Footer

KOMENTARIO: Urban migration, apay a di malapdan? (Maudi a paset)

Iti Metro Manila laengen, agdagup laeng iti 7,948,392 ti populasion idi 1990. Sangapulo a tawen kalpasanna, ngimmato iti 9,932,560. Idi 2007, simmuyopen iti 11,553,427. Mapattapatta nga umabotton ti populasion ditoy iti 16 milion iti uneg ti sangapulo a tawen. Iti Quezon City ken Manila laengen, mapattapatta nga agdagupen iti nasurok a 2 milion dagiti agnanaed iti kaeskuateran.
Dakkel ngarud a problema ti urban migration. Gapu ta umad-adu ti populasion iti siudad, kumirkirang dagiti maidasar a taraon iti lamisaan nga agresulta iti panagbisin ken malnutrision gapu iti saan nga umisu nga ipauneg a taraon.
Agsipud iti kaadu dagiti agbirbirok iti panggedan idinto a bassit ti mastrekan a pagsapulan, napigsa ti kumpetision nga agtungpal iti nangatngato a bilang dagiti awanan iti panggedan.
Iti yaadu iti populasion, kumarkaro met ti parikut iti pabalay. Umad-adu dagiti agnaed iti eskuater nangruna dagiti sangkabirok-sangkasapulan ken dagiti awanan iti sangkapirgis a daga a pangipatakderanda iti balayda.
Kaapiring daytoy ti yaadu dagiti krimen kas iti panagtakaw, panaghold-ap, panaglako iti maiparparit nga agas wenno droga ken dadduma pay a narugit a panggedan tapno mapaadda dagiti makurkurangan nga agindeg dagiti kasapulanda nga agbiag ken saanda a mairuburob iti kabakiran ti siudad.
Adda dagiti programa ti turay a nalaka a pabalay tapno maikkan iti gundaway dagiti umili a maaddaan iti bukodda a pagtaengan a kabaelan ti bulsada. Ngem saan nga umdas daytoy gapu iti saan a malapdan a panagdadarupdop dagiti tattao kadagiti siudad. Napigsa ti kayaw ti siudad ket saan a bumdeng dagiti adu a bilang dagiti umili a makigasanggasat ditoy a dakkel a pakapukawan ti lugar a naggapuanda.
Rumbeng ngarud nga ipaayan ti gobierno iti naan-anay nga imatang ken tulong kadagiti probinsia tapno mapadur-as ti panagbiag dagiti agnaed ditoy tapno saanda a mapanunot ti pumanaw a makigasanggasat iti siudad. No adda natalged a panggedan dagiti taga-probinsia, saanda a makurkurangan iti taraon ken dadduma a basic needs. No nasayaat ti panagbiagda, apay ketdin a pumanawda tapno isugalda ti masakbayanda iti siudad? Dagiti laeng saan a kuntento ti panagbiagda dagiti addaan iti dakkel a kagagapu a pumanaw iti lugarda.
Tapno dumakkel ti produksion kadagiti ili nangruna iti taraon, mangilatang koma ti gobierno iti dakdakkel a pondo para iti padanum, ken nalaklaka nga abono ken pestisidio para kadagiti mannalon. Kaadduanna a taltalon iti probinsia ket agpampannuray laeng iti tudo ket no adda padanum, saanton a problema dagiti mannalon ti pannakapasayak dagiti talonda. No nawadwad ti danum, mabalin a mamindua wenno mamitlo ti panagraep dagiti mannalon iti makatawen. Agdapag dayta iti ad-adu a produksion a mangipaay iti dakdakkel a pamastrekan ken ni mannalon a mamagsayaat iti panagbiagna ken iti pamiliana. No sapsapado ti mapastrek ni mannalon kadagiti apitna, mapanunotna kadi pay ti makigasanggasat iti siudad?
Pumanaw ni agindeg iti lugarna gapu iti kinarigat ti panagbiagna ket makigasanggasat iti siudad bareng makaakkal iti kinapanglaw. Ngem ad-adu a gundaway a dumakes ti panagbiagna. Iti sabali a bangir, pumanaw ni propesional iti lugarna agsipud ta saan a mapnek iti kabassit ti masapulanna a para iti pamiliana.
Agingga iti kastoy ti kasasaad dagiti umili, saan a malapdan ti urban migration. Agbalin ketdi daytoy a dakkel a parikut a no saan a maipaayan iti naan-anay nga imatang ken solusion, mangited iti saan a balanse a panagbiag iti probinsia ken iti siudad.
Ti saludsod: makapnek kadi ti ar-aramiden dagiti agtuturaytayo tapno malapdan ti panagdadarupdop dagiti tattao kadagiti siudad?#