Kasla Taba a Sumaretset!

Salaysay ni Rilo A. Bedo

(Maudi a paset)

 

Tapno utoben ket ngata dagiti nasao a lider ti bagbagida. Sukisokenda ti kararuada, ti kinataoda no maiyalubog met pay laeng iti kababalin ti maysa a tao. Ania ngata ti matakuatanda no bilang?

Maduktalanda a di pay dimteng ti sapientization iti biagda?

Ania dayta a spaientization?

Ammotayo met nga adda teoria no kasano ti pannakabukeltayo a kas tao. Nagtaudtayo kano iti maymaysa ti selulana nga organismo agingga nga immarngitayo kadagiti chimpanzee, gorilia wenno sunggo iti panaglabas ti naunday a panawen. Idi agangay, limmaksidtayo iti kababalin ti maysa nga ayup. Ket nagbalintayo a naan-anay a tao. Dayta ti maaw-awagan iti sapientization.

(Ulitek, teoria laeng dayta a naggapuantayo. Ammok man met a kaaduan kadatayo ti mamati iti Creationism a no sadino, nagtaudtayo iti Dios.)

Malagipko la ket ngarud ti maysa a text a naawatko: no nagbalinen a tao dagiti sunggo, gorilia ken chimpanzee, apay pay la ngarud nga addada pay la dagitoy nga ayup?

Wen, ania? A pagalikutegan met ti utek: nalabit isuda dagitoy dagiti nabatbati a kaarngi dagiti makalagudlagodtayo iti inaldaw a di pay nagdalan iti proseso ti sapientization.

Saan ngata?

Natakuatan pay ti Commission on Audit a mapukpukaw dagiti kompiuter nga indonar dagiti kongresista iti maysa nga ahensia met laeng ti gobierno. Agdagup daytoy iti 67 a riwriw a piso.

Napanan ngarud dagiti nasao a yunit ti kompiuter? Nagrigat a panunoten a maysa nga ahensia ti gobierno, dina maipakita no yandan dagitoy a kompiuter. Wenno awan a talaga ti nakadanon kadakuada kadagitoy nga ikankannawag dagiti maseknan a kongresista nga indonarda a kompiuter?

Iti sabali pay a banda, naduktalan a sabali kano met dagiti nakapirma— saan a dagiti nakaisangratanna a benepisiario— iti nai-release a kuarta manipud iti pork barrel.

Aglalaok latta a kinasirib, saan kadi, kailian? Makapabaliktad iti rusok. Kastoy kadi ti mangbalanse kadagiti adu a pammadayaw a maaw-awat ti pagiliantayo kadagiti agduduma a benneg ti pakabigbigan?

Gapu itoy, inlungalong ti militant bloc iti Kamara iti panangidaulo ni Bayan Muna party-list Rep. Neri Colmenares ti pannakaikkat koman dayta a pork barrel (70 riwriw kadagiti kongresista ken 200 a riwriw kadagiti senador tunggal tawen) tapno saanen a pagramutan ti kunniber.

Ngem kuna ti Kamara a di maitutop daytoy ta lapdanna ti pannakaited ti/kadagiti kangrunaan a tulong kadagiti umili kas koma iti pannakayospital dagiti marigrigat.

Segun ken ni House Speaker Sonny Belmonte, Jr., dina kanunongan daytoy a pannakaikkat ti pork barrel-da ta adda partikular nga iturayanda a makasapul iti tulong saan a kas kadagiti senador a ti sibubukel a pagilian ti mangnamnama kadakuada.

Maysa ketdi a suhestion ti rimmuar tapno saan a serken ti kunniber dagitoy a pork barrel. Kuna ti Department of Budget and Management a nasisiaat sa no italek iti opisina ti DSWD ti pannakaakredit ti maysa a non-government organization tapno makita a lehitimo daytoy a mabalin a makaawat iti proyekto manipud iti pork barrel dagiti agpampanday ti linteg. Saan a kas iti mapaspasamak ita a nakaad-adu ti nagtubo nga NGOs ngem gayam, manen, “al-alia” laeng dagitoy. Pinarnuay dagiti masirib tapno makaleksabda iti dakkel manipud iti mismo a pork barrel-da a di nakadidillaw.

No maipatungpal daytoy, nasayaat met. Masapul laeng ti kinadarisay ti kinatao ti maseknan nga ahensia tapno di rippuogen met laeng dagiti gamat dagiti “masisirib.”

Iti maiwaywayat nga imbestigasion itoy nga iskam, mangnamnamatayo nga adda koma turongenna. Dakkel daytoy a kantidad ket adu nga umili ti matulonganna no maipaay ti pagimbagan. Ditay’ awanen ti namnamatayo. Ditay’ manen ipato a kuskos-balungos laeng ti nasao nga imbestigasion. Urayentayo ti resulta.

Anianto man dayta a resultana, matdatayo a manganag tapno makapagdesisiontayo a naimbag para iti masakbayan.#