Kolum: Ti daniw iti sirok ti saleng | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Ti daniw iti sirok ti saleng

Poro Point, San Fernando, La Union. Pakauna ti 1980s. Maysa nga agkabannuag ti mapalabasmi latta tunggal sumipnget. Naliday ti langana. Managgaysa dagiti addangna. Kasla adda sapsapulenna. Iti panagpaliiwko kenkuana, agtakder-agpaliiw iti sango ti tunggal balay-pagliwliwaan. Pindaenna a miraen amin dagiti umuneg wenno sumrek apagbiit.

Nagdamagak kadagiti katropa a kameng ti Batang Poro. Talaga kano nga adda sapsapulen ti lalaki, ti ay-ayatenna a nangpanaw kenkuana sadiay lugarda. Mamati la unay a napadpad ditoy a lugar. Sapsapulenna tapno allukoyenna nga agbalbaliw ket mangabaruananda manen iti biag.  Anian a pammateg. Naidumduma a panagayat!

Naimpluensiaannak ngata iti panagduyosko nga agbasabasa iti Harlequin, Mills and Boon ken dadduma pay a pocket books ken literary books gapuna a saanko a malipatan ti lalaki. Dumteng latta ni lagipko kenkuana no adda maisallin a naidumduma a panagayat. Diak ammo no apay a nawerret ti mugingko kadagiti kakastoy a bambanag.

Katengngaan ti dekada ‘80s idi simmagpatayo iti Baguio tapno mangged wenno agsapul iti narabraber a pagaraban. Ta makapauma met ken makapabannog ti agmula ken agtaraken iti birhinia ken kapas – dagiti berde ken puraw a balitok iti Kailokuan. Nasayaat koma no di baraten dagiti ‘middle man’ ti di pay makasilpo iti anges a presio. Isu nga inkeddengko ti makigasanggasat iti siudad  para iti establisado a masakbayan.

Naulimek ti Burnham Park kadagidi a panawen ta di pay sinerrek ti komersialismo. Tumutop la unay a pagpallailangan dagiti agduyos iti arte – uray ania a klase ti arte. Nupay agsuratsurattayon kadagiti daniw, saantayo pay a napadasan ti nagsurat iti daniw ditoy naulimek a lugar.

Iti maysa a malem idi 1988 idi simmangpet ti reresgaan nga agputar iti daniw. Ngem imbes a maipapan iti kinapintas ti nakaparsuaan ti innak putaren, simmallin ketdin iti panunotko ti naliday a pakasaritaan ti lalaki iti Poro Point! Dayta koma ti putarek a sarita, ngem ti imasna, saanko a magaw-at dagiti maitutop a balikas a ramen ti ababa a sarita. Saanak pay nga eksperto nga agsurat iti sarita. Saanak nga eksperto iti panagsuratan iti bukodko a sao. Daytoy ti dakkel a parikutko idi.

Kadaydi a malem iti sirok ti saleng sadiay Rose Garden, iti makinlaud a paset ti Burnham Park, pinutarko ti daniw maipapan ti lalaki iti Poro Point. Ti karirikna ti lalaki iti Poro Point iti panagbirbirokna iti ay-ayatenna. Nasayud ti pannakaputarna.

Kasla adda mangidikdiktar kaniak no ania ti isuratko iti papel. Nalaka met gayam ti agsurat iti daniw no inspiradoka, aya? Kasla man adda pangalut-utak kadagiti balikas, kas iti agpuros iti bunga ti utong nga idengdeng.  Isuna laeng ta naisuratko daytoy iti Tagalog, gapu ta appigud datao nga agsurat iti bukod a sao kadagidi a panawen. Kalpasan ti panangsalingsing ken panangutobko kadagiti beat ti linia, impatulodko ti daniw iti komiks nga agiruruar kadagiti dandaniw-ayat – ti Love Affair Komiks Magasin. Ta makaengganio met dagiti mabasbasa a love poem kadaytoy nalatak a komiks nga addaan iti circulation kadagiti nadumaduma a pagilian.

Adtoy man:

Adora
hinahanap kita
bawat sulok ng pangarap
sa hanay ng mga kuwebang de kolor
sa paraisong gubat ng Poro Point
upang muli at muling ipabatid
nitong puso kong nagsusumamo
hangaring busilak ang alay sa iyo

kahit putik ka man sa magulong mundo
(na hindi mo rin ginusto)
kung didiligan ng pag-ibig
bituin ka rin sa langit magniningning

sana huwag mo akong pagtaguan
sa maharot na tugtugin
sa bula ng alak at perang tumataginting
at hungkag na halakhak ng magdamag

sundin mo atas ng pusot’ damdamin
ang pag-ibig ko’y muli mong yakapin
na siyang aahon sa iyo
sa mundo mong madilim

Kinawesantayo iti tayutay ti daniw (figure of speech). Ta kaykayattayo dagiti nakawesan iti tayutay ngem ti daniw nga achmeism – naibaga a diretso ti kayatna nga ibaga nga agbatay iti clarity, precision ken concreteness (nalawag, ababa ken namsek).

Kas iti gagangay, no naipatulodtayon ti daniw, saanen nga importante no maipablaak wenno saan. Nalpas metten a dimteng kadatayo ti satisfaction. Napnektayon a nagputar. Saanen nga importante no ipablaakda man wenno saan.

Iti maysa nga aldaw, napasangpetko ti kartero. Inyawatna kaniak ti sangabungkong (walo) a sursurat nga agpaay kaniak! Ne, apayen? Saanak met nga agduyos a makipenpenpal.

Sinaggaysak a binasa. Adda naggapu manipud unibersidad ti Marawi City agingga iti Tugegarao, Cagayan, iti Kamanilaan ken Katagalogan, iti Saudi Arabia, iti Malaysia ken iti Japan.  Naallukoyda amin iti mensahe ti daniw ken ti pannakaputarna, malaksid ti naggapu iti Japan a nagkunaanna: Adda pay aya, kasta a lalaki itoy nga aldaw? Sus, makapaisem met …! (Iduldulinko pay laeng dagiti suratda.)

Ti paulo nga Adora ket pinutartayon. Adda pay pinutartayo a komiks a kasilpo ti panagbirbirok ti lalaki iti ay-ayatenna ken pinauluantayo iti Boulevard ken impablaak ti Tribu Magazine. Ngem no apay a pinanawan ti babai ti lalaki ket naidetalie iti daniw met laeng a

Tagalog iti Home Life Family Magazine ken pinauluantayo iti Bayawak – bayawak ta banias laeng ti mangmangan iti bukodna a dara ken lasag.

Kastoy ti evolution daytoy a daniw iti sirok ti saleng. Sinanotanna ti regget nga agsurat iti fiction ken dandaniw, saan laeng nga iti Tagalog no di ket iti bukod a dila. Nangipamatmat a ti nangalut-utan iti idea ti suraten ket maysa met a napateg a banag iti creative writing.#