Kalbit ti panawen (Maudi a paset)

Nailagtom pay ti ragsakmo idi makitam ti ladawan dagiti nangabak. Nagun-odmo ti Maikadua a Gunggona!

Idi agkirpa ti riknam, naipigket ti panagkitam iti ladawan ti nangyalat iti Maikatlo. Ubing pay, duapulo ket limana laeng. Adda nabiag a siding iti kanawan ti agongna.

Kadayta a nakitam, kellaaat a nagtibbayoka. Kas ken ni Rilo! Ken agkaubinganda pay. Kinunam la ket ngarud nga isu ti nayadayo kenka nga anakmo.

Ngem imposible, kinunam met laeng idi agangay. Naglawag ti nagan ti nangabak: Jethro Simon! Maysa a mannalon. Di kano nakaleppas iti adal. Ngem mangnamnama kano a babaen ti panagsuratsuratna, masapulanna ti napukaw a kinataona.

Indulinmo ti Bannawag a ragsak pay laeng ti nangbalud iti riknam.

AGOSTO 31, The Manila Peninsula Hotel, Makati City. Nagpakaduaka iti kaanakam nga agtrabaho iti Quezon City ta dimo ammo ti turturongem ditoy Manila.

Iti nagtugawam, maysa nga agtutubo ti immasideg kenka. Iti nakitam a nabiag a siding iti rupana, ammom lattan nga isu ni Jethro.

Inyam-ammona ti bagina. Saanka a nagkibaltang iti atapmo.

“Congratulations, Barok!” indiayam ti dakulapmo kenkuana.

“Agyamanak, Tata,” nadayaw a sungbatna. Inawatna met ti dakulapmo. “Congratulations met!”

Nariknam ti irut ken bara ti dakulapna.

“Agmaymaysakayo, Tata?” Nakiabay kenka.

“Wen. Intulodnak laeng ti kaanakak itay. Umaynakto kan’ sukonen ‘ton malpas ti awarding.”

“Ti ngay pamiliayo?”

Kasla man nasudak ti barukongmo kadayta a saludsodna kenka. Nadlaw ni Jethro ti panagbaliw ti reaksionmo. Nabasana ngata ti riknam?

“Sorry, Tata…”

“Kas kaniak, ammok a sapsapulenyo met ti dadduma a paset ti kinataoyo. Nabasayo met ngatan ti ababa a pakasaritaak iti Bannawag…”

Nagtung-edka laeng.

“Ngem mamatikayo kadi, Tata, nga adda pagpatinggaan ti panagsapul? Ti panagbrirok kadagiti napukaw? A masungbatanto met laeng dagiti karkararagtayo?”

“Mamatiak unay kadayta. Kas mabasak iti rupam, simmangbayen kenka ti pannakasungbat dagita a kinakawaw iti biagmo. Naisemka ken naragsakka a kasarsarita…”

Inisemannaka laeng. Maysa a surat ti inruarna manipud iti iggemna a planner. Inyawatna kenka.

Masmasdaawka a nangawat. Linuktam. Binasam:

Bert,

Komustakan?

Nalabit masdaawka kadaytoy a suratko kenka. Ngem daytoy laeng ti ammok a pamuspusan tapno maruk-atan ti maysa a kinapudno nga inlimedko iti naunday a panawen.

Wen, siak daytoy… ni Pinang, ti babai a nagbalin a narukop ti panagayatna kenka. Ti babai a nangtungday iti amin nga arapaapmo. Ti babai a nangitalaw iti kakaisuna a sagibsibmo a kakaisuna a pakabuklan ti kinataom…

Pakawanennak koma iti inaramidko.

Inyadayok ti anakta. Impanko idiay Mindanao— kadagiti kabagianmi. Sangapulo a tawenmi sadiay. Kas iti probinsiatayo, adu met latta dagiti nadanonmi sadiay a Saluyot.

Nagabrodak kalpasanna. No namin-anoak a nagsublisubli iti ayatko laeng a nasayaat ti masakbayan ti anakta. Ngem anian ta dina met kayat ti nagadal. Di kan’ a sumrek ti adal iti panunotna. Sangkadamagnaka kaniak. Ngem immulak iti panunotna nga awankan. Nga intalawnaka dagiti taga-bantay idi katibok ti insurhensia iti ilitayo. A pinatangaddakan iti barsanga! Pakawanennak…

Ngem di namati ti anakta. Panagriknana, sibibiagka kano pay laeng.

Nagbalin a bato ti pusok. Nupay kasano ti panangdamag ti anakta, diak pulos imbaga ti kinaasiasinom. Basta ti ammona, maysaka a soldado a natiliw dagiti kakadua iti bantay.

Nalabit, kunaem a pinasagko ti masakbayan ti anakta. Wen, aklonek dayta. Nagbalinak a managimbubukod.

Iti panagdakkel ti anakta, sika ti sangkadamagna. Adu dagiti pamuspusan nga inaramidna masapulannaka laeng. Ngem napaay. Ta kasano koma a mabirokannaka ket sabali met ti imbuniagko a naganna idi addakamin idiay Mindanao?

Lima tawenmin ditoy Ilocos Sur. Iti kaaddami ditoy, nasursuro ti anakta ti nagsuratsurat. Awan ti libtawna a nagatendar kadagiti seminar nga inang-angay ti GUMIL.

Wen, sinurotna ti dina ammo a desdesmo. Linapdak kadayta nga arapaapna. Ti makagapu: diak kayat a maipalagip ti banag a nangtallikudak kenka. Ngem napaayak!

Iti naminsan, napaumelak ta kinunana ketdin: “Mannurat kadi met ti amak, ‘Nang?” Ta awan kano met ti ammona a mannurat iti kaamaan a nagtaudak.

Ket idi mabasak ti naganmo a maysa kadagiti nangabak iti pasalip a nangabakan met ti anakta, diakon nasarkedan ti bagik ket impudnok kenkuana ti kinataom. Dagiti nagkurangak kenka. Dagiti basolko… wen, dagiti adu a basolko.

Wen, ni Jethro Simon a nangiyawat kenka kadaytoy a surat… isu ti anakmo— ni Rilo!

Ulitek, pakawanennak koma.

Congratulations! Happy anniversary…

Pinang

Idi maalawmo ti riknam, pumpunasem gayamen dagiti luam. Isu pay laeng ti pannakalagipmo iti anibersaryo ti kallaysayo nga agassawa. Nalipatam pay ketdin!

Miningmingam ni Rilo. Nanaraigid manen ti luam. Adtoyen ti nabayag a sinapsapulmo a kurang ti kinataom: nakaisem; sisasagana dagiti nabisked a takiagna a pagpasagam.

“Huston, ‘Tang,” inarakupnaka. “Agsaganakay’ ketdin ta yawagdan ti naganta…”

“Anakko… anakko… anakko…” naarakupmo laengen iti nairut.