sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Kompetision

Kolum: Sinursuran

Ni Jobert M. Pacnis

 

ITI ania man a lebel, tukad, wenno paset ti biag, saan a maaw-awan dayta kompetision. Iti pay laeng iseserrek ti maysa nga ubing iti nursery wenno kinder, sumsumreken iti salisal. Masapul nga agbasa a naimbag tapno makagun-od iti pammadayaw.

Dayta a salisal, agtultuloy agingga iti haiskul ken kolehio. Ditoy a benneg, rumikrikut a rumikrikut dagiti pagdalanan a kompetision tapno laeng maragpat dagiti arapaap. Ngem dagitoy met a rigat a pagdalanan ti mangted iti imnas ti balligi. Ken pudno man met a dayaw iti maysa a pamilia no ti kameng daytoy ket makagun-od iti pammadayaw nga itden ti ania man a pakisalipanna.  Maysa met a salip ti panagbasa.

Wen, salip ti panagbasa a dagiti laeng managpursige, iti labes ti kinarigat ti panagbiag, ti makagun-od.Ngem rangtay daytoy a mangitunda iti naranga a masakbayan iti maseknan.

Kalpasan ti panagbasa, sabali manen a pannakisalisal ti sanguen ti maseknan.Daytoy ti salip iti iseserrek iti panggedan. Saan a gapu ta nakaturposkan ket awanen ti sanguen pay a kompetision. Ad-adda pay ketdi dagiti pakasuotan a pagdalanan.

Pribado man wenno pampubliko ti serkan a trabaho, sibibiag dayta a kompetision. No asino ti kangatuan iti adal wenno ad-adu ti kualipikasion/padasna, isuda dagiti dakdakkel ti gundawayna a makastrek iti bakante a trabaho. Isu a nasken ti naan-anay a panagsagana.Aglalo ket nakaad-adun dagiti kabalubal iti panagsapul iti panggedan.Tinawen nga umad-adu.

Wen, agpayso, adda dita ti kinapudno a no maminsan dagiti latta met asideg iti sakaanan dagiti didiosen ti ad-adda a pakaitedan ti bakante a trabaho. Kunada ngarud, iti iseserrek iti panggedan: What’s matter most is not what you know, but whom you know.

Ti kano napateg ket no asino ti am-ammom (a mangiserrek kenka), saan a ti ammom a dakkel ti maitulongna iti pannakaakem dayta nasao a trabaho. Nasakit a panunoten ngem isu met ti mapaspasamak. Ket daytoy koma a sistema ti maikkat iti biagtayo a Pilipino.

Nupay kastoy ti naynay a mapaspasamak no maminsan, di latta mapagtallikudan ti dakkel a maitulong ti kaadda dagita kualipikasion tapno daras ti pannakaawat iti aplayan a trabaho.Dagitoy latta dagiti kangrunaan a kasapulan iti daytoy a kompetision. Uray pay sadino a selsel ti lubong, dagiti kualipikasionmo ti mangigiya kenka. Ket dikanto pulos a mayaw-awan.

Ngarud, no kompetision ti iseserrek iti trabaho, masapul a siguraduen ti kaadda ti igam. ‘Tay igam nga uray ania man a risgo ti serken a salip, masigurado ti panangabak. Ket dayta ti adal a kangrunaan iti maysa a biag.Adal nga addaan sursuro.Kunada ngarud, nupay adalmo amin nga adal no awan ti sursurom, dikanto pulos agballigi iti biag.

Ngem no maminsan, adda dagiti gundaway a dimo iggem ti manibela uray biagmo a mismo dayta agbibiahe.

Alaentayo nga ehemplo ti iseserrek iti sistema ti edukasion.Iti assessment tapno ma-ranking, adu dagiti pagdalanan tapno maunaan dagiti kakompetensia ket maiprayoridad no adda bakante.

Kitaentayo dagiti pagtaudan ti puntos ti assessment: Edukasion (atoy ‘diay maibase iti transcript of records), LET rating, experiential learning course (no nag-practicum-ka idi wenno nag-field study-ka; adda dagiti saan aglalo dagiti earning units laeng iti Edukasion), padas a nagisuro (teaching experience), specialized training and skills (dagitay talentom a maipakitam a makatulong iti panagisuro), interbio, English proficiency test ken demonstration teaching.

No kitaen dagiti naagapad, nganngani amin, ket tengngelmo no nangato wenno nababa ti maalam a puntos. Ta no nalaingks, managbasaka, ken adu ti ammom, saan a di sumiag ti puntosmo kadagita. Ngem ti naudi ngay?

Ala, agpokustayo man iti demo teaching. Agisuroka iti sanguanan dagiti kameng ti selection committee (nga isuda met la ti manginterbio kenka). Ti agserbi a pupils (no iti elementaria ti inaplayam), kas naynay a maar-aramid, ket dagiti padam a teacher-applicant (TA)—  dagiti siguden a TA nga agur-uray latta iti item. Saanen nga inkapilitan ti panag-demo-da ta nalpasda idin. Ngem no kayatda nga ingato ti puntosda itoy a paset ti assessment, mabalin latta met. Ngem kaaduanna ti saanen nga agulit pay ta amkenda a bumabada laeng. Ken nalaka, aya, ti magisar manen iti interbio ken demo teaching.

Dagiti ngarud kabarbaro a TA, agdalanda iti ima dagiti kameng ti selection committee (a buklen dagiti dadaulo ti pagadalan), ken dagiti old TA!

Iti panag-demo, masapul nga ipakitam ti laingmo nga agisuro.Mairaman ditoyen no kasano a tenglem ti klasem.Ngem ti nakas-ang a mapaspasamak ditoy, adu kadagiti sigud a TA ti di makikayammet.Kabayatan ti demo, ti la ob-obraenda.Nakagulguloda.Nupay kasano ti panangpasardengmo kadakuada, awan ti bibiangda.Atiwda payen dagiti napaypayso nga ubbing iti elementaria.

Ne, apayen a kasta ket mannursuroda payen?

Nalaka laeng ti sungbat dayta.Kakompetensia ngamin ti pagkitkitaanda iti baro a TA. Kalaban a mabalin a mangagaw pay iti nangato a puestoda iti ranking.

Ket no kalaban, masapul ngarud nga aramidenda amin a kabaelanda tapno maimameg daytoy. Ket dayta dida panangidaddadaneng/pannakitinnulong kabayatan ti demo ti pamuspusanda. No dimo maiggaman ti klase bayat ti demo, siempre, nababbaba ti puntos nga ited dagiti kameng ti selection committee. Aglalo la ngaruden no agpammarang dagitoy a TA a didaka maaw-awatan. Nalpaskan a kabarbaro a TA! Agsuek ta puntosmo itoy a paset ti assessment.

Maysa pay, kasanon ngay no adda di akinkursonada kenka iti komite? Ken kasanon no adda asideg a kabagianda kadagiti agpa-assesstment?

Isu a kas nakunak itayen, adda dagiti gundaway a dimo iggem ti manibela uray biagmo a mismo dayta agbibiahe.

Ngarud, masapul a saganaan dagitoy a gundaway.Ipakita koma ketdi ditoy ti panagkakadua.Ited ti naan-anay a pannakikooperasion iti uray ibilbilang a kalaban nga aplikante. Ta awan met ngata ti maikkat kadatayo no agbalintayo a tao iti di namnamaen a kanito.

Ta iti udina, maymaysa met laeng ti panggep ti tunggal maysa: ti makatulong kadagiti ubbing nga agbalin a gameng ti pagilian.#