Footer

Katedral ti Vigan, naipatakder idi 1641 wenno 1790? (Maikadua a paset)

Kastoy met ti nailanad iti historical marker a naikabil iti akinkannigid a paset ti akinlaud a ruangan ti Vigan Cathedral:

“Naipatakder idi 1641, nagbalin a Katedral daytoy a simbaan idi naiyalis ti tugaw ti dioses ti Nueva Segovia manipud Lallo, Cagayan iti Vigan, 1758. Sinakup dagiti rebolusionario babaen ken ni Col. Juan Villamor idi 1898 ken dagiti puersa dagiti Amerikano babaen ken ni Lt. Col. James Parker idi 1899. Naipatakder iti daytoy a disso idi 1574 ti maysa a kapilia iti kayo ken pawid (thatch) babaen ti pammilin ni Juan Salcedo, ti Conquistador ken nangbangon iti Villa Fernandina a damo nga awag ti Vigan, dinadael ti ginggined idi 1619 ken 1627 ken uram idi 1739.”

Nalawag ti impormasion a nailanad iti marker: naipatakder ti simbaan idi 1641 sa nagbalin a katedral idi 1758 kalpasan a naiyalis ti tugaw ti dioses ti Nueva Segovia manipud Lallo, Cagayan iti Vigan.

Ngem iti resolusion nga indatag ni Konsehal Molina ken inaprobaran ti konseho ti Siudad ti Vigan, dinakamatna ti panagadal nga insayangkat Fr. Scharpf a mangbalusingsing a naipatakder ti Vigan Cathedral idi 1641, kas nailanad iti historical marker, ken nailagan iti pakasaritaan ti Vigan ken uray kadagiti libro a maiyad-adal kadagiti pagadalan.

Mabalin nga adu dagiti di mamati iti kredibilidad ti resulta ti panagadal ni Fr. Scharpf a maikontra iti impakdaar ti maysa a matalek nga ahensia a kas iti National Historical Institute a nakaipabaklayan iti pagrebbengan a mangurnos, mangsurot ken manglinteg kadagiti banag a pakaseknan iti historia ti pagilian.

Ngem makuna met a natalged dagiti nagbatayan ni Fr. Scharpf tapno ibatadna nga adda biddut ti pakdaar ti National Historical Institute mainaig iti tawen a pannakaipatakder ti Katedral ti Vigan.

Umuna, saan nga asi-asi ti panagadal nga insayangkat ni Fr. Scharpf. Nagsukisok ti padi kadagiti kadaanan a dokumento manipud iti Archivo General de Indies iti Seville ket kadagupanna iti 70 folios dagiti binasa ken impatarusna kas suporta ti panagadalna.

Kangrunaan nga inadal ni Fr. Scharpf dagiti adu a rigat ken problema a naglasatan dagiti papadi manipud ken ni Obispo Ustariz ken dagiti papadi a simmukat kenkuana a pakairamanan da Obispo Garcia, Obispo Juan Ruiz de San Agustin, Obispo Pedro Blaguier, ken dagiti simmarsaruno pay nga obispo iti panangipagnada iti kiddaw iti ari ti Espania mainaig iti pannakaipatakder ti simbaan.

Taldiapantayo ti umuna a panagpanggep a maipatakder ti simbaan ti Vigan idi 1768 iti babaen ken ni Obispo Miguel Garcia, kas maibatay iti panagadal ni Fr. Scharpf:

“Idi 1766, nainominar ni Garcia a sukat ni Obispo Ustariz, a natay idi Agosto 1764 ket isu ti nagbalin nga obispo ti Nueva Segovia idi Hunio 20, 1767. Iti daytoy a tiempo ti kangitingit ti yaalsa ni Diego Silang. Nagbalin ti Vigan nga opisial a tugaw ti Obispo ti dioses nangrugi idi 1758, manipud iti Lal-lo, Cagayan.

Kastoy ti insurat ni Fr. Scharpf:

“Sinango a dagus ni Garcia ti dua a dadakkel a problema… Awan ti pudpudno a Katedral, wenno pudpudno nga episkopal a pagtaengan (palasio) para kenkuana ken iti administrasionna. Makatawen kalpasanna, idi Hunio 18, 1768, nangipatulod iti dokumentado a surat iti ari a nangipakaammuanna maipapan kadagitoy dua a kasapulan unay ti diosesna ket nagdawat iti tulong kas ituyang ti Linteg dagiti Indies para kadagiti kaso a kas itoy ken iti Real Cedula para ti pannakaiyalis iti Episcopal see.

“Insuratna a kas Obispo, awan ti bukodna a pagtaengan; a makidagdagus laeng iti dayta a tiempo iti balay ti padi ti parokia, maysa a daan a balay nga awanan kadagiti alikamen. Nakitana ti nakatakder a simbaan ti parokia ti Vigan nga awan ti kaimudinganna saan laeng para iti kinadaeg ti Mannakabalin a Dios, ngem uray pay iti sabali a “Nadaeg”, ti Kastila nga ari. Duduogan ti simbaan, saan a nasayaat ti pannakaipatakderna, ken dandanin marba. Saan a mapagbalin a disente a Katedral daytoy a simbaan uray matarimaan, wenno mapalawa para iti dumakdakkel a populasion ti Vigan.”

Tawen 1768 idi nagsurat ni Garcia iti ari ti Espania a nagpatulonganna iti pannakaipatakder iti katedral ti Vigan agsipud ta ti daan a simbaan ket “awan ti kaimudinganna” ken saan a maikari para iti “kinadaeg” ti Dios.

Maarisit iti surat ni Garcia nga awan pay ti katedral ti Vigan idi 1768 no di maysa a daan a simbaan a dandanin marba ti nakatakder. Nalawag ngarud a saan a ti agdama a katedral ti dakdakamaten ti historical marker a naipatakder idi 1641 no di sabali a simbaan.

(Adda tuloyna)