Footer

KOMENTARIO: Organic farming vs. GMO, agduma laeng ti wagas a panangpaadu iti taraon

Ti free-ranged farming ket panangpaadu iti produksion ti taraon babaen ti kannawidan a wagas. Ti free-ranged poultry ket panangpataud kadagiti manok, pato ken dadduma pay babaen ti pananguray iti gagangay a panagdakkelda a kas kadagiti native a manok. Uray ti free-ranged hog raising kadagiti agtaraken kadagiti baboy, masursurot dagiti gagangay a kannawidan. Gagangay nga urayen ti sumagmamano a bulan dagiti manok a nataraken babaen iti free-ranged; idinto a makabulan laeng kadagiti engineered poultry.

Sadiay Pidigan, Abra, naglawa ti free-ranged poultry a pagtartaraknanda kadagiti sasso a manok. Kukua daytoy ti maysa a ganggannaet. Isuda metten ti mangproseso iti dressing ken packaging.

Ti raman ti isyo ditoy. Naramraman (kuna dagiti dadduma) dagiti free-ranged ngem dagiti genetically engineered. Nanginngina met ti presio dagiti organic ken free-ranged ngem kadagiti genetically modified organism foods ken kadagiti nataraonan iti panagdakkelda kadagiti kemikal nga abono ken nasaluadan kadagiti pungisidio, insektisidio ken herbisidio.

Ngem ti sustansia nga ipaayda ket agpada laeng a maragpat, segun iti maysa a panangamiris ken panagadal.

Agsublitayo iti kangrunaan nga isyo kadaytoy a sinurat. Kadagitoy a datos ti panangilawlawag, awan ti makitami a dakkel nga isyo iti produksion ti Bt eggplant. Mailaok ti bacillus thuringiensis iti genetic ti tarong tapno mapapigsa ti resistensiana kadagiti peste, nangruna kadagiti peste a kas kadagiti fruit ken shoot borer wenno kadagiti igges a mangdadael iti tarong, iti man mismo a mula wenno kadagiti bungana.

Para kadagiti mannalon wenno agmulmula iti tarong, dakkel a nam-ay ken imbag no malapdan dagiti peste wenno igges nga agdadael kadagiti mulada.

No pest resistant ti tarong, kayatna a sawen, maliklikan ti panagisprey kadagiti kemikal nga insektisidio! Daytoy ti kangrunaan a motibo ti eksperimento. Kas ti Bt corn ket kittatan dagiti peste.

Maipalagip nga idi awan pay ti Bt corn, nagbassit ti produksion ti mais. Di pay umanay a para taraon kadagiti dingo. Gagangay a dagiti sobsobra ti peste ti matudtudtod a pusien ngem nababa ti kalidad dagiti nginipen dagitoy. Ngem itan, gapu iti Bt corn, saanen a parikut ti peste kadagiti mais. Limmawa metten dagiti mamulmulaan iti mais ken immadu ti produksion. Daytoy ti impaay nga imbag ti teknolohia.

Kadagiti field testing ti Bt eggplant iti Sta. Maria, Pangasinan; Bae, Laguna; Pili, Camarines Sur; Baybay, Leyte; Sta. Barbara, Iloilo; UP Mindanao, Davao City; ken Kabacan, North Cotabato, nainget la unay ti superbision ti Departamento ti Agrikultura ken dagiti agrikultor-sientista manipud iti UP Los Baños ken iti Department of Science and Technology-Biosafety Committee (DoST-BC). Isu a nakananama ti kinaawan pagpeggadan itoy a banag.

(Nakalawlawa a pagmulmulaan iti tarong wenno katarongan ti mismo a sirok ti agarup maysa a kilometro nga Ambassador Narciso Ramos bridge iti nagbedngan dagiti ili ti Sta. Maria ken Asingan, Pangasinan. Malabsan daytoy babaen ti Binalonan-San Manuel Road nga agturong iti ili ti Tayug.)

Ta ania ngamin aya ti bacillus thuringiensis?

Immuna daytoy a nadiskobre idi 1901 babaen ti Japanese biologist a ni Shigetane Ishiwatari. Narediskubre manen idi 1911. Manipud idin, naiwayat ti panagsukisok mainaig daytoy a nadiskubre para iti pagimbagan ti sapasap. Idi tawen 1920, ditoy ti nagtaudan dagiti pangontra iti peste ket napartuat dagiti scientific insecticides a Dipel ken Thuricide. Nagtultuloy latta ti panagsukisok ken panageksperimento kadaytoy a gram positive bacteria. Idi 1985, ti Belgian company a Plant Genetic Systems ti kaunaan a nangdebelop iti genetically engineered tobacco a saan nga iggesen. Tabako a saan nga iggesen? Sus!

Koma, maiyaplikar met daytoy a teknolohia kadagiti agmulmula iti tabako, lalona iti Ilocos ken Benguet! Dakkel la ketdi a nam-ay ken gin-awa daytoy ta pabassitenna ti magastos ken paaduenna ken papintasenna ti kalidad ti produksion iti tabako! Agasem dayta, tabako a saan nga iggesen!
Pinal a makunami, saan koma a malapdan dagiti mangiyeg kadagiti kabaruanan a teknolohia a mangpadur-as iti panagtalon. Ayonanmi dagiti genetically engineered a napartuat a mula ken dingo para iti taraon. Kasta met nga ayonanmi dagiti organic produced a taraon.

Nawaya ti asinoman a mangsurot iti kayatna basta ti panangpaadu ti taraon ti gandat. Ta kadagitoy a panawen nga adu unayen ti populasion, nasisita unay a ti abunaw a taraon ti kasapulan nga ipangpangruna nga ipaaytayo iti naan-anay nga imatang.#