Konsehal Ponso

Dirt trail (photo by Jasper Espejo)

BANGBANGIR manen ti isem dagiti nadanon ni Konsehal Ponso iti barangay hall. Agkikinnitada idi mapasungadanda. Ammona, isu manen ti pagsasaritaan dagiti padana nga opisial ti barangay sakbay a simmangpet.

Impasikig a bigao, kunkunada la ketdi manen kenkuana.

Ngem ania ngarud no kasta ti panagbagbagina? Ti napateg, awan ti rikriknaenna a sagubanit. Ken agserserbi a sipupudno iti barangayda a Pammobo. Sumagpaten a kuarentana ngem no apay a di pay naala ti bagina ti riknana a lumukmeg wenno lumasag koma met. Isu pay ket ngata ti di pangayatan kenkuana dagiti babbai nga inayatna.

Sa pay la nauyaw unay dagiti padana nga opisial. Yun-una pay no dadduma ti pannakaamada, ni Kapitan Franco. No marugianda, kakaasi a kankantiawanda. Awan kano ti serserbi ti kankanenna ta awan met pappapananna. 

Ken ni Konsehal Ponso, maan-ano la koma nga agtrabahoda nga agkakabaddungalan para iti panagdur-as ti barangay? Ngem apounayen, aya, ta isakemda latta a pasagidan ken kantiawan no kasta nga adda session-da wenno agkikitada iti barangay hall.

Kasla isu laeng ti adda pamilawanna. Ngem pamrayanna laengen ti makikinkinnatawa no kasta a pagmaymaysaanda. Ad-adda laeng a kantiawanda no ipakitana a masuron.

“Nasapaka met, konsehal?” kasla aso a nakangirsi ti panagkitana ken ni Konsehal Nardo. Permi ti panagpayubyobna. Kasla tambutso ti dinekdekadan a motor ti ngiwatna. Isu ti kataenganda iti tawenna a doble singko. Kaing-ingasna man ni Adlawan ti Ang Probinsyano.

“Awan ngata ti nakiponsonanna, ay, nakipunsionanna, a!” dagus nga impaggaak ni Konsehala Melda. Iti tawenna a kuarentay tres, agbagbagi daytoyen a Ruby ti Eat Bulaga. Dayta koma ti ikantiawna iti daytoy ngem agtepteppel laeng.

“Pudno ‘ta kunam, konsehal,” kinunana laengen nga inyisem. “Sayang ta naipospon ‘diay panagpabunar ti kaarrubami a nakapasa iti kinamaestra. Isu a dimi intuloy a pinarti idi rabii ‘diay naisagana a baka.”

“Appowww!” inyamil pay ni Konsehal Kulio. “Kaano ngay ngarud?” kasla agpakpakaasi ti langana a makaammo. “Imasnan ‘tay kappukanna dayta a baka.” Mapanen a limapulona. Kas ken ni Konsehala Melda, kasla met nabaybay-an daytoy iti kosina.

“Saan pay nga ammo, manong,” insungbat ni Konsehal Ponso. “Yuraydan sa la kanon ni Pari Dinan nga ama ‘diay ubing. Umadani kanon a malpas ti kontratana idiay Qatar.”

“Agunikanto ngarud, ading,” kinallabay pay ni Konsehal Kulio.

“Awan danag, manong,” insungbat ni Konsehal Ponso. Impalawlawna ti panagkitana. “Awan kadi pay da Sabas ken Imiang?” dagiti nabaakan nga agkaarruba iti Sitio Sanja ti kayatna a sawen. Inreklamo ni Manang Imiang ni Manong Sabas a kasla kano al-alunosen daytoy no kasta nga agsabatda iti lipit.

“Awanda pay ngarud,” ni Kapitan Franco ti simmungbat a naggapu iti opisinana iti uneg. “Mapanmo man ketdi kitaen ida.”

Kinitana dagiti tanod nga agsasarita iti sango.

“Sika lattan ti mapan,” kasla nabasa ni kapitan ti adda iti panunotna.  “Adda pangibaonak kadagiti tanod.”

