ITI DUYOG TI SINGASING: Ti Maika-7 a RFAAFIL (Tuloyna)

PAGPINTASAN TI SARITA: Nasiken ti pannakasurat daytoy a sarita. Retorika pay nga isu ti mangipaay iti nagpaiduma a nanam. Nagkikinnammayet dagiti pasamak manipud rugi agingga iti gibusna. Dagiti agbibiag a kas langilangan a kayo a natroso gapu iti kasapulan iti panagbiag. Ngem kas iti kayo a natroso, daytan ti ultimo ti biagda. Saan laeng a dagiti pinuon dagiti langilangan a kayo ti natroso, dagiti pay prinsipio ken kinatao dagiti tattao nga agbibiag iti sarita.

Dagitoy man dagiti sumagmamano a nakitami a pagpintasan ti sarita:

A. TROSO

1. literally

2. figuratively

3. kas ti paulo ti sarita

1. Literally. Kas bagi ti napukan a kayo. Manipud iti no mano a tawen a tinaripato ni Ina Nakaparsuaan ti kayo, awan pay tallopulo a minutos, natroson! Makapasennaay ti nailadawan a kinadamsak.

Inasitganda ti nagpukanan. Inamiris ti montero ken kapatas dagiti atsero daytoy.

“Pitopulo a singsing,” kinuna ni Matias, ti montero idi agangay. “Kayatna a sawen, pitopulon ti tawenna. Tallopulo a tawen pay, sangagasutna koman…”

“Nagudas iti awan pay tallopulo a minuto,” inkatawa ni Masong.

“Sayang,” inlingaling ni Matias.

Pinabaringringan ni Servando ti montero. “Sentimentalkan sa ketdi ita, aya, Mat?”

Kinuti ni Matias ti abagana. “Mailalaanak la ngamin kadagitoy a pinuon,” kinunana. “Kas itoy kapukpukan ita,” intudona dagiti singsing, “inay-aywanan ti nakaparsuaan iti agarup pitopulo a tawen. Agasem, mapukan lattan nga awan aniamanna. Maysa pay, narra daytoy. Maibilang iti umuna a grupo. Maiparit ti panagpukan iti kastoy a kayo. Ngem ita, siak – a montero pay met ngarud – ti kangrunaan a saksi ti pannakapapatayda.”

Puonayen a pamsaakan ken Ina Nakaparsuaan. Makapasennaay a talaga a buya. Kasla tao a namasaker ti kayo, sus…!

“Iti panagirig ti puon, kas man gumawgawawa nga ima dagiti sangana a kimmaway iti angin sakbay nga agtuang. Nagranipak dagiti sanga iti pannakatumbana a nangguyod kadagiti kasla takiag a lanut a nangarakup iti bagina. Naisalat dagiti aringgawis ti pinuon iti sabali pay a pinuon iti panagisinna iti tumutop a pagtupakanna koma. Nagintaer iti apagapaman ti pinuon sakbay nga intuloy daytoy ti nagtupak. Nagkintayeg ti aglawlaw iti pannakabanitogna iti daga. Kadagiti kaapiring a pinuon, nagarikiak dagiti nabuak a billit ken bakes.”

2. Figuratively. Natroso wenno napukan ti prinsipio dagiti agbibiag wenno karakter ti sarita gapu iti kasapulan a pagbiag, iti gapu ti pagsayaatan ti pamilia, ken ti masakbayan dagiti annak. Napateg dagiti annak ket aramiden ti amin a pamuspusan tapno dida lak-amen ti mapaspasaran. Isu a di mabilang ti nagbalin a Dr. Faustus, ti pasintawi a karakter a pinutar ni Thomas Mann, maysa nga Aleman.

a.) Ni Matias Cabron. Ti montero. Ti logging concession ti paggaoanna iti pangbiagna iti pamiliana ken pagiskuela dagiti annakna:

“Siak daydiay babai a mangikalintegan a masapul nga agprosti tapno saan a matay iti bisin,” kinuna daytoy. “Ammom, Ser… tallo metten ti annakko nga agbasbasa iti unibersidad. Mangal-ala iti abogasia ‘diay inaunaan a lalaki, kinadoktor daydiay maikadua a babai, ken kinaparmasiutika daydiay maikatlo a babai met laeng. Siak ni Dr. Faustus a nakasagana a mangilako ti kararuana iti Diablo saan la ketdi nga agrigat ti pamiliak…”

Testamonia ti maysa nga ama nga addaan iti nangato a prinsipio ti biag ngem immulog kadayta a prinsipio gapu iti pagsayaatan a masakbayan dagiti annakna. Annak la ti annak.

Ken daytoy pay:

“Kasapulan ti ammo,”kinuna ni Matias, “ngem naim-imbag nga adayo no addaanka iti adu nga am-ammo. Kadagiti situasion nga addaka iti nagbaetan ti agtuptupa a bato, kasapulam dagiti am-ammom a nabileg ken napipigsa a tao a tumulong kenka a mangiduron kadagitoy tapno saanka a maipit. Aglalo ta saantayo met a kas kapigsa ni Bernardo Carpio…”

Kayatna a sawen, ikakapet kadagiti addaan tapno maawit ti bakbaklayen a lubong.

(Adda tuloyna)