: Panagawid

(Daniw ni J. M. Agpalo, Jr.)

Idatonmo ti dapok iti sab-ok baybay Suso.

Tapno agnanayon kinupag a balikas dagiti kari

Ta agsubliakon iti aldaw a maika-uppat a pulo.

Kas panagwaris iti bagas iti kakallaysa, agitandudo

Iti pannakaurnos linabag dagiti naipadeppa a prinsipio.

Idatonmo ti dapok iti sab-ok baybay Suso.

Tagipatgem gamgameng a sinaluadan toy puso

Ta isuda dagiti balikas dandaniw iti ngalay ti dalan.

Ta agsubliakon iti aldaw a maika-uppat a pulo.

Ket wen, dimo ipagarup daytoy a kammet ti limdo

Ta siak ti puyupoy a mangag-agek kadagita pingping.

Idatonmo ti dapok iti sab-ok baybay Suso.

Ti dapok, ti lagip, siak ken sika, agnanayonto

A ladawan; dika lumdaang, agrag-oka

Ta agsubliakon iti aldaw a maika-uppat a pulo.

Tagipatgem ti patempateg dua a puso

Ta isuda dagiti dandaniw nagpukaw nga anges.

Idatonmo ti dapok iti sab-ok baybay Suso.

Ta agsubliakon iti aldaw nga maika-uppat a pulo.

Dayta man ti daniw. Nalaka nga ibuksilan dagiti naulit-ulit a linia ta naka-bold face ken naka-italics-da. Naulit-ulit dagiti linia ditoy kas iti pantoum, triolet ken dadduma pay a porma. Saan a kas iti sestina a ti maudi a balikas dagiti linia ti naulit-ulit ken nagsisinnublat a nagiinnalis no sadino ti maitutop a yanda segun ti structure wenno istruktura ti daniw ken iskema (scheme) dagiti linia.

Saankon nga ilawlawag no ania ti decontruction ti daniw ta nadagdagulliten. Mabasa pay iti salaysay ni Roy Aragon wenno iti “Introduksion” ti sinurattayo a librota, “Iti Duyog Ti Singasing I.” Mangilatangak laeng iti sumagmamano a panangilawlawag tapno nalaklaka a maawatan ti daniw.

Ti daniw ket daniw-yebkas ti maysa a kararua (soul) wenno daniw ti maysa a kararua. Strange? La ketdi. Kasasaona ti patpatgenna iti biag. Na-cremate ti bagina (human body), isu a kayatna a maidaton daytoy dapona iti baybay tapno sadiay nga agtalinaed nga agnanayon. Ta iti tunggal iyaaplaw ti puyupoy, maibudi latta iti angin a mangagek iti pingping ti ay-ayatenna. Kayat ti kararua a maidaton ti dapona iti baybay, ta iti maika-uppat a pulo nga aldaw ket agsublin iti nagkaysa a naggapuanna. Pammati ni Ilokano daytoy. Nalaokan pay kadagiti bilin ti kararua iti pinanawanna a patpatgenna iti biag. Dayta ti deconstruction ti daniaw.

Alla, ngarud, agdaniwtayo iti villanelle!