Korapsion iti pork barrel

Nota Bene: Kolum ni Errol L. Abrew

(Maudi a paset)

 

 

Mandamiento de aresto

 

Iti pannakaiyulog ti mandamiento de aresto nga imbilin ni Sekretario iti Hustisia Leila M. de Lima ken ni Janet Napoles kalpasan ti naannad nga imbestigasion dagiti NBI, maysa daytoy a tignay a nangpabaaw iti pungtot dagti umili iti kinaruker nga itden ti pork barrel scam.

Numan pay nasindadaan nga ammo ti NBI a naglemmengen ni Napoles sakbay nga iserbida ti pannakaarestona, nangipakita la ket daytoy a nabale-awan amin nga imbagbagana nga awan ti pannakainaigda iti nasao a pork barrel scam.  Ta ti panagtalaw ken panaglemmeng ket indikasion iti kaadda ti basol.  Ta no awan ti basolna, natured latta koma a sumango iti korte.

Numan pay simmango kadagiti editorial staff ti Inquirer itay napan a lawasna, makuna nga after-thought, napanunotna kalpasanna laengen daydiay tapno uray kunkuntiri laeng ket pagparangenna iti matay-iti-ruroden a publiko a dina basol dagiti ipabpabasolda.  Ngem rigatna ket nadlaw met latta iti nasao a konprontasion nga adda ilemlemmengna ta di met agsusurot wenno agtutulag dagiti ibagbagana.

 

Kasla saanen nga uso ti kuarta

 

No kuentaem ti kantidad dagiti tinakaw ni Napoles a kuarta dagiti umili kasta met dagiti kotse (nasurok a 300) ken balay, kas kada dagdaga ken dadduma pay a sanikua a nagamgam, makunam la ketdi a kasla saanen nga uso ti kuarta.

Kasla nakaraman a baed.  Agbibisin. Agraraman. Antukab. Gamrud.  Dagita dagiti impalapal dagiti matay iti rurod nga umili nangruna dagiti netizens a nagipatayab iti cyberspace kadagiti agkakadakes, agkakasalawasaw a komento iti daytoy nakarkaro pay ngem buaya ken baboy nga inaramid ni Napoles.  A nanayunan pay iti bassawang ken panangilunod dagiti umili idin ta agruaren amin nga aramidna.

Ket iti nair-irut a panagsukisok ken panagimbestigar dagiti napusgan, naduktalanda a talaga a sistematiko met daytoy a panagtakaw ti Janet Napoles Group of Companies ta adda pay organizational structurena a buklen dagiti kakabagian ken gagayyemna a nangbukel kadagiti peke ken manglimlimo nga NGOs (non-government organizations) nga idi inaudit ti Commission on Audit (COA) ket adu ti naduktalanda a linoloko kas iti maysa a nailista nga idi napanan dagiti imbestigador ket maysa met gayam nga awanen ti aggigian a balay iti uneg ti kabarung-barongan iti puseg ti siudad.

Ayan ti imasna, impalgak ni COA Chairperson Ma. Gracia Pulido-Tan a ti madama nga uk-ukirkiren ti NBI ket daydiay PDAF a naaramid iti uneg ti sangapulo a tawen ngem ti PDAF nga inreportda ket iti uneg laeng ti tallo a tawen manipud 2007 agingga iti 2009 ket rimmuaren ti nasursurok pay ngem P10 billion.

Kayatna a sawen, no ikalawa pay dagiti imbestigador daytoy a pork barrel scam adayo ngarud a saan laeng a P10 billion ti rummuar no di pay ket iti pattapatta dagiti agpalpaliiw a nasursurok pay ngem P50 billion.

Kayatna a sawen, kada piso a badiet ti gobierno, 70 a sentimos ti napan iti bulsa dagitoy a politiko.  Ket iti aktual, apanto laengen a dies sentimos ti para kadagiti proyekto.  Iti kastoy a kasasaad a makunatayo nga awanen ti namnama pay dagiti adda iti sulinek ti aw-away a makaraman kadagiti obras publikas kas iti rangtay, kalsada, pasayak, eskuelaan ken dadduma pay a makatulong koma iti panagrang-ay ti pagilian.

