Footer

Kasapulan nga ammom ti agkompiuter

Kolum : Sinursuran

Ni Jobert M. Pacnis

(Tuloyna)

 

ADDATAYON, ka-Sinursuran, iti panawen ti kompiuter. Dayta ti sibubukel a kinapudno. Saantayo a makaliklik itoy. Kayattayo man wenno saan, ap-apektaran ti kompiuter ti aspeto ti panagbiagtayo. Aggunggunaytayo a bibibiangan ti teknolohia.

Masapul ngarud ti ‘pannakibagay.’ Wenno panangyadaptar iti biagtayo iti lubong ti teknolohia. Ngem ketdi, saanna a kayat a sawen a datayo ti diktaran ti kompiuter, ti internet, dagiti social media…

Iti panagdur-as ti teknolohia, kabuybuyog met ketdi daytoy dagiti pakalag-anan iti biag. Dayta ti kinapudno isu a naglakatayo nga inarakup ti isasangbayna. Ket rumbeng a pagyamanantayo dagitoy a benepisio nga it-itedna.

Ngem adda met dita ti risgo nga itden ti teknolohia aglalo no agpannuraytayon kadaytoy.

Saantayon nga umadayo. Nagkaadu ita ti social media a pagup-operan ti kaaduan kadatayo. Twitter, Instagram, YouTube… Numero uno ditan ti facebook. Iraman pay ditoy dagiti nagkaadu nga ay-ayam iti internet a ditayo a madmadlaw, nagdakkelan gayamen ti epektona iti awid ken pampanunottayo.

Ket pagaammotayon nga adun dagiti nagbalin a biktima ti kinadakes/ dagiti managdakdakes gapu iti liwliwa nga itden ti internet. Nangnangruna la unayen dagiti agtutubo wenno ubbing a saanen a ganggannaet kadakuada dagitoy a pagliwliwaan iti internet. Ti makadakes, dagiti pay met nataengan ti manggungundaway kadakuada.

Dakkel ngarud ita ti akem ti naipabaklay ti tunggal maysa kadatayo, aglalo kadagiti nagannak. Masapul ti pannakaam-ammoda la unay kadagiti annakda.

Iti kinasaknap ti panagusar iti selpon ken dadduma pay gadgets, laklakaenen dagitoy nga annak ti agdakiwas iti internet nupay awananda iti bukod a kompiuter.

Ta ania la unayen, aya, ti maal-alada iti internet?

Mausar ti internet a pagalaan iti impormasion ket dakkel ngarud ti maitulongna iti panagadal dagiti ubbing. Makigayyemda pay ditoy ken kas naagapaden, maliwliwada kadagiti nagkaadu nga ididiaya ti internet a pagliwliwaan.

Ti manen makadakes ditoy,  umad-adayo ti riknada kadagiti nagannak kadakuada. Ag-agawen ti social media (a kadawyan a serserken dagitoy nga annak no kasta nga ag-net-da) ti panawen nga agkakayammet koma dagiti kameng ti maysa a pamilia.

Mangipangpangta ngarud ti panagrakaya ti kinnayammet iti uneg ti pagtaengan.

Ditoy a sumrek ti idea a masapul a sursuruen met koma dagiti nagannak no kasano ti agkompiuter, ti agpesbuk, ti aginternet ken agselpon.

Apay?

Umuna unay, tapno saan a paudi iti teknolohia. Ta di met mapaglibakan dagiti pagimbagan nga ibunga daytoy iti nadumaduma nga aspeto ti panagbiag.

Ngem kangrunaanna, ti pannakaammo iti taray ti agdama a teknolohia, matulongan dagiti annak a mailiklik iti pakaisagmakanda.

Ta daytoy ti dakkel a karit iti agdama: asideg unayen dagiti ubbing kadagiti banag a mangagaw kadakuada iti narimat a masakbayanda. Agnanayon a nakalayat kadakuada dagiti mabalin a pakaisagmakanda iti lubong ti internet.

Tapno saan ngarud a pagbabawyan iti udina, masapul ti panagkuti. Daytoy a panagkuti,  isu ‘tay nasao itayen a masapul nga ammuen met ti taray iti lubong ti social media wenno iti internet wenno iti selpon.

Narigat ti paudi iti uso, kasta.

Ngem daytoy a panangsurot iti agus ket tapno masalakniban dagiti ipatpateg iti biag. Maysa a wagas daytoy tapno uray ania dagiti dumdumteng a panagbalbaliw iti aglawlaw wenno iti taray ti panagbiag, dinto latta maikkat dayta ayat kadagiti kameng ti pamilia. Agtultuloy agingga’t adda anges.