Kasano ti agsurat iti daniw a sestina (Umuna a paset)

MAYSA kadagiti inarapaapko a suraten ti daniw a sestina. Porma a sestina. Nabayagen a panggep ngem maitungtungkua.

Tagipintasek dagiti sestina dagiti dua a mabigbigbig a mannaniw, da Francis Macansantos, perennial lecturer iti Dumaguete Workshops ken Palanca awardee iti daniw ken ni Zenaida French, dekana iti UP in the Visayas ken premiado a mannaniw. Kunkunak, mangsuratakto met. Lalo no dumket ti kinalastogko no dadduma ket kunaek a sestina only! A kunam la ketdin no nalaka ti agaramid iti sestina.

Okey, pinadasko ti nagaramid. Ngem iti nagmalmalem a nakasangoak iti kompiuter, awan ti napagbalinko a sestina. Idinto a no kasayudna, di pay maorasan ti free verse.

Nagbasabasaak kadagiti daniw. Pangkondision iti utek. Duapulo met a gluthapos ti natomarko ken inaldaw ta mani a ngingutngotko tapno sumidap ti utek. Uppat nga aldaw a kondision. Okey na! Ngem nagmalmalemak latta iti sango ti kompiuter, awan ti naaramidko a sestina!

Kalpasan ti dua nga aldaw, inulitko manen ngem saanko a kinabaelan ti nagaramid. Nabainanak pay ketdin iti bagik. Narigat met gayam ti agaramid iti sestina! Ngem saan a mabalin a diak a makaaramid. Pilitekto, kunkunak iti bagik.

Ket dimteng ti pasamak a dandanin nadiklawit ni Patay ti tengngedko. Naimbag la ketdin ta iti lima a tawen a panagpapaayko a kas medical columnist, adda met napidutko a hanggap a pinangsarapak iti wasiwas ti kumpay ti nakadalungdong a rurog. Ket sakbay nga agballigi daytoy a nabileg a rurog, aramidekon ti sestina, nakunak. Amangan no maitugotko pay iti tanemko daytoy nga arapaap.

Nagpa-Ilocosak tapno agsapulak iti ramut ti nalabaga a pan-aw. Yuuuk, uray gayam dika a mamati, no addan dagiti dua a sakam iti ngarab ti tanem, nasken ti pananglamot iti bukod a sao. Awan met ngata ti mapukaw kaniak. Nabileg kano nga agas ti acute GI bleeding ti ramut ti nalabaga a pan-aw. No sadino ti pangsapulan dayta a ruot. Wen, adu ti pan-aw ngem narigat a sapulen ti nalabaga ta saanda a lumaok kadagiti gagangay a pan-aw. Naisalumina wenno naisina wenno simminada iti kaadduan. Nagtubo dagitoy iti igid ti karayan ken iti nadam-eg a daga kas iti paliiwko.

Iti panagawidko, pinanggepko ti agputar iti sestina iti uneg ti lugan. Nangbalonak iti sangapad a papel, blue ken red ballpen. Rinugiak ti nagikur-it.

Sakbayna, inresertsko manen no kasano ti agaramid iti sestina. Addaan iti rhythmic pattern. Maysa nga excellent format ti sestina. Addaan iti innem a linia iti umuna nga innem nga istansa. Ken tallo a sagdudua a binatog nga istansa a paraipusna. Nalaka, kunam? Wen, nalaka, no dayta laeng a pattern. Ngem ti rigatna, rhythmic pattern daytoy. Daydiay maudi a balikas dagiti binatog ti umuna nga istansa ket isu met laeng ti maudi a balikas ti binatog dagiti sumaruno nga istansa ngem iti nagsasabalin a lugar.

Kastoy man ti rhythmic pattern ti original sestina:

1st stanza: 123456
2nd stanza: 615243
3rd stanza: 364125
4th stanza: 532614
5th stanza: 451362
6th stanza: 246531.
7th stanza: 25
8th stanza: 43
9th stanza: 16

Maudi a balikas ti binatog ti kayat a sawen dagita a numero. Dayta met laeng nga urnos ti urnosna kadagiti istansana. Di kad narigat nga aramiden, saan? Nalaklaka nga adayo ti villanelle, sonnet ken dadduma pay a porpormas ken rhythmic pattern. Karuprupa daytoy a sestina ti Pantoum. Agkasinsinda ngata. Pinadasko met namindua ti nagaramid iti pantoum ngem diak nagballigi.

Nalpas ti lima a pad paper iti kakukur-it, awan pay la ti nagbalikas a daniw. Nakadanonkamin iti San Fernando, awan pay laeng ti nagbalikas a daniw. Maysa ket kagudua nga orasen ti napalabas.

Apay a sestina idinto ta mabalin met nga ay-ayamen dayta a porma? limteng iti mugingko. Wen met a, dayta ti aramidko no kua, baliwak dagiti rhythmic pattern. Manipud iti sestina a porma, makaaramidka iti porma a sabali, impetteng ti isipko. Wen, aya? Binaliwak ti rhythmic pattern. Ngem isu nga isu ti napasamak. Awan ti mabukelko a sestina.

Addakamin iti Tagudin wenno tallo nga orasen a nasurok iti napalabas, ngam saanak a makapagbalin. Inkidemkon. Simmeksek iti utekko ti leksion iti Dale Carnegie maipapan iti word correlation. No ekspertoka iti word correlation, saanka a paudi iti daniw. Ta panagay-ayam iti balikas ti word correlation, kasta met ti daniw.

“Kasano pay a makastrek ‘diay anakmo no intugotmo met ta tulbek!” makarurod ti balkat a babai a nang-misuot iti kaduana a lalaki a pagarupek nga asawana. Nagpalikudda.

Makasinga met iti panagpanunot dagitoy a tattao, kunkunak payen iti bagik. No sumangkakuog met a laklakayan ta itugotna ti tulbek, ingngayemngemko.

Tulbek, hmmmn?

Tulbek? Tulbek! Wen ti tulbek! Wen, apay a diak a napanunot a dagus? Kasapulan ti tulbek tapno nalaka iti agsurat iti sestina!

Ania a tulbek? Keyword!

Panunoten wenno isurat nga umuna dagiti keyword wenno dagiti maudi a balikas dagiti binatog. Dagita ti keyword!

Okey ngarud. Nasken ti kinaadda ti keyword. Ngem ania koma nay? Nagkidemak manen.

Ti met tungtongan dagiti dua a lallakay iti sanguanak a tugaw ti nangituonak ti isipko. Dimngegak iti tungtonganda. Inkeddengko nga agtaud kadakuada dagiti keyword.

Maipapan iti pulitika, iti agdama a pulitika ti tungtonganda. Inkeddengko a no ania daydiay iradiesda a balikas isu ti adawek a keywords.

[ Adda tuloyna) ]