Footer

Ti Arte ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-31 a Paset)

No nasamay a kuna, daytay saan a mapilpilitan laeng a pannakisao wenno saan a daytay makisasao nga awan  met umno a turongen ti sasawenna wenno kaipapanan ti ibagbagana. Nasamay no adda dagiti wagas, no di man agpang a saaden iti pannakisao.

Nawaya no kuna, daytay  pannakisao nga awanan iti lapped  ket amin dagiti agtaud iti ngiwat a balikas ket mismo dagiti kapanunotan ken linaon ti puso a nawaya  nga ibalikas  kas  pagayatan ken kiddawen  iti dayta a gundaway.

Adtoy ngarud dagiti sumagmamano a dayag ti  nasamay ken nawaya a pannakisao.

1)  Addaan iti panggep ti makisao

2)  Para  iti dua a biang wenno ad-adu  pay ti panagsao

3) Pannakailinteg ken pannakaatur ti pannakisao wenno panagsisinnao

4)  Nasamay ti pannakisao no addaan pokus ken interes dagiti agtutungtong 

5) Husto ken umno ti panagsasao ken pannakisao

6)  Kasapulan ti kinaadda ti panagraem iti tunggal maysa ti pannakisao

7)  Agtaud a mismo iti puso ti pannakisao 

8)  Addaan iti talugading nga agparnuay iti pagsayaatan ti pananakisao

9)   Maaddaan ti pannakisao iti bukodna a bagi iti maysa  a tao

10) Makapalag-an iti barukong ti pannakisao

Sumagmamano laeng kadagitoy nga ehemplo ti intay sunsonen a taldiapan.

1)  Addaan iti panggep ti makisao. Addaan iti rason. Addaan iti intension. Ania ti rason, panggep ken intensionmo no makisaoka? Adda latta dagitoy, saan a mabalin nga awan. Ngamin no awananka iti panggep, intension wenno rason iti inka pannakisao, daytoy ti panawen a dika metten matimtimek uray  no paguniandaka; ngamin dika agtignay a makisao ta awan met ti panggepmo a makisao. No mapilitanka a makisao, awanankanto met laeng iti topiko wenno saan a nabiag ti saritaan  ta mapilpilitkanto a sumungbat ken sumao.

Adda latta panggep ti pannakisao. Adda rason ken intension. Panggepmo ti mangiburay iti impormasion ken dadduma pay nga agtaud a mismo kenka? Ti pannakisinnukatmo iti kapanunotan ti rasonmo iti pannakisaom tapno masolbar ti duaduam? Ti intensionmo ket agkalap iti impormasion a makatulong iti bukodmo a rason wenno pakarikutam?

2)  Para  iti dua a biang wenno ad-adu  pay ti pannakisao ken panagsasao. Saan a para iti maymaysa laeng ti pannakisao. Para iti dua a tao wenno ummong wenno grupo. Para iti dua a biang wenno ad-adu pay. Agpaay kadakuada dayta tungtongan a saan ket  a para iti maysa laeng. Kas iti nakunatayo iti immuna nga isyo, no adda mangited iti mensahe, adda met ngarud mangawat iti daytoy, saan?

Nupay adda dagiti makunkuna  nga agsasao a diretso kas iti bitla, daniw, saribitniw ken dadduma pay, saan a maymaysa a biang daytoy ta addaanda iti udiens wenno dumdumngeg nga umawat iti it-itedna a mensahe, kapanunotan wenno impormasion.

Adda met daytay agsasao nga agmaymaysa, nalabit a kunam, lalo no agikabesa. Saan a maymaysa  laeng no di ket dua dayta, ta isagsagana laeng ti maysa ti biangna a sumango iti  sabali pay a biang. No kuna nga isagsaganana, saan pay laeng a nalpas ti proseso ken lalo a di pay nangrugi ti proseso.

Awan ti pannakisao a saan nga agtinnag a para iti dua a biang wenno ad-adu  pay. Ta no awan ti pangipaayan ti panagsao, kaskala metten bagtit a sao-a-sao nga awan ti dumngeg wenno pangitedam iti mensahe.

3) Pannakailinteg ken pannakaatur ti pannakisao wenno panagsisinnao. No madama ti tungtongan ket makakita iti biddut, insegida a maatur dayta a biddut. Kasta met iti biang ti mangited iti balaw kadayta a biddut wenno vice versa. Panangilinteg ken panangatur, saan laeng  nga iti agdama a tungtongan no di pay iti napalabas wenno iti posible a mapasamak iti masanguanan. Ta  maatur  met ti biddut iti napalabas. Saan laeng a ti nalpas ken nalpasen ti aturen no di pay ti saanen wenno saanton a panagbiddut. Maatur met ti agpaay iti masakbayan, apay ket a saanen? No nakita ti maysa a biang ti biddut kadayta a gundaway,   aturenna ta posible a kalpasan laeng ti sumagmamano  nga oras, aldaw, bulan wenno tawen, mapasamaken ti pagam-amkanna.

Kas pagarigan koma: “Marbanto dayta a dike ta substandard ti naaramid a materials.” Nakitana ti posible a mapasamak iti masakbayan a rumbeng nga  inna ilinteg.

Ngarud, agserbi met a  nasamay ken nawaya ti panangilinteg ken  panangatur iti tungtongan. Nawaya  ta maibaga dagiti kayat nga  ibaga uray pay para iti masakbayan. Nawaya ta saan a nabusalan ti ngiwatna.

No dadduma, daytoy saan a panangatur iti biddut uray agdadata a makitkita ti rangtay a talaytayan  ti kurapsion ken saan a nasayaat a taray ti biag. 

Kasanon no saanka a nalaing  a sumao? Kasanon no nasaksiam ti maysa a krimen  ket dika met nalaing a sumao? Ngarud, awan ti agpaay a witness iti krimen iti masakbayan agsipud iti kinaawan ti ammom a sumao iti sanguanan dagiti polis wenno iti korte. Saan a napasamak ditoy ti pannakaatur ken  panangilinteg iti killo.

       (Adda tuloyna)

, ,