Sinursuran: SINURSURAN: Ti kayaw ti kalgaw | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News đź“°
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

SINURSURAN: Ti kayaw ti kalgaw

KALGAW manen. Nakadagdagaang ti aglawlaw.

Gapu itoy, adu dagiti agtantanabutob. Makapamuriot ti agkutikuti no kabarana. Makapisti kano ti pudotna.

Nga agpayso met. Imballaag ti Departamento ti Salun-at ti panagannad ita a panawen ti kalgaw. Masapul a di makurangan ti bagi iti suplay a danum tapno maliklikan ti kunkunada a heat stroke.

A mabalin a mangkettel iti kakaisuna a biag!

Sabali laeng ti kanser iti kudil a mabalin a maala gapu iti pannakaibilag iti init. Isu nga inggunamgunam dagiti eksperto a saan nga ugalien ti agpainit manipud iti alas nuebe iti bigat agingga iti als dos iti malem. Kadagitoy nga oras kano ti kapigsa ti UV (ultraviolet) rays a mangdadael iti kudil.

Ngem no di maliklikan ti agbilag, agsapsapo kadagiti aw-awaganda iti sunblock. Suroten laeng a naimbag ti nailanad iti etiketa tapno maala ti kalkalikaguman a benepisiona. Adu ngamin dagiti agar-aramat itoy a dida sursuroten ti nairekomenda a maaramid.

Adu pay ti makagura no kastoy a kalgaw ta kumiddit ti suplay ti danum (kas naibinsabinsatayon) ken agsasarutsot ti brownout. Ammotayon no kasano ti rikna, ti biag no awan ti kuriente.

Agdudukot ti kaaduan aglalo no nalobat ti gadget-da.

Kasta met a dakkel a perwisio iti agrikultura ti nabara a panawen. Ammotayon a dakkel ti bimmabaan ti apit ita gapu iti El NiĹ„o. Addada dagiti probinsia a nagideklara iti state of calamity gapu iti pannakadadael dagiti produktoda. Ket saan a kasta lattan— dakkel ket dakkel ti ibungana daytoy iti ekonomia ti pagilian. 

Ngem sakbay man nga ilunodtayo a naminpinsan ti kalgaw, kitaentayo man met ti kayaw nga itdenna. Naimbag la nga agas metten ti pannaka-stress iti kinabara ti aglawlaw! Ket ma-enjoy-tayo daytoy a panawen!

Umuna a kitaentayo daytoy. Ti kalgaw, isublina ti kinaubing. Panawen a panagpapatayab iti ullaw dagiti ubbing aglalo kadagiti aw-away. Nupay kunada nga inagawen ti social media dagiti dadduma nga ubbing, saan latta a maliktad ti kinapudno nga addada pay laeng makitkitatayo a dagiti nakaisigudan nga ay-ayam ti ipampamaysada. Ullaw, kas nasaon, tarampo, siatong, kingking-palda, linnemmengan, ken adu pay.

No maimatangantayo dagitoy nga ubbing a nakaragragsak nga agay-ayam, saantayo a malapdan ti manglagip. Ti mangisubli ti panunot iti panawen ti kinaubing. Itoy a wagas, adda urat a maparegta kadatayo a mangtulong iti isesekkad iti biag.

Nasam-it a padas ti manglagip. Uray pay dagiti kunaen a napait a lagip, adda ibatida a kinasam-it iti rikna a makatulong iti panagdaliasat itoy a biag. Adda laeng kadatayo no kasano nga iturongtayo dagitoy a lagip.

Iti kalgaw, masublian pay dagiti inkakaubingan nga aramid nga itutulong iti pamilia.  Panawen a panagaabbat dagiti alog ti kalgaw. Panawen a tagtagiurayko la unay. Mapadasak manen ti agkaras kadagiti rama ni tatang.

Inkakaubingak ti sumurotsurot ken ni tatang no kasta a karsanna dagiti ramana. Nasursurok ti agkammel iti lames. Nagdadakkelan a gurami, ar-aro, dalag, tilapia ken paltat dagiti maal-alami.

Ngerm sakbay ti naan-anay a panagabbat dagiti alog (a napagbalin a piskeria), tagiragsakek la unay idi ti agkurimes iti leddeg ken agkettel iti balangeg nga ipailakok ken ni nanang nga aginaldaw idiay plasa nga aglakolako kadagiti nadumaduma a natnateng.

Panagsapul ken panagurnong ti kalgaw ta apaman a mayawat ni nanang ti mapaglakuanna kadagiti impaw-itko, agdiretso dagitoy iti alkansiak a lawas ti kawayan. (Nausarko idi dagiti naurnongko iti panagbasak).