Awan ti naaramidanna. Rimmuar ket sinakayanna ti bisikletana. Nalaka la koma a makaala iti motorna no kayatna ta adda met urnongna. Malaksid iti kinakonsehalna, nalaing nga agmulamula iti bangkag. Agdiretso iti urnongna dagiti mapaglakuanna. Ti sueldona iti barangay ti it-itedna kadagiti nagannakna tapno nayon ti gastosenda. 

Ngem kinaykayat ni Konsehal Ponso a ginatang ti bisekleta tapno adda kano usarenna nga agwatwat.

A nangsutilan manen idi kenkuana dagiti padana nga opisial.

“Susapoka met, Ponso,” inlibbi idi kenkuana ni Kapitan Franco, “apay a bisikleta pay laeng ti ginatangmo? Aguyaoy ‘ta dilam dita, a!”

“Isu laeng ti kinabaelan ti badiet, kap!” kinunana laeng.

“Inggatangmo latta koman iti naraman a masida bareng lumasagka metten,” impaggaak met ni Konsehal Itong a katawenanna. Kalalainganna ti pammagina ngem bussot met. Naglaing pay a pumayubyob.

“Ken iti dayta bisikleta, ading,” insarurong ni Konsehala Melda, “kas nakuna ni kap, mabannogka unay. Ad-adda a mapespeska iti kaliling-etmo nga agkuy-ad.”

“Makapasalun-at ti agbisekleta, konsehala,” inrasonna latta. Dina pulos impakita ti pannakasusungegna. Maumadanto laeng.

 KASLA napaksuyan ni Konsehal Ponso iti dayta a nagmalem. Impusotna ti bagina iti dagidagi iti sirok ti mangga iti paraanganda apaman a nakasangpet iti balayda. Naturtoran itay a binaonbaon ti kapitan. Pinatudonda pay a nagsukon kadagiti kalugaranda a nabunonganda iti subpoena ngem di nagparang.

Saanna la koma a kayat ta adda met dagiti tanod a mangaramid kadagita. Ngem bagina laeng ti agtungtungpal ta awan mamaay ti panagrasonna. Kakaasi laeng iti sao no marugian ti kapitan.

Kunkuna ngarud kenkuana da Tata Berto ken Nana Pinang a nagannak kenkuana a nasaysayaat no agikkaten nga opisial ti barangay. Kakaasi laeng ti pampamay-anda. Maymaysana idi a nangabak iti laynap ni Uliteg Allon a nanglaban ken ni Kapitan Franco. Simmab-it laeng idi malpas a mabilang dagiti balota.

Kinapudnona, nagreklamo ni Manong Dexter a kakaisuna a natnag iti laynap ni Kapitan Franco. Isu kano ti nangabak. Ngem gapu ta nganngani sangagasut ti nangitarayan ni Konsehal Ponso kenkuana, saannan a pinatuloy ti nagprotesta idi maammuanna a di kas karina ti agpa-recount. Dakkel pay ti magastos.

Ken ni Konsehal Ponso, isuda koma pay nga agkakalaynap ti rumbeng nga agreklamo. Nabatad a pinagayus ti laynap ni Kapitan Franco ti kuartada maysa nga aldaw sakbay daydi nga eleksion ti barangay.

Ngem inkeddeng ni Uliteg Allon a saandan nga agreklamo. Addanto kano pay sumaruno a gundaway.

Maikaduan a bulan ni Konsehal Ponso nga agserserbi iti barangay idi masiimanna dagiti pagsiriban ni Kapitan Franco. A pakairamramanan latta dagiti katiketna!

Nalaingda a mangileponglepong iti pondo ti barangay!

No kua ketdi, ag-awt op tawnda no kasta nga adda naliksabda a dakkel iti napastrek ti barangay. Iggemda ti tesorera isu a kasta la unayen ti kalaka ti pannakamanipolar ti pondo.

Awisenda met ketdi ni Konsehal Ponso a sumurot kadakuada. Ngem natamnay iti panagramanna ti awisda kenkuana. Isu nga irasonna latta no kuan a madmadi ti riknana. Wenno adda nasken nga asikasuenna kadayta nga aldaw.