 

Perpekto a model ti korapsion

 

Tunggal agilinlinteg iti gobierno a nairaman iti pork barrel scam ket palpalusotenna ken pamatienna dagiti umili nga awan a pulos ti nakairamananna iti nasao a linoloko.  Kayatna a sawen, natiliwan la ngaruden dina pay la admiteren met.

Di la ket masasaan a daytoy nga iskandaloso a pork barrel ket maar-aramid a pakasaritaan.  Dakkel ken narikut a problema a di ipagarup ti kaaduan a kastoy ti kagrabena nga amin nga adda iti gobierno ket kunam lan’ nagtutulag a nangloko ken nanggundaway kadagiti umili.  Kasla di patien a dagiti congressmen, senador ken ahensia iti gobierno a napusgan a mangkita ket awan a pulos ti nakairamananda.

Kasano a naproseso dagiti proyekto a dida man la ammo a pulos a dagiti pondoda ket apan kadagiti peke nga NGOs?  Kasano met nga inaprobaran dagiti taga-DBM ken COA dagiti papeles ken transaksion a simumulagatda a dida man la nasiputan?  Adda la ket nagelgel a baraniw iti daytoy a naaramid.  Numona, adu metten ti kaarngina a panagtakaw iti pondo dagiti umili saan laeng nga iti agdama nga administrasion no di pay ket sipud nabangon daytoy a Republika.

Ket sino ti agsungbat?  Apay a kellaat lattan a kunam lan Ponso Pilato a magsibuggon kadagiti im-imada dagitoy nga agilinlinteg ken kasta met dagiti ahensia a maseknan?  Ken di met mailibak nga adu payen kadakuada ti agpanggep a mangipasardeng ti imbestigasion tapno maatipa ti ad-adu pay a bangsitda a rummuar.

Iti kastoy nga itsura iti panagturay, makunatayo a nagbalinen ti gobierno a maysa a gangster clique iti panagtutulag ken panagkukutsaba dagiti amin nga adda idiay tapno paidamanda dagiti umili nga agkasapulan kadagiti serbisio a rumbeng koma a maipaay ta nagtaud met dagidiay kadagiti buis a binayadanda.

 

Ditoy nga agngudo ti responsibilidad

 

Sadino ti pagnguduan ti responsibilidad?  The buck stops here, ditoy nga agngudo ti responsibilidad.  Sadino?  Iti mismo nga Opisina ti Presidente.

No adda political will ti Presidente, nga idauluanna a napudpudno dayta Nalinteg a Dalan, nalaka la a sawen ti aramidenna: ipasardengna dayta a pork barrel.

Ngem no kitaen ti track recordna iti napalabas a tallo a tawen, saan met a consistent isuna.  Atras-abante.  Ket iti kaso ti pork barrel, nasurok met a maysa a trillion a pesos ti nailatang a para kenkuana.  Ken iti P25 billion a naaprobaran, adda pay nayonna a dua a billion.  Agasenyo dayta?

Ket no daytoy a pork barrel ti ramut ti amin a kinapanglaw dagiti umili, gapu ta pulos wenno maregmeg laeng a dumandanon dagiti buisda, kaslatayo met la imbagan a nailunoden ti pagiliantayo.

Ket no bilangto man ta matiliw ken mabalud ni Napoles, agur-uray met dagiti dadduma a sindikato iti batangda nga agtakaw, kakutsabada dagitinto manen kabarbaro a mabutosan a politiko.  Nga iti kinatabbedtayo met a botante ket imbutostayo met latta ida iti baet dagiti di mailemmeng a kinadakesda.

Uwen, agpayso, adda a talaga kurkurang ti kulturatayo.  Ta kasla nuang ti kaaduan kadatayo nga agan-anus lattan, a kasla natudio a relihioso nga agparintumeng ket ipadiosna lattan amin a pannakairurumenna.  Wenno kasla kawayan lattan iti kalap-itna a patinayon a di marsaak uray kasano ti dawel ti napigsa nga angin a mangiwallages kadagiti im-imana ken bagina.  Our culture is flawed.  Adda sansanuong ti kulutratayo.#