KOMENTARIO: Ti kontrobersia a pinataud ti pannakaideportar iti Tsina dagiti 14 a Taiwanese a naaresto iti Pilipinas (Umuna a paset)

Mangiwayat koma ti Kong-reso iti naun-uneg a panag-palutpot mainaig iti panna-kaipalladaw dagiti naresto ditoy pagilian a sangapulo ket uppat a Taiwanese iti China iti baet a napudasdasan dagitoy nga umili iti Taiwan.

Gapu iti pannakaideportar dagitoy a Taiwanese iti China, nakapungtot dagiti agtuturay ti Taiwan iti Pilipinas ket uray iti baet ti panangpadas dagiti opisialtayo a pakalmaen ti riknada, idi damo, saanda a nagballigi ket nagpeggad pay ketdin a mabalsan dagiti rinibribu a kailiantayo a mangmangged iti dayta a pagilian.

Iti dayta a tiempo a napasaktanda unay, imballaag dagiti agtuturay ti Taiwan nga ingetanda dagiti Pinoy a sumrek nga agtrabaho iti daytoy a pagilian, kasta met nga agpeggad a mapukaw dagiti kailiantayo a mangmangged sadiay ti pagsapulanda.

Rebbengna a kitaen a naimbag ti Kongreso daytoy a napasamak tapno saanton a maulit iti masakbayan kasta met a maitudo no asino ti nagbiddut iti daytoy a pasamak a gapu ta di naikkan iti makapnek a pannakarisut ket dandani nagtungpal iti pannakadadael ti relasion iti nagbaetan ti pagiliantayo ken ti Taiwan.

Iti umuna a panagkita, tiĀ  Bureau of Immigration ti yan ti dakkel a biddut iti daytoy a napasamak.

Taliawentayo ti napalabas. Idi Disiembre 27 idi napan a tawen, 14 a Taiwanese ken 10 a Chinese ti inaresto ti National Bureau of Investigation gapu iti mapapati a panagisayangkatda iti multi-million a kriminal nga aktibidad ditoy pagilian babaen ti panagaramatda iti internet ken mobile gadgets.

Imbaga dagiti opisial ken abogado ti Taiwan Economic and Cultural Office (TECO) a taga-Taiwan dagiti sangapulo ket uppat.

Ngem iti baet daytoy a panangipetteng ti Taiwan nga umilina dagiti 14, indeportar ti Bureau of Immigration dagitoy, kaduada dagiti 10 pay a Chinese iti Peopleā€™s Republic of China.

Daytoy ti nagramutan ti panagpungtot ti Taiwan. Pinasublina ti special a pannakabagina ditoy pagilian. (Madakamat ditoy a ti Taiwan Economic and Cultural Office (TECO) ti pannakaembahada ti Taiwan ditoy pagilian agsipud ta bigbigen ti Pilipinas ti One-China policy ket maysa laeng a probinsia daytoy ti Taiwan.)

Imballaag pay dagiti opisial ti Taiwan a maapektaran dagiti rinibribu a mangmangged a Pilipino iti Taiwan iti daytoy a napasamak. Aganay 80,000 dagiti Pilipino nga agtrabtrabaho iti nasao a pagilian.

Ngem kinuna ni Department of Justice Secretary Leila de Lima a ti pannakaideportar dagiti Taiwanese nationals iti mainland China ti kasayaatan nga opsion agsipud ta residente amin iti China dagiti biktima. Madakamat ditoy a naaresto dagiti suspetsa babaen ti kiddaw ti mainland China.

Inkalintegan ni de Lima nga iti pannakaideportar dagiti Taiwanese iti China, masigurado a maipakatan iti pannusa dagitoy a masuspetsaĀ  a kriminal nga elemento.

Innayon ni de Lima, a maiyannurot ti inaramidda iti ā€œnasional nga interes a mangprotektar iti pagiliantayo ken dagiti umili kadagiti dakes a ganggannaetā€.

Gapu kadagitoy a rason, kinuna ni de Lima a saan a kasapulan nga agpadispensar ti pagilian iti Taiwan.

Kastoy met laeng ti kapanunotan ni Sen. Miriam Defensor-Santiago.

Kinuna ti senadora a maiyannurot ti addang ti gobierno iti One-China policy agsipud ta maymaysa laeng ti China ket maysa laeng a probinsia ti China ti Taiwan.

Uray ni Pres. Benigno Aquino III, kinunana a maikanatad ti addang nga inaramid ti gobierno iti panangideportarna kadagiti 14 a Taiwanese nationals iti China.

Ngem sabali ti agtartaray iti panunot ni Sen. Francisco ā€œChizā€ Escudero. Adda pammatina a saan nga inted ni dati a BI Commissioner Ronaldo Ledesma ti sibubukel a report mainaig iti pannakaideportar dagiti 14 a Taiwanese.

Ket no nagbatayan ti DOJ ti report nga indatag ti BI, mabalin a saan nga umisu ti impormasion nga inted ti DOJ ken ni Pres. Aquino, kinuna ni Escudero.

Gapu iti daytoy a brouhaha, naipasungalngal iti nakain-inanaka a kasasaad dagiti Pilipino nga agtrabtrabaho iti Taiwan. Idi kabara daytoy nga isyo, adda payen dagiti simmangpet a report a napaspastidiaren dagitiĀ  kailiantayo idiay Taiwan!

(Adda tuloyna)