ITI DUYOG TI SINGASING: Ti Kaunaan A Panagbibinnutos (Tuloyna)

Napasamak ti kaunaan a binnutos para iti kinapangulo iti Kombension ti Tejeros idi Marso 22, 1897. Nagsalip para kinapangulo ni Andres Bonifacio a kas incumbent wenno agdama a pangulo dagiti rebolusionario babaen ti KKK ken ni Hen. Emilio Aguinaldo kas aspirante. Siempre, adda makunkuna a faction wenno partido ti agsumbangir.

Iti pakasaritaan ti politika iti uray ania a nasion, saan a maawan ti partido dagiti politiko. Saan nga umaddang ti aniaman a panggep no awan dayta partido politikal. Iti panagtaray ti politika saan a mabalin a maymaysa ti agtigtignay no di ket dua wenno ad-adu pay nga ima ti partido. Isu a napateg unay ti partido.

Ngem nasken met a matengngel ti partido ta dinto dagiti dadaulo wenno lider a mismo ti inna tenglen. Ti kaso iti agdama, natengngel dagiti dadduma a pundador ti LAKAS-NUCD ket awanen ti nabaelanda no di sumina wenno umikkat ta namnamaendan a sumiasi iti dalan ti timmakderanda wenno saanen a maikaskaso ti naganda. Dagiti dadduma, kapilitan a simminada gapu iti pannakakusit ken pannakallilawda. Kadagiti sabali, tinakderanda ti naganda ken ti prinsipioda ket simminada tapno agtalinaed ti kinataoda a sibubukel wenno kas panangalangonda iti kinaasinoda ket bay-anen ti historia ti mangikeddeng iti umno a pakaibatoganda.

Ti panaginnaddayo ti prinsipio ken kapanunotan dagiti politiko nga itakder ti faction wenno partido ti gapu ti pannakapataud dagiti saan a panagkikinnaawatan nga agtungpal iti panagsisinada ken iti panangbuangay ti maysa a grupo iti sabali a partido. Ket iti pannakaipasngay ti sabali a partido, makarit ti kabaelan wenno inalat ti sigud wenno agdama a dadaulo babaen ti sabali a grupo. Ditoy ti pakaipasngayan ti incumbent ken aspirant. Iti panagtuparda a dua, siempre, mangabak ti mas intelihente, iti man sinisikap wenno limpio nga aramid.

Napasamak amin dagitoy iti kaunaan a panagbibinnutos iti para pangulo iti nagbaetan da Bonifacio ken ni Aguinaldo.

No lagipen ken anagen dagiti dua a partido a kaunaan a nagsalisal – ti incumbent a Magdiwang ken ti aspirant a Magdalo – awitda ti kaunaan a pagteng iti nagan ti pakasaritaan ti politika iti pagilian. Naipasngay ti Magdalo gapu iti saan a panagtutunos ken panagkatunos ti prinsipio ken kapanunotan dagiti dadaulo ti Magdiwang. Iti rebolusionario a gobierno, agpada a nabigbig dagiti dua agingga a dimteng ti punto a nasken ti panagdupar dagiti dua. Isu a napasamak ti binnutos.

Ngem sakbay a mapasamak ti binnutos, timpuar ti nalaad nga imahe ti politika. Iti laksid a madama ti rebolusion ken panangirupir iti kalintegan, saan a nagkikinnaawatan dagiti dadaulo ti partido. Naggutad ti pannakapapigsa ti faction wenno partido. Kimmayakay ti tunggal maysa wenno ti maysa kadakuada, kas paset ti panangpabileg iti partido. Ket iti pannakaluom ti aspirant, dimteng ti panawen a panagsalisal dagiti dua iti kabukbukodanda nga istratehia wenno awit ti tunggal maysa ti kabukbodanna nga istratehia tapno isu ti tumpuar a nabilbileg.

Ti makadakes, naaramat ti black propaganda a kas paset ti plano a rumimbaw iti salisal para iti kinapangulo ti partido. Nagpungtot siempre ti nasikapan. Itoy a kaso, saan a naannayas nga addang no di pungtot ti nagpannuray iti Supremo. Ket napasamak ti saan a ninamnama: dandani pinaltogan ti Supremo ni Daniel Tirona.

(Maigibusto)