Iti kapanagan, nalunes dagiti sabong (Maudi a paset)

 Maikadua a Gunggona, GUMIL-California Short Story Contest 1996

 APUY TI gimmayebgeb iti barukong ni Pitong a lakayna idi maammuanna ti napalabasna.

“Apay nga ita la nga ipudnom kaniak?” naem-em ngem natangken ti timekna.

“Nagbutengak nga adaywannak. Ngem di maako ti konsensiak nga ikutak lattan ti palimed iti agnanayon.”

Manipud idin, nagikay ni lakayna. Nagbalin a kasla ganggannaet iti pagtaenganda. Nasumok ni lakayna ti naguper kadagiti pagpalpaliwaan iti rabii.

Sinangsangitanna dagiti parbangon a no kasdiay a makariing, ti laeng nalamiis a pungan ti maarikapna.

Apay a di naawatan ni lakayna?

Maysa a parbangon, riniing dagiti polis. Impadamagda a napaltogan ni lakayna iti maysa a paggiinoman.

Kayatna idi a gibusanen ti amin. Tapno agpatinggan ti panagsagabana. Ngem dina pinatuloy ti panggepna. Ania ti masakbayan nga agur-uray kadagiti annakna no awan ti ima a mangkibin kadakuada? Kayariganda ti gabat nga iwalinwalin dagiti dalluyon ti biag a di ammo no sadino ti pakaisadsadanda.

Babaen ti adu a sakripisio, naisakadna ti panagadal dagiti annakna. Saan met a napaay. Agop-opisina itan ni Erning iti kabesera. Agtrabtrabaho met ni Matilde iti maysa a dakkel nga opisina iti Manila.

Awan koman ti sapulenna iti biag. Ngem kasla adda kurang ti panagbiagna. Kasla kawaw ti sagsagrapenna a nam-ay. Adda dagiti saludsod a dina maisapulan iti makapnek a sungbat. Kayariganna ti maysa nga agdaldaliasat a nakagteng iti nagsangaan ti dalan ket dina ammo ti turongenna…..

TURONGENNA iti biag? inkallatik ti isipna idinto a sangkataliawna ti apuy ti kandela a padaspadasen nga iddepen ti puyupoy a lumsot iti giwang ti diding. Iti ruar, uray no dina makita, ammona a kasla abalbalay ti mangga a siplasiplagan ti agpuspusipos nga angin. Uray la aggaringgen no sumanetset ti kimat a sarunuen ti dulluog. Kalkalpasda a nangrabii itay sumangpet ti bagyo. Super typhoon Rosing, impulikkaaw ti radio. Inggunamgunam ti anaunser ti panagannad dagiti umili.

Simmiplag ti angin ket uray la nanakraad ti diding a sinaplidan dagiti sanga ti mangga. Kasla makapungtot ti langit a nangibuang iti kutkutimanna a lunod.

Adu manen a bulong ti lunesen ti angin, immapay iti panunot ni Nana Andrea

Nagsagawisiw ti angin a nangduprak iti nakarikep a tawa. Nagkuridemdem ti apuy ti kandela. Ngem madamdama, limmawag manen ti siled.

Kellaat a nagrisud iti kaungganna ti kinapudno: adda met sabali a bagyo a mangsansanot iti kinataona a pinakapsut dagiti panagsagaba!

Idi naminsan, sinarungkaran manen ni Anita Henson. Dinamag daytoy ti pangngeddengna.

Nagtimbukel ti timek ni Anita Henson: Saan a ti pirak a magun-odmo ti nasken no di ket ti panangitakdermo iti narabngis a dayaw dagiti padam a babbai a naglak-am iti pannakaibabain iti ima dagiti nadangkok a Hapones, Nana!

Ngem addayta ti timek ni Erning: Ikupinmon ti napalabas, ‘Nang. Dimon riribuken ti natalinaay a panagbiagmi nga annakmo!

Insurat ni Matilde: Dika agaramid iti pakaibabainanmi, ‘Mang. Itanemmon ti napalabas tapno saanen a mabukitkit pay!

Nakitem ti bibigna a nangtaliaw iti altar. Minatmatanna ti naemma a rupa ti Naindaklan nga Ina a lumawag-kumudrep iti silnag ti agsalsala nga apuy.

Itartarayanna kadi lattan ti napalabas? Napaksuyanen……

 

ii

 

Napaksuyanen. Panagriknana, awanen ti pigsana a bumangon pay. Kinidemanna ti umuk-ukuok a saem manipud kadagiti sugatna nga inipas dagiti ledda ti panawen.

Ngem saan a pagtalnaen dagiti timek a kasla lunod nga imbulos ti nadawel a nakaparsuaan.

Agam-ampayag iti laksid ti sumanagawisiw nga angin ti saning-i dagiti sabong iti kapanagan: Itakdermo ti narabngis a dayaw dagiti padam a babbai a naglak-am iti kinadamsak iti ima dagiti Hapones….

Ngem bumalballaet ti sabali a nabileg a timek: Ikupinmon ti napalabas!

Inapputna ti lapayagna ngem kasla kimat a limsot dagiti timek iti kaungganna agingga iti nagbalinda a dulluog a nangdudog iti kinataona!

A, agingga iti nakakeppet ti bibigna, riribukento latta dagiti timek iti kapanagan!

Inkallatik ti isipna: Pagpatinggaan ti panagulimek? Kasano nga adda hustisia no saan nga irupir ti kalintegan?

Immanges iti nauneg. Nakasaganan a mangsango iti kinapudno. Iti daytoy nga ikeddengna, ammona, masaktanto  dagiti ipatpategna iti biag. Nauneg a puris ti ipalayna iti kinataoda kas sukat ti pannakapekka ti kawar a nangiraked kenkuana iti napalabas!

Pakawanendak, annakko, naitanamitimna. Inangayna ti nabatbati pay a pigsana tapno bumangon iti nakadalebanna.#