ITI DUYOG TI SINGASING: Taldiap kadagiti 10 a Sinurat a Nangimpluensia iti Lubong (Maikatlo a paset

Dimmanon pay iti Pilipinas ti impluensia daytoy a sinurat babaen ti barter trade idi un-unana a panawen. Agingga ita, madlaw pay laeng daytoy nga impluensia babaen ti balikas a “karma,” “budhi” ken dadduma.pay. Inyeg met dagiti Bombay ti dakkel nga impluensia ti literatura iti pagilian babaen kadagiti  inawitda a mitolohia  ken leyenda a nagramut amin babaen kadaytoy a Mahabharata.

Kas iti Kristiano ken Islam, nagsasanga  met ti timmaud ditoy a kas iti Bramanistiko (Hindu), Budismo (ni Gautama Budha), Ananda Marga, Hare Krisna Conciousness. Saan a nakalasat uray dagiti Beatles  ta naimpluensiaanda met kadaytoy a sinurat babaen ti kansionda a Hare Krisna.

Nasaknap ti sinakup dagitoy naagapad a relihion  iti pagilian uray pay no dinominaran (lalo la unay) ti Kristianismo ken Islam. Nasaknap met daytoy iti sangalubongan.

 5. Ti Divina Comedia ni Dante Alighieri. Daytoy ti nagibasaran ti pammati manipud iti Italia, ti Kristianismo lalo ti Romano Katoliko. Ditoy ti pakabasaan dagiti balikas nga impierno, purgatorio, paraiso. Sakbay a makagteng ti tao iti makunkuna a paraiso, kasapulan a daliasatenna  pay dagiti pito a kadadaksan a basol (seven deadly sins) a kas iti nadakamat iti Nasantuan a Biblia.

Nagadu a nalalatak a mannurat ti naimpluensiaan kadaytoy. Uray dagiti pammati ken gimong a mangit-ited iti kontrol iti panunot ken nakem nga agturong iti kinatalinaay. Nagsaknap daytoy iti sangalubongan.

 6. Ti The Book of the Sun – sinurat ni nalatak a Confucius. Iti sangalubongan, awan ngatan ti di makaam-ammo iti nalatak a golden rule: dimo aramiden iti padam a tao ti banag a dimo kayat a maaramid kenka.

Daytoy a sinurat ni Confucius ti nanginaw ken nangipasngay iti relihion a Confucianism.

Ti kapintasan amin kadaytoy a sinurat ket allegorical ken anagogical a saan ket a kas kadagiti dadduma a sinurat a dogmatic. Ti init a kas sentro ti amin ken mangit-ited iti lawag iti sangalubongan. Iti ababa a pannao, nagbasar iti astronomia ti relihion ditoy. Adda kaipapanan amin a garaw ti init, bulan, bitbituen ken amin nga adda iti kalangitan.

Nupay kasta, kadagitoy a basar ti pannakaisurat dagiti paliiw, kapanunotan, kapadasan, maamiris ti  kinabilegda. Dakkel ti kinapudno dagiti pasamak ket no aramiden dagiti values ken sursuro, tumaud ti gimong a natalinaay ken nakappia.  Nainlubongan met ti impluensia daytoy.

Iti Pilipinas, nasurok a 600 a sao ti Intsik ti nailaok iti gagangay a pagsasao iti Filipino. Nalatak ti Feng Sui ken kadagiti mamati iti horoscope a nagibasaran iti pammati dagiti Intsik.

  7. The Book of the Dead  – manipud met iti Egypt . Adu ti duogan a sibilisasion iti Egypt ket naisurat ti The Book of the Dead iti papyri (papyrus) sada naikabil kadagiti tanem. Dakkel met ti impluensiana daytoy iti sangalubongan lalo kadagiti duog ken nalimed a pagsiriban kas  no kasano ti panagdaliasat ti natay a mapan iti  kinatalinaay. No ania  ngamin ti inaramidmo idi sibibiagka isu met laeng ti pakahusgaam.

Adda ditoy a pannursuro daydiay Sangapulo a Bilin iti Nasantuan a Biblia. No suroten daytoy, awan sabali a turongen ti maysa nga ili, gimong wenno ti sangkataoan no di pia ken kinalinteg.

Nabileg ti lohika daytoy a sinurat. Mitolohia ken teolohia dagiti Egyptians.

 8. Ti The Canterbury Tales ni Geoffrey Chaucer. Ladawan daytoy kadagiti kaugalian, aramid, kapanunotan ken pammati dagiti Ingles iti Inglatera wenno UK . Ditoy ti yan dagiti “Knights of Shining Armour”, literally. Adda  kaipapanan dagitoy ‘knights’ a kas koma ti knight chivalry – ayat, “trouthe” (fidelity), “honour” (reputation), “freedom” (generosity), and “curteisie” (refinement) ken dadduma pay.

Nasaknap la unay ti impluensia daytoy a sinurat iti sangalubongan. Maysa ni Briton kadagiti colonizer iti lubong, gapuna a nailaok daytoy a sinurat kadagiti disso ken lugar nga  inda pinarmek. Nakagteng met dagiti Briton iti Pilipinas.

Saan a masasaan a napagadalan daytoy kadagiti eskuelaan, saan laeng a ditoy pagilian no di pay iti kaaduan a pagilian.

         (Adda tuloyna)