Iti panawen ti ECQ… (Umuna a paset)

MANARIMAAN nga agsibug kadagiti mulana a nateng ni Anton iti dayta a malem. Ditoy nga inggubetna ti bagina sakbay pay a nayetnag ti Enhanced Community Quarantine wenno ECQ. Nganganinan malpas ti obrana idi adda limmabas a lugan dagiti polis. Nagsardeng daytoy iti pannakatengnga ti purok. Nalawag a makitana ta abay laeng ti lipit ti bangkag a minulaanna.

“Naimbag a malemyo, kakabsat,” naikablaaw iti megaphone. “Kiddawenmi koma ti sangkabassit a panawenyo.”

Iti apagdarikmat, nakita ni Anton dagiti kapurokanna a nagruruar kadagiti pagtaenganda.

“Kakabsat, paliiwentayo koma ti makunkuna a social distancing,” kinuna ti nakaiggem iti megaphone.

Dagus a nagiinnaddayo dagiti kalugaranna. Nagsuot pay iti face mask dagiti dadduma. Indissona ti napaatiananna a baldi ket limmas-ud iti lipit. Aganay a tallopulo laeng a metro laeng a pinagnana, addan iti yan dagiti kapurokanna.Inyam-ammo ti naka-megaphone ti bagina. Isu kano ni PO3 Lito Seguro. “Kakabsat,” kinunana, “pagaammotayo daytoy krisis a sangsanguen ti sangalubongan. Adtoykami tapno ipalagipmi ti panagtungpaltayo kadagiti nayetnag a paglintegan.”

Nalasin ni Anton ti maysa kadagiti tallo a kadua ni PO3 Seguro. Saan la ketdi a mariro! Ni Dexter Cenal! Daydi nakaadalanna iti Umuna agingga iti Maikatlo a Tukad iti Ballesteros National High School. Ngem pimmanawda a sangapamilia ditoy ilida idi sumrekda koman iti Maikapat a Tukad. Naidestino ngamin ti amana a maysa a polis idiay Tuguegarao.

Maysa gayamen a polis ti kaklasena idi. Kitaem laeng, nakuna ni Anton iti bagina. Pinakpakopiaanna la idi iti Mathematics ni Dexter ta tabbed daytoy iti nasao a subject. Sutil pay ken nalaing a mangtsansing kadagiti kaadalanda a babai. No saan la idi a polis ti amana, amangan no napatakias iti pagadalan idi adda inapputna a kaadalanda.

Nakaisem ni Anton a nakalagip iti dayta.

“Malaksid a saantayo koma a ruar a ruar, panagsuot a kanayon iti face mask aglalo no mapantayo idiay plasa,” intuloy ni PO3 Seguro, “kayatmi nga ipalagip a nangrugin ti liquor ban. Isu a saankayon nga agin-inum iti makaulaw…” impalawlawna ti panagkitana. “Ken ditay liplipatan, a siguden a maiparit ti sugal uray idi awan pay daytoy a bayrus. Amangan ketdi no usarenyo a rason a pagliwliwaan laeng ta makapaburiong ti agpuppupok lattan. Saankami a bumdeng a mangtiliw kadakayo, kakabsat, no aglabsingkayo.”

Nagkikinnita dagiti kalugaran ni Anton. Nataldiapanna iti likud ti ummong da Allon, Sabas, Omar, Eddie, Rodel ken Eric a barusngi ti isemda. Isuda dagiti dadaulo ti inninuman ditoy purokda. Nadiskitarda iti pulotan. Saanda a maaw-awanan.

Ken nalabon latta ti bulsada a paggapuan ti igatangda iti inumenda.

Napilpil met ti isem da Anti Melba, Manang Gina, Manong Ambong ken Anti Jovy. Isuda met ti dadaulo dagiti sugador iti purok. Adu ti mapasurotda no mangrugi nga aggagatel dagiti imada nga agpinggit iti baraha.

Ngem kagurana man unay dagitoy ta isu la ti makitkitada no marugianda. No kasta a mairana nga agbuya iti panagsusugalda idi, ti kinaawan pay ti asawana ti pangsursuronanda kenkuana.

“Amangan no dina ammo ti sumarigsig?” kinunkuna ni Anti Jovy.

“Kayatmo a sawen, kamanokan?” permi a paggaak ni Manong Ambong. “Awan ngarud, a, kasano a makaraman iti kaimasan a luto no kasta?”

“Wenno urayenna ti irik nga umasideg kenkuana?” binagi met ni Anti Melba.

“Mabugguong, a, no kasta!” insupusop ni Manang Gina. “Adda, ‘ya, mauraymo, Anton, no urayem ti irik nga umasideg kenka.”

