Komentario. Conditional cash transfer, pataw iti biag dagiti marigrigat nga umili? (Maudi a paset)

Maysa a grupo a maawagan IBON ti nangibatad iti panangkontratana iti pannakaikalawa ti conditional cash transfer program agsipud ta ad-adda laeng a mapadagsenan dagiti umili gapu ta karamanda a mangibaklay iti pagbayad kadagiti inutang ti gobierno para laeng iti daytoy a gannuat.

Iti pattapatta ti IBON, agdagup ti inutang ti gobierno kadagiti nadumaduma a bangko iti nasurok a $1 bilion wenno nasurok a P43 bilion para laeng iti daytoy a programa a mainayon a baklayen dagiti umili agsipud ta aniaman nga utang a bayadan ti gobierno, utang met dagiti umili ditoy pagilian. Ti makadakes, ad-adda a mailubo ti gobierno kadagiti utang nga agbalin a nadagsen a krus a baklayen ti agnguynguy-a nga ekonomiana.

Iti biang ti IBON, maysa a programa a palimos ti CCT a saan a makasolbar iti kinapanglaw ken pagtaudan laeng iti korapsion, nangruna iti mainaig iti pannakaiwaras dagiti kuarta kadagiti benepisario kadagiti barangay iti pagilian. Ditoy a paset ti kangrunaan nga amak a “pagpukawan” dagiti pondo aglalo no saan a maipasdek wenno maiwayat ti mapagtalkan a mekanismo ti panangmonitor iti pannakaitalek ti kuarta kadagiti barangay a pagnaedan dagiti benepisario iti programa.

Malaksid iti korapsion nga amken dagiti umili a kumpet iti conditional cash transfer a programa a pinagbalin ti Aquino administration a flagship project, napigsa ti suspetsa a panagbalin daytoy a kas instrumento tapno maitag-ay ti bukod  nga interes dagiti politiko ken agtuturay tapno ad-adda pay a naun-uneg ken nair-irut ti petpetda kadagiti kalugaranda.

Dakkel ti posibilidad daytoy a mapasamak aglalo no saan a nainget ti pannakamonitor dagiti agbalin a benepisario  ti programa ket saan a dumanon ti pondo kadagiti talaga a makasapul iti pinansial a tulong nga agtungpal iti pannakapaay ti naindaklan a panggepna a mangparukma iti kinapanglaw iti pagilian.

Ta nupay saan nga annugoten dagiti agtuturay, wenno saan a dayta ti talaga a panggep ti nasao a programa, saan a maikkat ti suspetsa a posible a maaramat ti pondo tapno magunggonaan dagiti tattao a napudno iti maysa a politiko wenno nabileg a tao iti probinsia ken ili a pakaidanonan ti benepisio ken pangliwliw kadagiti kimmontra kadakuada iti eleksion tapno bumallasiw dagitoy iti partidoda wenno mangiyallatiw iti loyalidad kadakuada.

Sistema ti patronahe, kas kuna ti maysa nga otoridad iti politika.

Kanaig daytoy, nupay dakdakkel manen a pondo ti nailatang iti conditional cash transfer program tapno ad-adu kano dagiti umili a mabenepisiaran iti CCT program (dandani 100% increase ta nagbalin a P21 bilion ti budget ti CCT manipud iti P12 bilion idi napan a tawen), saan met a nagpangato (nakissayan pay dagiti dadduma) dagiti budget dagiti nadumaduma a ahensia ti turay, nangruna iti salun-at, edukasion, agrikultura, pabalay ken dadduma pay a serbisio a mangitag-ay iti kalidad ti panagbiag dagiti umili.

Iti report manipud iti IBON, adu dagiti pagkurangan iti benneg ti edukasion ken salun-at iti pagilian a kasapulan koma nga ipaayan ti gobierno iti prioridad. Dakamatentayo dagiti sumaganad:

*agkurkurang dagiti pagadalan iti 153,000 classrooms, 13.2 milion a desks ken 104,000 a mangisursuro iti elementaria ken sekundaria.

*iti 42,000 a barangay iti pagilian, 16,200 laeng dagiti addaan iti barangay health centers, idinto a 2,200 kadagiti mapattapatta a 2,300 a rural health units ti saan a napasayaat iti uneg ti sangapulon a tawen.

*iti baet ti dumakdakkel a populasion, saan met a makidanggay nga umaddang ti bilang dagiti government medical practitioners a pakaibilangan ti aganay 3,050 a doktors, 1,900 a dentists, 4,600 a nurses ken 16,800 a midwives.

Iti biang ti IBON, dagitoy a sektor ti ad-adda koma a prioridad ti gobierno nasional nga ikkan iti dakdakkel pay a pondo, saan ket a ti CCT a kunana nga agbalin laeng a dole-out kadagiti benepisario.

Ambisioso daytoy a programa a posible a pakaitaluan wenno pakadaleban ti administrasion Aquino.

Dakkel ti panagtalekmi iti sinseridad ken determinasion ni Pres. Aquino a mangitag-ay iti nasaysayaat a klase ti panagbiag dagiti umili. Iti sanguanan dagiti amak ken panagduadua iti inkalawana a conditional cash transfer program, kasapulan ngarud ti naing-inget a pannakamonitor iti implementasion daytoy tapno dagiti marigrigat a benepisario ti pakaipaayanna a saan ketdi nga agtungpal iti bulsa dagiti lumasatanna a sumagmamano nga agtuturay.#