ITI DUYOG TI SINGASING: Ti Maika-7 a RFAAFIL (Tuloyna)

DAGITI NABILEG. Iti ay-ayam ti biag, nabileg latta dagiti nangato a tattao. Kabalinan nga ipatapaw dagiti nabileg dagiti nababa ken aginbibileg a tattao:

“Ni Jack ti nakaammo iti ospital. Inako ni Jack nga intaya ni Servando ti bagina gapu iti daytoy. Lima nga aldaw a pinalabasna iti ospital.

Idi agsubli iti klase, natakuatanna nga awanen dagiti tambay a miron iti aglawlaw ti unibersidad. Kasta met a kalpasan ti agarup dua a lawas, naduktalan laengen ti bangkay ti nakapaltog kenkuana nga agtatapaw iti Karayan Pasig.”

4.) DAGITI AWANAN BILEG. Ti puersa nga agpanggep a mangdupar iti pader.

“Katulongan laeng a kapatas ni Drigo iti log pond idi dumteng ni Servando. Naduktalanna a ti dati a foreman ti nalimed nga ima iti pannakabukel ti union dagiti trabahador. Binirokanna daytoy iti lussok babaen ti nalimed a pannakitinnulong ni Drigo. Natakuatan ni Drigo ti panggep ti union nga agwelga nga adda pannulsol ti foreman. Inkissiimna daytoy ken ni Servando. Riniputda dagiti dadaulo ti welga, kasta met ti dati a foreman a kain-inumda iti daydi a kanito. Iti dayta met laeng a kanito, inikkat ni Servando ti dati a foreman ken dagiti dadaulo dagiti agpanggep nga agwelga. Nagkamang dagiti unionista ken ti dati a foreman iti Departamento ti Trabaho ket ti ama ni Jack ti nakaammon a nangimameg iti kaso.

Kanayon nga awanan gaway dagiti awanan bileg, ket naynay met nga agsagrapda iti panagannay.”

5. TI KURAPSION. Lalo la unay iti pannakaipatungpal dagiti environmental laws.

“Immisem ti montero iti bangbangir. Saanen a nagtagari. Namrayan daytoy nga impasir ti daya-nga- abagatan a paset ti konsesion ti logging company da Servando. Dati, umasul-asul dita. Ngem ita, mangrugin nga agmaris-ilam ta naikisapen dagiti atsero dagiti pinuon. Kasta met a saan a sursuroten ti logging company da Servando ti selective logging ken reforestation. Agpatingga laeng iti papel ti pannakatungpal dagitoy a maisumite kadagiti maseknan nga opisina ti gobierno. Ket masinuona no apay.”

Kurapsion nga agpayso, runotenna ti kinatao ken prinsipio.

Ti rigatna, imbes a mausar koma dagiti kayo para iti konsumo dagiti Pinoy, saan met ta mairuar iti pagilian.

“Agsaruno a sumangpet itoy masungad a bulan ti dua a dadakkel a barko manipud Korea ken Japan . Ti umuna, agkarga kadagiti naritriten a tabla nga agpa-Korea; ti maikadua, dagiti sibubukel ngem narukodrukoden ti kaatiddogna a troso a maibiahe idiay Japan.”

Gapu iti kurapsion agtultuloy ti pannakatroso dagiti kayo kadagiti kabakiran. Ket inton dumteng ti kalamidad agtitinnudonto dagitoy a nakabarong tagalog a dadakkel ti buksitda ken agdawdawadaw ti atitiddog nga ipusda no asino ti nakabasol. Ngem nakamulagat nga agmalmalanga no di man agsasaibbek dagiti nagsagrap iti kalamidad…

6. DAGITI PAGPAMPANUNOTAN ITI BIAG. Daytoy ti inlaga ti author nga ibatina kadagiti agbasbasa a pagutoban iti pangngeddeng. No aniaman dayta a keddeng, isun ti tinakderan iti dana ti biag. Dakamatek dagiti sumagmamano.

a) Nagkatawa ni Matias. Insubo daytoy ti naprito a beklat. “…No addaka iti bakir, sursuruem amin dagiti panglakagan ti pannakaisalakan tapno agbiagka. No saan, sika ti alun-onen ti beklat…” Wenno ti aw-awaganda iti “survival of the fittest”.

b) “Siak daydiay babai a mangikalintegan a masapul nga agprosti tapno saan a matay iti bisin,” kinuna daytoy. “Ammom, Ser… tallo metten ti annakko nga agbasbasa iti unibersidad. Mangal-ala iti abogasia ‘diay inaunaan a lalaki, kinadoktor daydiay maikadua a babai, ken kinaparmasiutika daydiay maikatlo a babai met laeng. Siak ni Dr. Faustus a nakasagana a mangilako ti kararuana iti Diablo saan la ketdi nga agrigat ti pamiliak…”

c) “Kasapulan ti ammo,” kinuna ni Matias, “ngem naim-imbag nga adayo no addaanka ti adu nga am-ammo. Kadagiti situasion nga addaka iti nagbaetan ti agtuptupa a bato, kasapulam dagiti am-ammom a nabileg ken napipigsa a tao a tumulong kenka a mangiduron kadagitoy tapno saanka a maipit. Aglalo ta saantayo met a kas kapigsa ni Bernardo Carpio…”

d) Pakasaritaan ti tao a radikal ken idealistiko daytoy a sarita a napukawna dagita idi mariknanan a mas napatpateg ti masakbayan ti pamiliana.

e) “Itoy a biag,” kinuna ni Drigo, “nasken unay ti kinapraktikal tapno makalung-awka iti gayunggayong ti kinakurapay. Kinapudnona, masansan a dagiti gagangay laeng ngem praktikal ti panagut-utekna ti agballigi, imbes a dagiti maibilang a masirib. Uray salukagmo amin a salukag no agkurangka iti siglat, maaruska latta iti lumba ti biag.”

Dakkel a kayo a di madeppa ti sumagmamano a katao daytoy a sarita, napukan iti mangliwengliweng a birhen a kabakiran ti panagsuratan, natroso iti maika-7 nga RFAAFIL ken naidaya iti duyog ti Literatura Ilokana.

Nabara a kablaaw iti author!#