Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-30 a paset)

1) umadu ti gayyem

Ad-adu ti gayyem ti nalaing a makisao wenno makipulapol  ngem daytay di matimtimek. Popular pay ketdi ta makisao uray kadagiti dina am-ammo.

 Nasken kadi ti pannakisao iti di am-ammo? Ridaw ti panaggayyem ti pannakisao iti di am-ammo.

2) Nadaras a makakalap iti napapateg nga impormasion ken kabarbaro a kapanunotan.

Iti naminsan, inobserbak dagiti rummuar-umuneg iti health center. Kaburnok ti tao ta panagrerenio kadagiti business permit ken health permit dagiti amin a trabahador kadagiti restaurant, hotels, inn, club, bar ken dadduma pay a food handlers.

Kadagiti kaserserrekna pay laeng ken agdamag, saan laeng iti maysa no di dua a tao, nadaras ti panangiprosesona  kadagiti papelesna. Adda dagiti napaliiwko a nakatakder lattan nga agpalpalpaliiw. Adda pay dagidiay saan a  nagun-uni, idi kuan, nakipilada metten iti nakaat-atiddog a pila. Idi madanon ti batangna, saan gayam a sadiay ti umno a turongenna!  Nagmisuot pay sana kinudkod ti tuktokna.

Asino ti akimbasol, ala man? Nagdadael ti oras ta dinto met  nagdamag. Saan a kas kadagiti dadduma a naglaingda nga agdamag isu a napartakda a nangipagna iti papelesda. Adda aya mapukawna no nagsaludsod koma? 

No agdamagka, makakalapka iti impormasion no ania ti aramidem. No mapanka iti sabali a lugar  ket dimo ammo ti turongem, saanka a maiyaw-awan no makisao wenno agdamagka.

Kabarbaro a kapanunotan.  Siempre, no nagdamagka iti dimo  ammo ket sinungbatannaka wenno insurona kenka dayta a banag a dimo ammo, naaddaanka  ngarud iti kabarbaro a kapanunotan wenno idea.

Nangrugi dayta kabarbaro a kapanunotan wenno ammom iti mismo a  panagdamagmo wenno panagsaom.   

3. Posible a makabukel wenno makadadael iti maysa a panirigan ti panagsisinnukat iti kapanunotan.

Makabukel iti panirigan. Iti panagsisinnukat iti kapanunotan maipapan iti maysa a banag, iti aniaman a banag,  maaddaan iti kabarbaro a panirigan maipapan itoy iti udina.

Kas pagarigan koma beinte pesos ti ammo ti komersiante  a presio ti maysa a kilo ti tarong iti maysa nga ili. Ngem gapu iti pannakisinnukatna iti kapanunotan iti padana a komersiante,  naammuanna a nanginngina  gayam ti presio ti tarong iti sabali nga ili. Ngarud, itoy a nasagapna nga impormasion, nagbaliwen ti paniriganna ket iti daytan nga ili ti papananna paglakuan ta nanginngina ti presio ti tarongna. Brainwashing wenno to change experience.

Kas iti maysa a saan a nasayaat ti ugalina wenno aramidna, dumteng met kenkuana ti panagbalbaliw no mabagbagaan ket dimngeg. Nangrugi dayta a panagbalbaliw idi adda nagsao.

Dagiti napateg a magun-od ti addaan kapadasan a sumao:

 1) nawada ken nadawa ti inna panagpampanunot – atiddog ti sagotna ta napawayway ngarud daytoy. Iti ababa a pannao, nalaklaka a makaawat ken umawat kadagiti amin a situasion ken klase ti karirikna wenno ugali.

 2) nalaka  a makaawat iti panirigan ti tunggal maysa – awan ti idumana, ammona  a silpuan ti kurang ken kissayan ti sobra.

 3. Saan a maiyaw-awan, saan a maikuspil wenno tumpuar latta ti timekna uray kadagiti lugar a naiduma iti bukodna a dila  ta saanna a bigbigen ti giwang ti dua a lengguahe.

 4. Makatulong daytoy iti panangsukog iti napintas nga  ugali lalo kadagiti ubbing. No makita dagiti nagannak, wenno uray asino ditan, a saan a nasayaat ti aramid dagiti ubbing, nasken ti timek a mangilinteg kadakuada. Isu a makatulong ti panagsao iti naimbag a sursuro .

 5. Nalaka a  makibagay iti uray ania a situasion. Iti man ragragsak, liday, gubat, didigra wenno aniaman a situasion, nalaka a makibagay ti nalaing a sumao.

       (Adda tuloyna)

, ,