Kasla nakukkokan a bisukol no kasta nga isu ti pagsasaritaanda. Sumungbat la koma ngem baka ibagada pay a bastos. Bagina laeng ti agtepteppel.

“Agurayka,” kasla nakalagip nga uttot idi ni Manong Ambong. “Baka mamgad a sumarigsig ni Anton ta saan nga agtaraok ‘tay ilemlemmengna? Wenno bassit ketdi?”

Ania ketdin a panangpaggaakda kenkuana idi. Iti suronna, inyal-aludoyna ti nagawid.

“Ken kasano ngarud a makaarem ket antigo pay ‘ta selponna,” impakamakam ni Manang Gina. “Dekipad!” Anian a paggaakna.

Pakaseknanyo koma? kinunkunana iti nakemna. Napipian, a, ngem iti awan. Ti napateg iti selpon, makate-text ken makatawag!  

Saan laeng a dayta ti dina kayat iti grupo da Anti Melba. Nangato unay ti panagkitkitada iti bagida. Kunam no asinoda a baknang. Mangnamnamada met la ngarud iti ipawpaw-it dagiti annakda nga agtrabtrabaho idiay Manila.

Ngem no kasta a naunaanda a ginastos dagiti naawatda, ti met la agdadawat kadagiti mulana a marunggi ken uggot ti kammotit ti obrada. Kunam no asinoda a kaammuan no agdadawatda iti lutuenda. Inton addan ti paw-itda, kasda man la asinon a kabaknangan. Sugal nga umatiperper. Ken kanayon a nasayamusom ti kusinada.

“Ti asino man nga aglabsing,’ ni manen PO3 Seguro, “adda mayannatup a pannusana.” Ket sinaggaysana no mano ti multa iti first, second ken third offense dagiti matiliw nga aglako, ken gumatang iti arak. Kasta met dagiti agsusugal.

Ne, ket ribu a pisos met gayam, nakuna ni Anton iti bagina.  Nariknana a kasla nagsullat ti karabukobna. Kasano, maysa met kadagiti saanna a maliwayan ti mangisiat no kasta a nalpasen a nagtrabaho iti bangkag. Pangikkat iti bambannog, kunana man.

Inasitgan ni Anton ti kaklasena idi naglinong iti puon ti bittaog iti igid ti alad. “’Musta, sir?” indayawna.  

Miningmingan ti kaklasena idi damo. “Anton?” adda pannakakellaat iti mata ni Dexter a nakakita kenkuana. “Sika gayam!”

“Wen, ‘mate,” kinunana. “Poliska gayamen,” inyapalna.

“Kaasi ti Apo, classmate. Sika ngay?”

“Saanakon a nakapagtuloy idi iti kolehio, ‘mate. Ammom metten no kasano ti kinarigat ti panagbiagmi.”

“Sayang. Naglaingka pay met ngarud idi.”

“Isu a daytoy, naipakoakon iti sangkabassit a bangkag ni tatang.”

“Mano ti ubbingmon?”

“Baroak pay laeng,” inyisemna. “Awan met mangayat iti kas kaniak a di nakaadal, ‘mate.”

“’Sus, ket nagagetka met. Yagawam, a, ‘mate, ti agsapul iti kabinnukotmo. Maysa laengen a kalgaw, treyntamton!”

“Bareng makasapulakto met laeng, ‘mate.”

“Kakabsat,” ni manen PO3 Seguro, “agtitinnulongtayo koma ita a panawen ti krisis. Saantayo koman a sakit pay iti ulo dagiti otoridad. Agtungpaltayo kadagiti linteg. Ken tapno nasaysayaat ti panagkakayammettayo, napanunot ti opisinami nga ikkanmi iti gunggona dagiti agi-tip kadakami kadagiti agar-aramid iti maikaniwas. Adda porsientona iti masingir a multa dagiti aglabsing!”

Sinublian met laeng ni Anton ti pangtedna itay a sibugan apaman a nakalikud dagiti pannakabagi ti linteg.

Iti igagatangna kadagiti masapulna nga agluto iti pangrabiida, nadlaw a dagus ni Anton ti kinakawaw dagiti dua a lamisaan iti ampir ti kantina ti purok.

“Awan met ita dagiti kaklasek, lilong,” inyangawna ken ni Apong Elmer nga akinkuakua iti kantina.

“Napabutngandan sa iti kinuna dagiti polis itay,” insungbat ti lakay.

 “Ngem aglakokayo, lilong?”

“Saan pay laeng, barok. Narigaten ti agmulta!”

(ADDA TULOYNA)