KOMENTARIO: Agmulmula iti tabako a probinsia, maip-ipit iti tignay ti WHO a mangkontrol iti tabako (Umuna a paset)

Maip-ipit dagiti probinsia nga agmulmula iti tabako a pakairamanan ti Ilocos Sur gapu iti pannakapirma ti maysa a katulagan (treaty) iti babaen ti panangsuporta ti World Health Organization ken inarakup dagiti nakurang a dua gasut a pagilian. Daytoy ti Framework Convention on Tobacco Control nga inadaptar ti World Health Assembly idi Mayo 21, 2003 ken naikkan iti puersa idi Pebrero 27, 2005. Iti agdama, addan 171 a partido iti nasao a katulagan (WHO FCTC).

Maysa ti Pilipinas kadagiti nakipagpirma iti nasao a katulagan.

Ania daytoy a katulagan? Ania ti makagapu no apay a sinarurongan ken inlungalong ti World Health Organization a a mabukel?

Maysa a katulagan (treaty) ti FCTC a ā€œmangprotektar kadagiti agdama ken masakbayan a henerasion iti makadidigra a resulta ti panagusar iti tabako ken pannakaitangkarang iti asuk ti tabako iti salun-at, sosial, aglawlaw ken ekonomiaā€ babaen ti panangipatungpal kadagiti sangalubongan nga annuroten a mangibatad iti peggad ti tabako ken pannakaipabassit ti pannakaaramatna iti amin a porma iti sangalubongan.

Naipasngay ken nagtagilasag ti katulagan ti FCTC gapu iti itatayok ti bilang dagiti agus-usar iti tabako ken sigarilio nga inawaganda pay iti epidemia ti tabako gapu kadagiti pinataudna a problema iti sangalubongan, kangrunaan iti problema ti salun-at.

Kangrunaan nga itandudo ti FCTC ti kalintegan dagiti amin a tao iti kangatuan a pagbatayan iti salun-at.

Adda pamkuatan ti WHO a mangibaklay iti initiatibo iti pannakapundar ti FCTC agsipud iti ā€œdramatiko nga isusuyopā€ dagiti agar-aramat iti tabako iti sangalubongan; ti itaytayok ti panagsigarilio ken dadduma pay a panagusar iti tabako saan laeng dagiti nataengan no di payen dagiti ubbing; ken ti bileg nga itden dagiti amin a porma ti panaganunsio, promosion ken panangesponsor a naituon iti pannakaengganio nga agaramat iti tabako.

Madakamat pay ditoy nga iti sangalubongan, aganay a 5 a million a tattao ti matmatay iti tinawen gapu iti sakit a pinataud ti tabako. Segun iti maysa nga otoridad ti salun-at, duapulo a tawen manipud ita, tumayokton dagiti matmatay gapu iti sakit a patauden ti tabako iti 10 milion.

Naituding a maangay ti maikapat a session ti Conference of the Parties inton Nobiembre 15 agingga iti 20 iti Punta del Este, Uruguay.

Maseknan la unay dagiti tobacco-producing provinces a pakairamanan ti Ilocos Norte, Ilocos Sur, Abra, ken La Union agsipud ta adda pakainaigan iti ad-adda pay a pannakapabilegĀ  dagiti maiwayat a measures iti pannakakontrol ti panagusar ken panaglakuan iti tabako ti manamnama a kangrunaan a matratar iti maikapat a session ti Conference of Parties.

Kanaig daytoy, kas antisipasionda iti posible a saan a nasayaat nga ibunga ti nasao a masungad a kumperensia iti industria ti tabako a pakaapektaran dagiti agmulmula iti tabako,Ā  idi maudi a lawas ti Septiembre iti daytoy a tawen,Ā  napagnunummuanan ti sumurok-kumurang 1,000 a tobacco farmers ti agpatulong ken ni Pres. Benigno Simeon Aquino III para iti pannakaprotektar ti industria ti tabako a kangrunaan a pagbibiaganda ken dagiti pamiliada.

Kinuna ni Gov. Luis ā€œChavitā€ Singson a maysa ti industria ti tabako kadagiti adigi ti ekonomia ket no ma-pukaw daytoy, sigurado a mapilay saan laeng a dagiti mannalon no di pay ti gobierno.

ā€œKasapulan ti panagtitimpuyogtayo amin tapno mapapigsa ti industria, imbes a pukawentayo daytoy,ā€ kinuna ti gobernador.

Nagtignay met ti gobierno probinsial ti Ilocos Sur tapno matignayna ti kabarbaro nga administrasion a mangsalaknibĀ  kadagiti rinibu a mannalon a maapektaran iti sanguanan ti pumigpigsa a tignay dagiti nasion a mangkontrol iti panagaramat ken panaglakuan iti tabako.

Kinuna ni Vice Governor Deogracias Victor Savellano a makiuman ti hunta probinsial ditoy kadagiti hunta probinsial dagiti dadduma a tobacco producing provinces tapno mangipasada iti manipesto a maiturong ken ni Pres. Aquino a pangipeksaanda iti riknada mainaig iti Framework Convention on Tobacco Control (FCTC).

(Adda tuloyna)