Korapsion iti pork barrel

Nota Bene: Kolum ni Errol L. Abrew

(Umuna a paset)

 

SIAM a tawenen ti napalabas, malagipko itan ta napudot manen ti issue ti pork barrel – ti narugianmin a doctoral dissertationmi – ‘Graft and Corruption: Philipine Ideation and Practice” Narugianmin ti proposal idi maysa nga aldaw nasabatmi ni Manong Peter La Julian, ti mannaniw-mannurat iti Iluko ket inawisnakami nga agsurat.  Immuna kas correspondent iti maysa nga aginaldaw a pagiwarnak, ken idi agangay, ti agsurat idiay Bannawag,

Kayatmi nga ikkan idi iti delimitation of the study ti nasao a proposal iti dissertationmi ta dakkel unay, ngem impapilit ti propesormi a kabalinanmi.  Dakesna, daytoy metten panagsurat iti literatura ti nangigawid kadakami tapno ikkanmi ti umno koma a pannakatratar ti topiko maipanggep iti graft and corruption.

Ket iti pannakaiwaragawag daytoy isyu iti pork barrel, nauyos ti essemmi a mangkita manen iti daytoy nga isyu.

 

Di agpabatubat a korapsion

 

Atiddog ti listaan dagiti kusit ken kunniber iti napalabas ken uray pay ti agdama nga admi-nistrasion.  Idi panawen daydi Apo Marcos, adda Biyayang Dagat a proyekto a nagbalin a Buwayang Dagat, Masaganang Nayon a nagbalin a Masamang Nayon, Kadiwa Rolling Stores a nagtinnag a Wan Kadi, ken adu pay.  Addayta ti fertilizer ken swine dispersal tapno manayunan koma ti panguartaan dagiti mannanalon ngem nagbalin laeng nga al-alia a panangipa-ima.  Adda plano iti makunkuna nga agricultural competitiveness babaen iti pannakapundar dagiti ice plants wenno threshers a para komunidad ngem nagtinnag laeng a pautang.  Dagiti adda diskuentona a pannakailako dagiti tax certificates nagtinnag a binnugos.  Ket iti pannakairaman dagiti NGOs (non-government organizations) iti public bidding, nangilawa laeng iti sakupen ti korupsion. Dagiti plano a feeding program kadagiti eskuelaan, nagbalin laeng a pagpulitikaan ken panguartaan.  Ket iti pannakaimprinta dagiti textbooks pinaburan laeng dagiti opisial iti gartemda a manguarta kasta metten iti didan naatipa a kaadu dagiti kamali dagiti nasao a libro.  Ken uray pay iti automation iti resulta ti eleksion tapno mapapartak iti panagbilang ken pannakaammo kadagiti mangabak, saan latta a nailisi kadagiti anomalia a panangkakuartaan.  Ken uray pay mismo a Korte Suprema di met nailisi iti korupsion iti pautang ti World Bank a naguartaan met dagiti opisial ti nasao nga institusion.

Ditoy a di met nailaksid ti pork barrel.  Nangrugi iti natan-ok a panggep a mamagpapada kadagiti amin a congressional district iti prayoridad a pondo, kas pangarigan, para kadagiti biblioteka, padanum, compu-terization. Dagiti congressmen kadagiti darakkel a siudad mabalin a gastuenda dagidiay para iti pannakapasayaat iti trapiko, anti-pollution, mapa-sayaat dagiti kabarong-barongan, kadagiti adda iti aw-away, para iti irigasion, cattle breeding wenno talaytayan.

 

Uleg a naglupos

 

Iti panaglabas dagiti tawen, nagbalin a dimmakes ti pork barrel, a kasla uleg a naglupos a gimmita iti pannakikutsaba dagiti isu met la a persona kadagiti kickbacks wenno bingay. Nadumaduma iti naipanagan: CDF – (Congressional Development Fund), PDAF – (Priority Development Assistance Fund) ken adunto pay. Adu met ti naiyam-ammo nga alagaden tapno madalusan ti prosesona.  Ta kadagitoyen, dagiti pondo ti pork barrel ken saan metten a diretso a maited kadagiti diputado no di kadagiti ispesial nga ahensia, depende ti kasasaad dagiti proyekto.

Uray no kasta nagtalinaed latta dagiti kinnusit.  Ited dagiti diputado kadagiti paboritoda a constructors ken suppliers dagiti proyektoda.  Ket dagidiay met ti makikutsaba kadagiti NGOs a mang-certify ti pannakalpas ti trabaho ken pannakadeliber dagiti supplies.  Bayadan ti ahensia dagiti contractors, nga isudanto met iti mangipaima kadagiti diputado ti 20 percent a commissionsda.  Ket datay kunadan, makatitileng dagiti paggaakdan nga agturong amin idiay banko.

 

Korapsion iti pork barrel

 

Dagiti operators a kas kenni Janet Lim Napoles ket makita a namasterdan daytoy hokus-pokus iti pork barrel a pagkakuartaan.  Mangipatakderda iti bogus nga NGO tapno makasolisitda met iti peke a proyekto.  Babaen iti panangusarna iti personal a drayberna, para luto ken katulong kas NGO presidents, naannayas ken nalaka ti panagtrabahona. Tinarawidwidanna iti pannakaiyalis dagiti pondo kasta met iti pannakatapal dagiti agpirma kadagiti tseke ken dagiti auditor.  Dagitoy met laeng a tattaona ti agserbi a kas middlemen iti nagbaetan ti ahensia ken diputado ken dagiti beneficiary nga NGOs.

Manipud iti P70 milion a tinawen a pork barrel, ti maysa a diputado makaala iti P14 million (20%), P7 million (10%) met ti mabingay dagiti mangiproseso, P7 million met para kadagiti contractors, ken P7 million met dagiti operators a kas kenni Napoles.  Ket ti mabati a P35 million (50%) isu ti mapan iti aktual a proyekto.  Isu a ditayon masdaaw no apay nga agbirri wenno di malpas dagiti kalsada a nabangon wenno sub-standard dagiti supplies a naideliber.

Ket iti P25 billion a tinawen a congressional pork, pagbibingayan dagiti buaya a congressmen ti kagudua.  Isu a ditayon masdaaw no apay nga agkurkurang dagiti pondo ken proyekto kas koma para iti pantalan, gadgets kas koma iti radar a para bagyo ken serbisio kas koma iti psychotherapy kadagiti biktima iti kalamidad.

(Adda tuloyna)