Ita ta addan natalged a panggedan, saanko latta a pakaikawaan dagiti nasao nga aramidko idi ubingak. Ita ngarud a sursuratek daytoy, kalkalpas ti panagkarasmi ken ni tatang a nagalaanmi iti isu met laeng nga isu a kita ti lames.

Wen, adda pay laeng gurami kada ar-aro iti pagkarkarsanmi. Iti Tanap, marapukawen dagitoy a lames gapu iti nadumaduma a rason. Ngem ken ni tatang, mangibati la a mangibati iti pamiknianna kadagitoy a kita ti lames. Iti maudi a panagkarasna, ibatinan dagiti mabalin a bin-i, aglalo dagiti bugbugian. Apaman nga agadda manen ti danum iti arinunos ti Mayo (ngem naladaw itan gapu iti panagbaliw ti panawen), dagitoy ti mangrugi nga agpaadu para manen iti sumaruno a panagaabbat.

Ti panagkaras tunggal kalgaw, il-iliwek a kanayon. Nagpaiduma a ragsak ti gubuayenna iti kaunggan. Aglalo no kaduak ni tatang, sumagpaten a sittentana, a napigsa pay laeng a mangingato iti sangatimba a danum nga ikarasna.

Iti ili ti Luna, Apayao a bimmakasionak bassit itay maikadua a lawas ti Abril, makunak a naragsak ti kalgaw. Iti kinaburnok ti danum (manipud kadagiti naruay a burayok iti lugar) a naawid a maiserserbi kadagiti mannalon, kankanayon a balitok ti pagtatalonan no kastoy a kalgaw. Saan laeng a dayta. Uray dagiti bangkag (nagpanawan nga agus ti karayan), naglalangto dagiti nateng ken mais a mulada. Kanayon a nataba ti dagana. No ngamin kasta a panagtutudo, malay-as dagiti bangkag, mabati dagiti lued nga agserbi a ganagan manen iti sumaruno a panagmumula.

Isu a kasta la unayen ti ayatko a bumakasion ditoy ta presko dagiti nateng. Naragsak pay ti agtaneb iti karayan ta malaksid a nalitnaw, adda pay maala a dukiang (bennek) kadagiti dadduma a pasetna. No kayatmo met ti kueba, burayok ken rock formation a pagpasiaran iti lugar, saanka a mapaay.

Isu a maitutop la unay ti battle cry ti sibubukel a probinsia: Apayao, Ipasindayaw!

Iti pay kalgaw, naragsak ti ag-outing. Nalitnaw dagiti danum ti burayok, dan-aw, karayan, baybay, swimming pool dagiti resort a naynay a pappapanan tapno aglang-ay, agragsak ken agrelaks. Saan man a napintas ti buya dagitoy no matutudo. Nalibeg ti danum, saan a ma-enjoy ti outing. Ken delikado pay no kua. Aglalo dagiti serken a kueba wenno ulien a rock formation. Nagalis a mabalin a mangibunga iti disgrasia.

Pagpintasan pay ti panawen ti kalgaw, kaaduanna ti adda iti bakasion. Maal-ala ngarud a gundaway tapno agkikita, agre-reunion dagiti agkakabagian, agkakaadalan idi ken aggagayyem. Babaen ti reunion, mapasingked ti adda a relasion iti nagbabaetan. 

Maipamaysak met ti agsurat no kastoy a kalgaw. Awan unay (malaksid kadagiti isumite a report) ti pakaburiboran nga adalan. Iti panagsuratsuratko, maruk-atak dagiti agay-ayam iti panunotko– maipeksak ti riknak, ti im-impek a panglinglingay wenno mamagbaliw iti disso a paggargarawan wenno mangkulding iti kabsat.

Ken agurayka, di kad’ iti kalgaw ti panawen ti Semana Santa? Panawen a panangarisit iti bukod a bagi. Kas maysa a Kristiano, maitutop laeng nga adalen, panunoten ti inar-aramid wenno naaramidan iti pada a tao.

Mayannatup kadi pay dagitoy iti pammilin ti Dios? No saan, ammo ngaruden ti aramiden kadagiti sumaruno nga aldaw.

Wen, saan laeng a panaglang-ay ti kalgaw. Mayad-adda koma ti pakasapulan iti espiritual a banag.

Ta maymaysa ti biagtayo. No mapukawtayo daytoy agraman ti kararuatayo, ania ti mamaay ti ilalabastayo ditoy a lubong?

Ala, sakbay ngarud a panunotentayo a makapulkok, maka-boring ti panawen ti kalgaw, apay a ditayo isapulan kadagiti banag a mamagbalin daytoy a makakayaw?