ITI DUYOG TI SINGASING: Ti Ghost Writer

No intay usigen a nalaing ti kayatna a sawen ti ghost writer, mabasa iti wiksionary.com daytoy: A ghost writer is a professional writer who is paid to write books, articles, stories, reports, or other texts that are officially credited to another person. Celebrities, executives, and political leaders often hire ghost writers to draft or edit autobiographies, magazine articles, or other written material. In music, ghost writers are used in film score composition, as well as for writing songs and lyrics for popular music genres.

Kadagiti dadduma a tabloid iti pagilian, adda payen dagiti ghost writer nga agsursurat iti kolum dagiti prominente a politiko. (Kasapulan dagitoy ti ghost writer agsipud ta dida masango ti makipagbalitaktakan iti inaldaw agsipud ta makumikomda la unay iti pagrebbenganda.) Dagiti kolum ket in line with the programs wenno naikonektar a kanayon kadagiti programa ken adhikain ti nasao a politiko. (Iti sabali a bersion- pangpabanglo iti nagan.) Kas met laeng kadagiti dadduma a celebrities a nagkolum – a gapuanan dagiti ghost writer. Uray kadagiti speech wenno diskurso dagiti pulitiko ket adu dagiti aramid dagiti ghost writer.

Napadasanmi kadi ti  nag-ghost writer?

Wen. Nangrugi idi tartaraudi ti 1980s idi nabuangay ti BnJ Writing Services. Brainchild wenno kapanunotan daytoy daydi Bagnos Cudiamat. Nagduduma a klase dagiti sinurat ngem kaaduanna ti Iluko. Adu dagiti koneksionna a pagtaudan ti trabahuen. Isu ti agbirok ken makitransaksion idinto a makaammoak met a mangsurat iti draft saminto pagbuligan nga editen. Politiko, negosio, indibidual, estudiante, mannursuro, opisina ti gobierno ken nagduduma pay. Gapu ta adda withholding tax a maikkat iti government agencies ken entities, nanginngina iti 20% ti singir, siempre! (Ta di pay naiggaman ti tseke a bayad ti sinurat, naksayanen iti bente porsiento. Tax deductible met ketdi, a, ngem diak pay napadasan ti immawat iti refund!)

Kasano kadi ti panagsurat ti ghost writer?

Nasken nga iyataday ti suratenna iti kinaasino ti agsarita. No serioso ti personalidad ti politiko, serioso met ti bitlana. No naangaw, laokan iti inaangaw ti bitla. Isu a napateg la unay ti kinaasino ti agbitla ta dita nga ibasar ti mood a suraten.

Daytoy ti kapadasanmi. Kadagiti speech wenno diskurso dagiti politiko, nasken nga iyataday ti kinaasino ti agsarita. No serioso ti personalidad ti pulitiko, serioso met ti bitlana. No naangaw, laokan iti inaangaw. Isu a napateg la unay ti kinaasino ti agbitla ta dita nga ibasar ti mood a suraten.

Kas iti maysa a taripnong a dinar-ayanmi, serioso ti bitla ti politiko ken serioso ti langa ken panagsasaona ngem nalaokan iti inaangaw. Natural, saan a naideliber ti kaitutopan ti speech ta nagbalin a malasado nga itlog. Imbes a maragsakan ti tallaong, adu ketdi ti nagngayemngem, nagkinnuldit, nagkinnissiim, nginnilangilan dillaw iti saan a maitutop.

Itay nabiit, maysa nga asideg a pagayam ti nagimtuod. Ta Iluko ti speech a nangngegna ket dinayawna ti kinalaing ti nagsarita. Saan a daydiay kinangato ti posisionna iti trabahona ti dinayawna no di ket ti kinalaingna nga agsurat iti Iluko. Ti impagarupna nga agbitla koma iti Iluko ket Inglis ti bitlada.

Dinaydayaw ni gayyem ti ispiker.

Ngem idi sinurattayo ti artikulo maipapan itoy, nabasana nga Ingles ti inaramatko a bitla ni ispiker. Siempre, nasdaaw ni pagayam. Adda conflict iti ladawan a nadlawanna. Pudno met saan kadi? Inimtuodna no ania ti pudno. Agsasaoak kadi iti pudno wenno agbalbalasubasak iti sinuratko? Ngem impalawagko nga impatarusko iti Iluko ti English a sinurat ni madaydayaw nga ispiker, nga isu ti imbitlana. Idi sinuratko ti artikulo, sinurotko ti English a nasurat, nga isu dayta ti nabasana. Natangdanannak laeng a nangisurat iti patarus. Imbag la a pinagbayad iti dua a bulan nga internet due.

“Sika met gayam ti al-alia a mannurat!” imparatona.

Wen, nabayagen a nagbalinkami nga al-alia a mannurat. Ngamin, dakkel no kua ti bayad, no dadduma, kalalainganna, adda para laeng mirienda idinto ta adda pay libre.

Adu ketdi dagiti kayattayo koma nga ipablaak a bunga ti panagbalintayo nga ‘al-alia a mannurat’ ngem tumaud ti panaggudeng ta kas  pagbatbatayanmi, saan a maiparbeng nga inaganan ti gapuanan a naipanagan iti sabali. Karaman dayta ti aramid a kas ghostwriter.

Kas iti maysa kadagiti kalaingan a playwright iti pagilian. Idi naipabuya iti sibubukel a pagilian ti sinuratna a nangabak iti First Prize iti Palanca Awards, adu ti nagdamdamag no pudno kadi nga ammo ti author ti ag-Iluko.

Nagdamag dagiti dadduma kadakami ngem saanmi nga imbutaktak ti palimed. Ta aramid met ti ‘al-alia a mannurat’ uray dagiti dadduma pay a naipatarus iti nadumaduma a lengguahe, kas iti maysa a director ti project nga itan ket premiado a photojournalist ti Philippine Daily Inquirer.#