Nasiiman ni Konsehal Ponso a nabayag koma gayamen a napalawa ken nasemento ti akikid a dalan iti rangkis iti nagbedngan ti Sitio Bilid ken Sitio Baliang iti wangawangan ti barangay. Ngem bato ken darat la dagiti naigabor tapno makuna nga adda inaramidda kadayta a paset ti barangay.

Narisgo ti nasao a rangkis ta iti maysa laeng a panagbiddut iti panagmaneho, mabalin a maikarasukos iti teppang nga aguneg iti agarup sangapulo a metro.

LUNES. Iti session hall, imbatad ni Kapitan Franco ti sumaruno a papanan ti sibubukel a konseho. Gapu ta dakkel kano ti napastrek iti panagpabingo ti barangay iti lepleppas a piesta daytoy, mayannatup laeng nga ikkanda met ti bagida iti gunggona. Pasiarenda kano man ‘tay agdindinnamag a Dupag Rock Formation idiay Marag, Luna, Apayao.

“Ngem, kap,” intubngar a dagus ni Konsehal Ponso, “di kadi naikari a ti mapastrek iti panagpiestatayo ket mapan iti proyektotayo a pannakaipalawa ken pannakasamento ti dalan idiay rangkis?”

“Wen, ammok dayta, konsehal,” intungtung-ed ni Kapitan Franco. “Saantayo met a gastuen amin a napastrek ket!”

“Ngem baka agkurang ti pondotayo no ikkatantay pay laeng, kap!”  inrason ni Konsehal Ponso.

“Ay, ket, maileppas la ti maileppas, a!” kinusilapan ti kapitan.

“Adda met pay sumarsaruno a programatayo a pangalaan iti pondo,” insarurong ni Konsehal Kulio. “Ania ketdin a danagmo, konsehal!”

Saanen a nagtagtagari ni Konsehal Ponso. Ammonan a no kastoy ti taray ti saritaan, awanen ti pagmamaayan ti isusupringna. Pagaaduanda manen. Kukuana laeng ti di maipirpirit.

“Umayka iti papananmi?” inamad ni Kapitan Franco idi saanen nga agtimek. “Agrubuattayto no malem ti Biernes. Agsapanton ti Lunes no makasangpettayo.”

“Saanen, kap,” insungbatna. “Sa maysa, bisperasto ti kallaysa ni Ronnie kadayta Biernes. Ammoyo metten…”

Kadakuada nga opisial, ni Konsehal Ponso ti kanayon a mapatudon nga agemsi no adda okasion. Kaykayat met dagiti bumarangay ta nalaing a dumaniw. Aguanta yayugna dagiti petision no makalagip.

“Sika man la ngaruden ti maitiamba, konsehal,” bangbangir ti isem ni Konsehala Melda.

“Sapay ta di masayang dagiti ipaunegmonto nga agkakaimas a taraon, adingko,” insarurong ni Kapitan Nardo. Tiptipdenna ti ellekna.

Namrayan laengen ni Konsehal Ponso ti nagulimek. Ngem masemsem la unay ti riknana. No siak ti mapunuan, kunkunana iti unegna, tumarayak a kapitan!

DALDALUSAN ni Konsehal Ponso dagiti mulana nga utong iti tambak ti piskeria ti amana iti dayta nga agsapa ti Lunes idi mapasungadanna ni Uliteg Omar, ti maysa kadagiti tanod ti barangay. Kas kenkuana, di met simmurot daytoy iti napanan da Kapitan Franco. Inrasonna ti rayumana. Ngem imbagana iti naminsan ken ni Konsehal Ponso a di metten maaklon ti riknana ti ar-aramiden ti agdama a pannakaamada iti barangay.

“Konsehal…” napalalo nga angsab ni Uliteg Omar, “nadamagmon?”

“Ti ania, uliteg?”

“Da kap ken dagiti kaduana, nadisgrasiada itay aglawag idiay rangkis!”

Napamulagat ni Konsehal Ponso. “K-ket…?”

“Delikado ti kondisionda amin, konsehal. Awan nagmamaayan ti nagluganda. Napitpit a kasla kaha ti posporo!”

Manangngaasi a Dios… naitangad pay ni Konsehal Ponso.