Footer

Kritisismo iti Ababa a Sarita (Umuna a Paset)

(Editor’s Note:  Idi 1992, nagbalin a hurado da Apo Manuel S. Diaz, Salvador A. Espejo ken Fernando A. Sanches iti pasalip ti sarita nga inesponsoran ti Governor Evaristo Titong Singson Memorial Award for Iloco Literature (GETSMAIL). Adtoy nga ipablaakmi ti salaysay ni MSD, chairman ti board of judges, tapno adda pamalpalatpatan dagiti mannurattayo no kasano ti pannakaarisit dagiti naisalip a sarita ken patienmi a makatulong kadakuada a mangpili iti maiyanatup ken nabaked a sarita tapno dakdakkel ti tiansada a mangabak iti pasalip.)

Kritisismo iti literatura

Iti daytoy a gundaway, kayatko a trataren ti maipapan iti literary criticism iti apagkanito, no ania daytoy, satayonto bumallasiw iti ispesipiko a topiko maipapan iti kritisismo ti short story.

Umuna unay, ammuentayo no ania ti literary critisim babaen ti depinisionna iti English: “It consists of two words – literary and criticism – which is the analysis, evaluation, justification, description or judgment of works of literary arts, such as poetry, drama, novel, short story.” Ngarud, maysa a kita ti literatura kas iti daniw, drama, nobela, ababa a sarita wenno sabali pay a critical work.

Maibilang daytoy a sabali a kita wenno naisangsangayan a porma ti sinurat (genre) gapu iti narikrikut ken at-atiddog a panawen a panawen a maaramat iti pannakaputarna a pakairamanan ti naun-uneg a panagsukisok wenno research work maipapan iti kita ti literatura nga amirisen, adalen ken kritikarentayo.

No dadduma, maintrigatayo iti kaipapanan ti balikas a kritisismo. Ket dagus nga umapay iti mugingtayo ti negatibo wenno pagkapsutan nga aspeto ti sinurat ti maipangruna nga iparang ti kritiko. Saan. Masapul a maiparang nga agpada ti pagpigsaan (strengths and merits) ken pagkapsutan (weaknesses and demerits) ti sarita wenno nobela a kayattayo a kritikaren para ken agbasbasa.

Maibatay ti porma ken linaon (form and content), maibilang ti literary criticism a kas literary essay. Hence, it is a subjective non-fiction composition, usually prose in form, in which the writer develops a theme or expresses his ideas about the work under study.

Ti book review ti maysa nga ehemplo daytoy a sinurat. Book review maipapan iti nobela wenno antolohia wenno koleksion ti short story, a buklen ti opinion, analysis ken kapanunotan ti reviewer (30-40%) ken linaon wenno substance (60-70%).

Kritisismo iti ababa a sarita

Iti panagkamengmi a kas hurado ti Literary Grants ti Cultural Center of the Philippines Regional Committee a mangpili iti tinawen a grantee ti CCP iti nagsasaruno a lima a tawen manipud 1989 agingga idi 1993, ken chairman ti Board of Judges ti Gov. Roque Ablan for Iloco Literature (GRAAFIL), Gov. Evaristo T. Singson Memorial Awards for Iloco Literature (GETSMAIL) ken kameng dagiti dadduma pay a pasalip ti short story nga inesponsoran ti Economy Tours and Travels, Inc. (ETTI) ken Kokua Lima Hawaii No, kayatko man nga ibingay dagiti padasko a nakipagpili kadagiti nangabak a sarita a gapuanan dagiti beterano ken agdadamo a mannurat.

       (Adda tuloyna)