Footer

SALAYSAY: Maguindanao massacre, kas kaginad ti pag-ong ti panaguyas ti kaso

Petsa 23 bulan ti Nobiembre idi napan a tawen a napasamak ti Maguindanao massacre, ti nakaam-ames a krimen ken inhustisia iti pakasaritaan ti pagilian. Nadayyeg ti lubong ta maibilangen a kadadaksan a pasamak iti pakasaritaan dagiti kameng ti media, saan laeng nga iti pagilian no di pay iti sibubukel a lubong.

Iti daytoy nga aldaw, adda dagiti biktima iti dalan a mapan mangipila iti sertipiko ti kandidatura ni Esmael Mangudadatu, vice mayor (idi, gobernador itan) iti ili a Buluan idi makidnapda ken napapapatayda iti nakaam-ames a wagas.  Agdagup iti 57 a tattao ti minasaker ken inkalida sadiay Sitio Masalay, Barangay Salman, a pakairamanan ti asawa ni Mangudadatu, dagiti kakabsatna, abogado, pasurot ken dagiti kameng ti media. Napapatayda nga awanan asi babaen kadagiti awanan puso ken rikna a tattao.

Madakamat ditoy nga agkandidato ni Mangudadatu para gobernador maikontra ken ni Datu Unsay Mayor Andal Ampatuan, Jr., anak ti incumbent a gobernador ti Maguindanao a ni Andal Ampatuan, Sr.

Agdagup iti 198 a suspek a pakairamanan da Andal Ampatuan, Jr. ken Andal Ampatuan, Sr., ken dadduma pay a miembro ti Ampatuan clan ti nakasuan iti murder mainaig iti nasao a masaker.

Ngem makatawenen ti napalabas, awan met laengen ti nalawag a turongen ken banagen ti kaso. Nakakulongen dagiti kangrunaan a suspetsa, dagiti maibilang a most powerful clan iti umabagatan.  Makatawenen nga agpalpaliiw ti lubong maipapan itoy a kaso ngem agpeggad nga abutenna ii siamsiam agingga iti maitanem man ngatan iti lipat. Naginad unay ti panagtaray ti kaso ket makapautoy ti aguray iti hustisia.

Justice delayed, justice denied! Daytoy kadi ti agbanbannawag a turongen wenno pagturongan ti asunto? Ti hustisia a naitantantan ket kas met laeng hustisia a naipaidam. Ti ladawan a maaninag ket ubbaw pay laeng ti linaonna. Amangan no dumtengto ti panawen a maipada daytoy a kaso kadagiti kaso a saan a masolsolbar agsipud kadagiti nagsasamparat a technicalities ken panagitantan ken panagisanud wenno nagkaadu a nakapila a mosion ken kontra mosion a mangigawid iti panagtulid koma a naannayas a pannakausig ti kaso. Nangrugi laeng itay Setiembre a nagna ti kaso wenno sangapulo a bulan kalpasan ti pasamak.

Iti nakurang a 200 a naakusaran, adu kadagitoy ti saan pay a natiliw wenno maitudo ti kinaasinoda, banag a mangitantan pay iti panagtulid ti proseso. Nupay addan dagiti nagtestigo a bimmaliktad manipud kadagiti akusado a  pakaibilangan ti kameng ti PNP, kameng ti sigud a private army ti powerful clan, kasla pay laeng aludaid a pagna ti pataypatay a pag-ong a di nangnangan iti nabayagen a paniempo ti panaguyas ti kaso. Saan a nakananama a maibayog ti hustisia kadagiti biktima iti kastoy a taray ti kaso. Amangan no in-inut a tumangad/pinatangad iti barsanga dagiti kangrunaan a testigo. Saan a masasaan ngem daytoy ti kadadaksan a mapasamak.

Justice! Just tiis! Ngem ti panaguray a kankanayon ket kas met laeng ti aguray iti agnanayon nga awan ti patinggana. Awan ti maitudo a nalawag a banagenna. Aguray ngarud latta. Aguray ti makauray? Aguray a makakeltay. Ta uray ti mismo nga agdama nga administrasion ket saanna a maipasigurado ti kasasaad ken sasaaden ti kaso. Posible gapu ta saanda a kayat a makaigannuat iti panagbiddut. Posible gapu ta amkenda a mabalusingsingda ti kalintegan ti asinoman. Adda kalintegan dagiti akusado ken adda met kalintegan dagiti biktima. Ngem sadino ngarud ti pagkalapan ti hustisia iti saan a nalawag a saritaan? Kasanon ti rikna dagiti naulila? Just tiis…

Agparparang kadagitoy a ladawan ti paggidiatan ti kinaasino. Agparparang ditoy nga asunto ti pagdumaan ti hustisia kadagiti nabileg, maimpluensia ken abunaw ti kuartana ken kadagiti gagangay a tao. Matimbang ti kinadagsen ti battuon ti timbangan babaen ti  kargana. Saan a maitudo ti nalawag nga anniniwan ti nagpayong iti saan a kas kalawa ti madippaan. Kasla agparparang pay laeng dayta a panagpayagpag idi panawen nga awan a pulos ti demokrasia. Ta lugar a di pay laeng linuposan ti angot ti napalabas ti disso a nakapasamakan ti krimen.

Iti gimong a nawaya ti demokrasia, nawaya koma met a maragpat dagiti pamilia dagiti biktima ti kalkalikagumanda nga hustisia.#