Korapsion iti pork barrel

Nota Bene: Kolum ni Errol L. Abrew

(Maikatlo a paset)

 

Gapu iti kasdiay, ti presidente, kadagiti pay met amin a tattao, isu ti sumangkautro a mangar-aramid iti panagpasuksok wenno bribery.¬† Nagbalindan a kakutsaba iti korapsion.¬† Saan laeng a kakutsaba no di pay ket nagbalindan nga orihinal nga akimbasol ti panagtakaw kadagiti pondo iti pork barrel gapu metten iti panangiserrekda kadagiti budget proposalsda.¬† Mainayonen ditoy dagiti bag a nagyanan dagiti kuarta, kas inaramiden ni nag-Presidente Gloria Macapagal Arroyo idi isuna ti nakatugaw idiay Malaca√Īang.

Panagbalbaliw ‚Äď dayta ti tema ni P-Noy idi katugtugawna pay laeng idiay Palasio.¬† Ngem nakunana met a tuloy latta para iti badyet iti 2014 ti aganay a P25 billion a pork barrel funds. Kayatna a sawen ‚Äúbusiness as usual?‚ÄĚ ‚Äútuloy ti ragragsak?‚Ä̬† Makuna la ket a kasdiay ta sigud met a congressman ni P-Noy kasta met ti agdama a Budget Secretary a ni Butch Abad.

 

Korapenna amin

 

Di mailaksid a ti pork barrel korapenna amin.

Kinapudnona, daytoy ti kadakkelan a rason no apay a dagiti politiko kayatda ti tumaray a congressman.  Dakkel ti maibolsada a mangsubbot kadagiti inwarasda a kuarta a pinaggatangda kadagiti butbotos tapno mangabakda.

Malagipko la ket ngarud ti maysa a politiko a timmaray a congressman ditoy distritomi ket million ti nagastona, numan pay awan met ti makita wenno ammo a negosio wenno pagbirokanna a pangalaanna koma iti dakkel a kantidad.  Isuna laeng ta iggem isuna ti maysa a dakkel a politiko.

Ket ultimo pay gayam a party-list representatives nga awan met makuna a distritoda ket adda metten pork barrelda.  Ket dagiti ngay darakkel a siudad a kas koma iti Quezon City? An-annuen dagiti congressmenda dayta a pork barrel ket no alaem iti husto adda met aminen a proyekto iti obras publikas iti nasao a lugar?

Ngem di latta makalibas iti imatang dagiti umili nga adu latta dagiti kali-kali kas kada repair repair dagiti kalkalsada a nalawag a panguartaan laeng ti gapuna no apay a naaramid manen idinto a nalagda pay met laeng dagidiay.

Dayta met nga eksena ti nakitami idi lumabaskami dianay Santa Maria, iti probinsia ti Ilocos Sur national highway sumagmanon a tawen ti napalabas.   Naabutan dagiti nalagda pay laeng a kalsada a nalawag a naaramid manen tapno makakuarta dagiti politiko.

Ket iti agdama nga imbestigasion ti NBI, makita ti pannakairaman dagiti amin nga opisiales iti administrasion iti nasao a pork barrel scam. Kayatna a sawen, manipud presidente agingga kadagiti peke nga NGOs, nalawag a korapen ti pork barrel amin a sektor iti kagimongan.

Saan laeng a dagiti mismo a maseknan iti gobierno ti makorap ta uray pay dagiti state auditors, dagiti mangkita no usto met laeng dagiti proposals ken dadduma pay a pakaseknan.  Dagitoy pay ketdi met nga auditors ti kakutsaba dagiti politiko ta uray isuda ket mairaman met a mapasuksokan ken maregaluan tapno didan agun-uni.  Ayan ti imasna, isuda pay ketdin nga auditors  ti mangisuro no kasano ti pamay-an tapno malasatan dagitoy a pulitiko dagiti papeles a kasapulan tapno di mabulilyaso ti pagkakuartaanda.

 

Maymayat koma no isuna

 

Uray pay no kagudua laeng idiay P10 billion iti uneg ti maysa dekada  no bilang ta mapasingkedan ti kinaagpaysona, ni Janet Lim-Napoles, ti suspetsa nga utek iti likod ti kadakkelan a pork barrel scam a madama a mapalpalutpot, makuna nga isu la ket ti kangrunaan ita nga eksperto iti korapsion.  Dagiti detalyado ken metikuloso a pamay-an ken pamuspusan a naipabasol kaniana ket makuna nga addaan isuna iti makunkuna nga inside information no kasano ti panaggunay ti sistema ti politikatayo nga uray sinno nga iskolar ket dina pay naaramid.

Nadiskubre la ket ni Napoles ti kakapsutan a kawar ti gobierno ken ammonan ti pagkapsutan met dagiti opisial iti amin nga agpang iti burokrasia.  Ngem imbes nga agsurat koma iti doctoral dissertation wenno thesis kas iti pinanggepmi nga aramiden, saan ta nangipatakder ketdi iti negosiona.  No bilang man ta maikarselto ket kasapulanna ti pagwatwatan iti nasariwawek a panagut-utekna, irekomendarmi nga isu la koman ti mangituloy ti naisardeng a dissertationmi a kas maysa a participant-observer a mangibutaktak iti ammona iti topiko a graft and corruption.

Kunatay‚Äô pay, dakamin ti mangidiaya iti theoritical frameworkna, kas adviserna.¬† Ket ti¬† working title ti thesisna mabalin a kastoy: Philippine graft and corruption: Politics and how the pork barrel works.‚ÄĚ

Ket ti panggep daytoy a panangadal isu ti pannakaibunannag ti pangrugian a pammaliiw no kasano a ti JLN group of companies sinerrekna ti uneg ti burokrasia iti uneg ti gobiernotayo.  Ket ti nasao a reserts makatulong kadatayo nga adda iti makunkuna a transitional societies tapno makasarak iti epektibo a pangontra iti panagraira ti korapsion iti serbisio publiko.

Ket rugianmi iti hypothesisna nga ti pork barrel, maaw-awagan iti napakumbaba a naganna a Priority Development Assistance Fund (PDAF) ket iti kinapudnona maysa laeng daytoy a kita ti pasuksok kadagiti agilinlinteg nga adda iti poder tapno aprobaranda ti nailian a badyet.¬† Ket daytoy a konsesion, mabalin nga adu ti pormana ken adda pay sabali a naganna kas koma ‚Äúcongressional initiatives‚ÄĚ.¬† Ngem ti kangrunaan nga ideana isu met laeng: mangpa-adda iti kasapulan dagiti congressmen ken senators tapno maaguantaan ken maitedda dagiti ispesial a kasapulan dagiti tattaoda, ken, no kayatda, tapno mapasubli dagiti nagastosda iti paanagkampaniada idi eleksion.#