Footer

KOMENTARIO: Organic farming vs. GMO: agdumada laeng iti wagas a panangpaadu iti produksion

Maysa kadagiti kasla ngumayngayebngeb nga isyo iti agrikultura ti maipapan iti Bt Eggplant. Bt wenno bacillus thuringiensis, maysa a gram positive a bacteria a maar-aramat a  pangontra kadagiti peste. Kas iti sigud, kinondena manen dagiti sumagmamano a grupo ti field testing ken trials daytoy kas iti panangkontrada idi iti produksion ti Bt Corn idi madama a maad-adal ken naisayangkat ti field testing and trials tapno makita no makaipaay daytoy iti dakkel a maapit wenno produksion.

Kaykayat ngamin dagitoy a grupo a mangkonkondena iti Bt Corn nga iduron ti organic farming.

Iti biangmi, ayonanmi unay ti produksion ti Bt eggplant. Apay a pengdan dagiti gandat a mangbirok iti naan-anay a produksion ti taraon iti sanguanan ti nadaras unay a panagadu ti populasion? Apay a lapdan ti irarangpaya daytoy ‘very promising technology’? Apay a pengdan ti panagpatanor kadagiti mula a nasiken ken di maan-ano kadagiti peste?

Kasapulan iti agdama ti panangitag-ay kadagiti naprogreso a pampanunot a manglitup iti pagkurkurangan ti kangrunaan a kasapulan, nangruna la unay ti taraon. Ti makunami ket awan ti espasio dagiti gandat a saan a makatulong a mangsupusop kadagiti kangrunaan a kasapulan nangruna la unay ti taraon ta mangyubuyobda laeng iti pannakaulaw lalo kadagiti saan a makaawat ken dida kayat nga awaten ti isyo.

Awan ti makitami a pagdaksan ti Bt eggplant  kas iti Bt corn. Ta sakbay ti produksion dagitoy ket nabayagen a paniempo a maar-aramat ti teknolohia ti genetic engineering techniques para iti produksion ti kamatis, kapas, sili-taban, sugar beets, papaya,  alpalfa, unas, zucchini ken uray iti pagay. Maar-aramat metten ti gram positive bacteria iti hog and poultry raising (baboy ken manok) tapno saan nga agangot ti takkida ket mausar dagitoy a rugit dagiti dingo para iti ganagan.

Iti agdama, nadur-asen ken agtultuloy a dumur-as ti produksion ti taraon iti sangalubongan babaen ti genetic engineering techniques.  Nasken nga arakupen ken gundawayan ti Filipinas daytoy dimteng nga oportunidad. No kayattayo a dumur-as ti agrikultura ken sumurot kadagiti kabaruanan a teknolohia iti panagpaadu iti taraon, saantayo koma a pengdan daytoy.

Ti Mosanto Philippines babaen ti dibisionda a Mahyco ti kangrunaan a mangiwayat kadagiti nadumaduma a field testing and trials ti Bt eggplant. Siempre, saan a basta lattan ageksperimento ti maysa a kompania nga awanan ti pammalubos ti gobierno. Adda pammalubos manipud iti Departamento ti Agrikultura ken nasurot dagiti annuroten wenno government policy kadagiti amin a field testing ken trials. Adda iti superbision dagiti sientista manipud iti Department of Science and Technology-Biosafety Committee (DoST-BC) ti Mahyco. Bayabayen pay dagitoy dagiti sientista-agrikulturista manipud iti UP Los Baños tapno masursurotayo daytoy a teknolohia ken mapagadalanto dagiti estudiante ti agrikutura iti masakbayan.

Saan kadi a dakkel nga oportunidad daytoy?

Ti panagtalinaed wenno pannakapapigsa ti produksion ti organic farming ti isyo a pagtaktakderan dagiti saan a mangayat kadaytoy. Ta immadu metten ti saan a mangayat kadagiti taraon a nakaaramatan kadagiti nagduduma a kemikal, kas kadagiti nagduduma nga insektisidio, pungisidio, herbisidio, ken dadduma pay a kemikal a manglapped kadagiti peste ken dagiti nagduduma a klase ken kita dagiti abono tapno nalabon ti apit.

Kadakami a biang, agpada laeng ti motibo ken panggep dagiti dua – ti produksion ti taraon! Isuna laeng ta agdumada iti panirigan no kasano a mapadur-as ti apit. Saan koma a dayta ti isyo a pagsusubangan ta agpada met ti pakaituronganda.  Rumbeng ketdi a degdeganda pay nga agpada ti reggetda a mangpasayaat iti organic ken scientific farming tapno mapaadu ti taraon.

Ti laeng makitami a dakkel a diperensia ket ti wagas a panagpaadu ti produksion. Saan koma a dayta a banag ti puon wenno pangrugian ti saan a panagkikinnaawatan wenno pagsususikan no di ket madegdegan koma ti regget tunggal maysa a mangpaadu pay ti produksion ti apit a taraon.

Dagiti umili ti agsagrap iti imbag iti kompetision dagiti dua a grupo. Bay-an a ti kompetision ti mangipaay iti imbag. Bay-an a pakairanudan ti sapasap ti kompetision ken regget ti dua a grupo.

Ipaaytayo ketdi ti nasged a suporta kadagiti organic farmers ken free-ranged hog and poultry raisers, kas met iti panangipaaytayo ti nasged a suporta kadagiti mangpapaadu iti produksion ti taraon babaen kadagiti genetically modified organisms (GMO) wenno babaen ti genetic engineering techniques.#