ITI DUYOG TI SINGASING: Ti Makunak iti SABALI Awards 2009-2010 (Umuna a paset)

Ti SABALI Awards 2009-2010 wenno Savella-Baclig Literary Awards ket pasalip iti sarita nga inesponsoran dagiti agassawa a naayat iti literatura, da Judge Vivencio S. Baclig  ken Mrs. Nenita F. Baclig a taga-Cabugao, Ilocos Sur. Da met Ariel S. Tabag, Cles B. Rambaud ken Juan S. P. Hidalgo, Jr. dagiti nagpaay a hurado.

“Dagiti Kumpet iti Patadem” a sarita ni Virgilio D. Domaloy manipud iti Brgy. Agat, Sison, Pangasinan  ti nangiyalat iti maikatlo a gunggona. Ti pagpintasan ti sarita ti umuna man nga intay imurian ken idasig.

Take note, pagpintasan kunatayo, ta kadaytoy sinurattayo nga artikulo ket sursurotenna ti nakuna ken opinion ti nalatak a mannurat a ni Ralph Waldo Emerson no ania ti kritisismo. Kuna ti pagtamdagantayo a mannurat: “Criticism should not be querulous and wasting, all knife and root-pulling, but guiding, instructive, inspirational.” Ngarud, suroten pay laeng daytoy a sinurat dayta a balakad.

Maysa a pagpigsaan daytoy a sarita a naamirisko ket gapu ta napapanawen wenno timely a makunkuna a sarita. Saan laeng a basta timely no di ket namsek ti sarita kadagiti paripirip a mapasamak. Uray ti naggibusan ket naiparipirip nga immuna sakbay a napasamak. Nagamayan pay iti retorika ti paulo a mangpananam iti sarita.

Ti laengen paulona ket maysa a nabaked a metapora. Makapatig-ab. Nupay saan la a daytoy a sarita ti nakaaramatanna, ta nausaren iti adun a sarita, napudot latta gapu ti isyo a napapanawen. Basingkawel ngamin ti politika daytoy a tawen ket napapanawen la unay daytoy a banag. Kabarbaraanna nga isyo ta maipapan iti basingkawel ti politika dagiti dominante a damag iti inaldaw. Sumurot met dagiti sinurat. Maipapan ti basingkawel ti politika ti masarsarita iti sarita.

Iti laksid a maipapan iti politika ti topiko, nasuportaran dagiti naidatag a detalie wenno pasamak wenno napaneknekan ketdi dagiti argumentos ket lalo a dimmaeg ti sarita. Nadaeg ti pannakaisurat ti sarita agsipud ta naipakita dagiti rumbeng a maipakita ken naidetalie met dagiti rumbeng a maidetalie. Saanen a nagpalikawkaw ken nagaramat ti autor kadagiti pangngarig ta ad-addan a dagiti pasamak ti namaggunay ken nangsakop ti pakabuklan ti amin.

Intay man ngarud rugian nga ibugasan iti punto por punto ti sarita a kas maiyataday kadagiti ramen ti maysa a sarita…

TI PAULO

Nabileg a paulo ti “Dagiti Kumpet iti Patadem.”  Inladawanna ti kinaasino dagiti agakem. Inladawanna ti kababalin ken takder dagiti agbibiag. Iti paulo pay laeng maiparipiripen ti pakabuklan ti amin. Adda pamalpalatpatan iti karakterisasion dagiti kangrunaan nga agbibiag.

Ta ania ngamin ti akem ti paulo? Isu ti masarsarita. Ti paulo ket maipapan kadagiti kumpet iti patadem. Asino dagiti kumpet iti patadem? Dagiti kangrunaan nga agbibiag, da Brando ken Oscar.

Apay a kumpetda iti patadem? Makapaladingit nga agpayso ta gapu iti kinarigat ti panagbiag dagiti agbibibiag, inkapilitan a kimpetda iti patadem ta kasapulanda la unay ti dakkel a gatad ti kuarta. Adda sense of exigency. Ni Brando, kasapulanna ti dakkel a gatad ti kuarta a pangpaagas ken ni tatangna a masaksakit. Ni Oscar kasapulanna met ti dakkel a gatad a pangsakana iti nakasalda a dagada. Nupay ammoda a narisgo ti ikakapetda iti patadem, awan sabali a maaramidanda no di ti kumpet.

TI TEMA:

Saanen a nasken nga ibugasan pay ti tema, a kas dagiti dadduma a sarita ta naiparang a nakamulagat. Naidaya a nangpadaeg manen ti sarita. Dagiti dadduma a sarita, agtaud kadagiti agbasbasa no ania ti interpretasion ti tema. Itoy a sarita, saan. Ti tema ti sarita ket “crime does not pay.”  Konektado daytoy a tema iti paulo ti sarita.

(Adda tuloyna)