Editorial: Kaanonto a magun-od ti matiganayon a kappia? | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Kaanonto a magun-od ti matiganayon a kappia?

NASUROKEN a 50 a tawen ti panagrangranget dagiti tropa ti gobierno ken ti New People’s Army manipud idi 1968 a pannakabukel ti rebelde a bunggoy ti Communist Party of the Philippines a naibuisanen dagiti rinibu a biag. Ngem nagtalinaed a naatap ti pannakagun-od ti mataginayon a kappia iti pagilian iti laksid dagiti gandat ken naisayangkat a patangan kadagiti naglabas a tawen.

Iti kaudian a direktiba ni Presidente Rodrigo Duterte iti Armed Forces of the Philippines ken Philippine National Police, binilinna dagiti military ken polis nga isayangkatda ti awan-sarday nga all-out war kontra kadagiti rebelde nga CPP-NPA kalpasan ti panangisayangkatda kadagiti panagtambang ken panagraut kadagiti tropa ti gobierno kadagiti naglabas a bulan.

Namin-adun a daras nga immandar ti nakatugaw a Commander-In-Chief iti AFP ken PNP kadagiti naglabas nga administrasion ti all-out war kontra kadagiti rebelde a komunista tapno maparmekda. Nausar dagiti adu a puersa ti military ken polis, ken adu a dara ti nagayus, napakapsutan man dagiti rebelde, gapu kadagiti adu nga operasion, ngem napaay ti gobierno a mangpaksiat kadagitoy a kabusor ti estado gapu kadagiti nagduduma a gapu.

Uray ni Presidente Duterte, immandarna idin ti all-out war kadagiti rebelde kalpasan ti pannakaisardeng ti peace talk ken ceasefire agreement. Inlawlawagna a ti nagdumaan ti kaudian a bilinna nga all-out war kontra kadagiti rebelde iti immun-unan a bilinna, ket iti daytoy a gundaway ket saanto a pulos nga agsardeng ti operasion agingga ti mapaksiat dagiti kalabanda. Inlawlawagna nga agsisinublat dagiti puersa a makiranget no kimmapsuten dagiti immuna a lumaban kadagiti rebelde agingga a mapaksiatda ida ta kayatna a magibusanen ti problema ti insurhensia iti pagilian sakbay ti panaggibus ti terminona inton Hunio 30, 2022.

Impasingked ni Presidente Duterte kadagiti soldado ken polis nga iti pannakikaysada iti counter-insurgency operations ket aklonenna ti naan-anay a responsibilidad, kas met laeng ti panangpatalgedna kadagiti puersa ti gobierno iti administrasionna iti all-out war kontra illegal a droga a nakaibuisan dagiti rinibu a biag manipud idi nangrugi nga agakem a Presidente ti Pilipinas idi Hulio 1, 2016, ket agtultuloy pay dagiti mapappapatay nga adda pannakainaigna kadagiti illegal drugs operations agingga ita a panawen.

Impasingkedna nga agingga a dagiti military ken polis a makikaysa iti counter insurgency campaign kontra kadagiti rebelde ket mayataday iti linteg, akmenna ti responsibilidad no kasano nga agtignay dagiti tropa ti gobierno, ket isuna ti agpabalud ken sumango iti International Criminal Court no adda maidarum.

Iti reaksion ni CPP Founding Chairman Jose Maria Sison mainaig iti direktiba ni Presidente nga all-out war kontra kadagiti rebelde, tinagilag-anna laeng ti mandar ken inyarigna a kasla dadael a plaka a maulit-uliten dagiti kasta a mandar iti naglabas, ngem agingga iti agdama ket saan met a napaksiat ti insurhensia.

Pinasingkedanen met da Gen. Benjamin Madrigal, AFP Chief of Staff, ken Gen. Oscar Albayalde dagiti operasionda kontra kadagiti rebelde a komunista ket mapainget ken agtultuloy ngem ikagumaanda a mayataday iti linteg ken awan ti malabsing a human rights. Inlawlawagda a saan laeng nga armado nga operasion ti isayangkatda ngem agraman pay ti civil-military/police operations tapno maallukoy dagiti rebelde nga agsubli iti salinong ti linteg.

Impalgak dagiti mangidaulo ti AFP ken PNP a ti mandar a manggibusen ti armado a pannakirangetda kadagiti rebelde a komunista ket nainget, natibker ken maymaysa ti turongenna iti liderato ti National Task Force to End the Local Communist Armed Conflict nga idauluan met laeng ni Presidente Duterte a nangbuangay ti NTF babaen ti inyetnagna nga Executive Order No. 70 idi Disiembre 2018.

Adu dagiti masayangan iti opurtunidad a magun-od koma ti mataginayon a kappia iti agdama nga administrasion ta adu dagiti nangnamnama a ti nasayaat a relasion ni Presidente Duterte idi nabiit pay iti akemna ken ni Sison ken dadduma pay a makannigid a lider ket mataginayon ket matuntonan ti pannakaisardengen ti armado a panagraranget. Nagbalin pay a kameng ti gabinete ni Presidente Rodrigo dagiti inrekomenda ti National Democratic Front Panel dagiti pannakabagi ti progresibo a grupo a da Judy Taguiwalo kas Secretary ti Department of Social Welfare and Development, ken Rafael Mariano kas Secretary ti Department of Agrarian Reform. Ngem saan a pimmasa da Taguiwalo ken Mariano iti Commission on Appointments.

Nakalkaldaang ti agtultuloy a panagraranget dagiti tropa ti gobierno ken dagiti rebelde a komunista iti Pilipinas a nagbalinen a tubeng ti panagdur-as ti pagilian. Adda dagiti mamati a magun-od laeng ti kappia babaen ti nadara a wagas a panangparmek ti kabusor. Ngem kasano a mapaksiat ti gobierno dagiti rebelde a nakaramuten ti ideolohiada a kayariganna ti atap a ledda a mapuoran man ngem nagbagasen ti ramutda? Kasano a parmeken dagiti rebelde ti gobierno nga addaan iti naan-anay a bileg ken puersa a mangrippuog iti pangta iti estado?

Iti all-out war ti gobierno kontra kadagiti rebelde, ti kangrunaan nga armas a kasapulanna ket ti pannakitimpuyog dagiti amin a maseknan nga ahensia a mangipaay kadagiti kangrunaan a serbisio kadagiti umili iti amin a paset ti pagilian. Kasapulan ti pannakikaysa dagiti lokal a gobierno nga akinsakup kadagiti lugar nga addaan iti problema ti insurhensia, ken tulong dagiti non-government organizations ken dadduma pay nga stakeholders tapno maiwayat dagiti gannuat ken programa a mangsolbar iti panagramut ti ideolohia nga agtultuloy a mangallukoy kadagiti agkabannuag a Pilipino.

Nakurang a tallo a tawen laengen ti nabati iti termino ni Presidente Duterte ket adu dagiti agamak a no ikagumaan ti administrasionna a paksiaten dagiti rebelde a komunista kabayatan ti panagturayna kas ti all-out war kontra illegal a droga nga adu dagiti maisakripisio a biag ken agayus ti dara no mapasamak dagiti ranget iti nagbaetan dagiti tropa ti gobierno ken rebelde ket mairaman dagiti adu nga inosente a sibilian.

Tarigagayan dagiti umili a matunton koman ti mataginayon a kappia iti pagilian, ngem kasano a magun-od ti talna no adda dagiti lider a binulseken ti turay wenno pammati ket saanda nga ammo ti agpakumbaba?