Komentario. Conditional cash transfer, pataw iti biag dagiti marigrigat nga umili? (Maikadua a paset)

Iti panangikalawa ni Pres. Benigno Aquino iti Conditional Cash Transfer (CCT), nagbalin daytoy a kangrunaan a gannuat ti administrasionna a mangparmek iti kinakurapay iti sibubukel a pagilian.

Iti 2011 budget, nailatang ti P21.2 bilion para iti daytoy a programa a pakabenepisiaran ti 1.3 milion a nakurapay a pamilia.

No patien dagiti proponente iti CCT, malaksid a pabassiten ti programa ti kinapanglaw iti pagilian, mapasayaat pay iti benneg ti edukasion ken salun-at. Kasano? Kas kondision ti panangited iti P500 a monthly stipend kadagiti nakurapay a pamilia, kasapulan nga ag-avail dagitoy kadagiti serbisio ti salun-at ti gobierno kas iti prenatal ken post natal a panagpatsek-ap dagiti masikog, panagpabakuna  ken health care. Kasta met a maikkanda iti sag-P300 para iti busbosen dagiti annakda (agpatingga laeng iti tallo) no la ketdi ibaonda dagitoy iti pagadalan nga agbasa.

Iti kadagupan,  malaksid nga agbalin a nasalsalun-at dagiti umili a benepisario ti 4Ps ket makaragpatda iti nangatngato a tukad ti edukasion nga agtungpal iti dakdakkel a gundawayda nga umalut-ot iti kinakurapay.

Maipalagip a nairusat ti 4Ps idi 2007 iti uppat a munisipio iti probinsia ti Misamis Occidental ken Agusan Del Sur ken dua a siudad iti Metro Manila.

Idi 2008, nailatang ti P5 bilion para iti naikalawa nga implementasion ti programa  kadagiti 27 kadagiti kapanglawan a probinsia a pagnaedan dagiti 320,000 a talaga a marigrigat a pamilia.

Idi 2009, nanayonan dagiti benepisario ti programa agingga iti 700,000 ket nanayonan ti budget daytoy iti P15 bilion.

Sakbay nga immulog ni dati a Pres. Gloria Macapagal-Arroyo, agdagupen iti 17 a rehion, 80 a probinsia, 644 a munisipalidad ken 60 a siudad ti sinaklawen ti nasao a programa.

Taldiapantayo ti report manipud iti National Economic Development Authority (NEDA) mainaig iti nagapuanan ti nasao a programa kas maibatay iti report daytoy idi Septiembre 2009.

• 39,650 a masikog a babbai ti bimmisita kadagiti health centers ken nag-avail kadagiti preventive check-ups ken health care;

• 789,446 nga ubbing nga agtawen manipud iti 0-5 year old ti naikkan iti  immunization/preventive check-ups;

• 401,644 nga ubbing nga agtawen iti 3-5 ti nagenrol kadagiti day care centers ken pre-school;

• 1,073,935 nga ubbing nga agtawen iti 6-14 ti nagenrol iti elementaria ken sekundaria; a 650,540 wenno 93 porsiento dagiti babbai.

No patientayo ti report ti gobierno mainaig iti daytoy a programa, dakkel a balligi daytoy iti pannakaital-o saan laeng ti panagbiag dagiti umili no di pay iti benneg ti salun-at ken edukasion.

Kadi?  Ngem sabali ti pammati dagiti kontra iti daytoy a programa.

Kadagiti komuntra wenno kritiko, mamatida a maysa laeng a dole-out daytoy a programa nga ad-adda laeng a mamagbalin kadagiti umili a sadut ken agpampannuray lattan iti gobierno para iti pangsilpoda iti angesda.

Saludsodda: kalpasan ti lima a tawen ket aggibuston ti programa ken awanen ti binulan nga stipend a maited kadagiti nakurapay a pamilia, manamnama kadi a makaalut-otdanton iti kinakurapay wenno iti sangkasapulan-sangkaapuyan a panagbiag?

Argumento pay dagiti kritiko iti nasao a programa a kaluban laeng ti CCT ti pudpudno a kasasaad dagiti nakurapay ditoy pagilian.

Iti umuna a panagkita, bayat ti pannakaipakat ti CCT, agparang a ngimmato ti matgedan ti benepisario a pamilia agsipud iti P1,400 a maited kenkuana iti binulan kas stipend ngem saanna met a natgedan.

Kaarigna, kalupkopam ti paria iti asukar tapno agbalin a nasam-it nupay saan a maikkat ti paitna.

Iti sabali a bangir, iduron daytoy a programa dagiti benepisario nga agbalin a sadut agsipud ta uray saanda a mangged, adda latta dumteng a binulan a dole-out manipud iti gobierno imbes nga ikarigatanda koma ti mangpasayaat iti biagda ken iti masakbayan ti pamiliada babaen ti panagtrabaho ken pananggedda.

(Adda tuloyna)