Kurapsion, lapped iti panagdur-as

Komentario Ni Melvin Bandonil

(Umuna iti dua a paset)

 

Saan pay a naisardeng ti nalawa a kurapsion nga isu ti mangipapaay iti dakkel unay a lapped iti panagdur-as ti pagilian. Daytoy ti nairakurak iti napalabas a 45th Asian Development Bank Board of Governors’ meeting a naangay sadiay PICC, Pasay City idi Mayo 2-5, 2012. Tinawen nga agtataripnong dagiti board of governors ti ADB tapno balabalaenda ti panagdur-as dagiti pagilian iti Asia ken tapno tulonganda dagiti agkasapulan babaen ti panangipaayda iti teknikal ken pinansial a tulong.

Inamin ni Presidente Benigno Simeon Aquino III daytoy a kinapudno a mapaspasaran ti pagilian. Inrasonna ketdi a saan a mapunas ti kurapsion iti agpatnag laeng. Ti kurapsion a kunana a namayagpag lalona iti napalabas nga administrasion ni nag-presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Direkta a pinasaringanna iti kurapsion ti artificial rice shortage wenno napasamak a pannakaipangato ti presio ti bagas – idinto ta madaddael-mabulbulok dagiti nakapempen kadagiti inupaan a bodega ti NFA; nalawag a dagiti laeng sumagmamano nga importer ti namutittit.

Ketdi iti bitlana, impasindayag ti presidente a nangrugin dagiti addang ti administrasionna iti pannakapugipog ti kurapsion. Imbunannagna a nangrugin ti nalawag ken patas a transaksion iti gobierno ket nangruna a dalusanda dagiti makaulaw ken pagaapaan a bidding kadagiti programa ken proyekto iti gobierno, ken ti panangisaklangda iti kaso kadagiti natiliwan a tax evaders agraman dagiti agkuskusit iti Bureau of Customs. Nupay kasta, inamin ti pangulo ti kinaadda pay laeng ti nalawa a kurapsion a mapaspasamak ket atiddog pay a panawen ti daliasaten sakbay a naan-anay a mapugipog.

Iti baet ti panangipasiguradona nga ar-aramiden ti administrasionna ti amin a pamuspusan a mangpunas ti kurapsion iti dayta nga ADB Board of Governors’ meeting, nagsagrap latta iti pammabalaw manipud iti publiko. Ta imbes nga iparangna koma dagiti pakakitaan ti kinakurapay ti pagilian tapno makaawis iti pannulong kadagiti nabaknang a pagilian ken iti mismo nga ADB, saan ta inabbonganna ketdin babaen ti natatayag a tarpaulin ti buya dagiti iskuater wenno dagiti slum area iti Metro Manila. Kuna dagiti agpalpaliiw-politikal a saan a maabbongan ti kinapudno, ta uray abbongam man a nalaing rummuar ket rummuarto latta ti angot ken angpep ti daing a naibasket.

Maibilang nga ehemplo ti kurapsion wenno maysa a klase ti kurapsion daytoy a pananggastos ti pundo ti gobierno tapno maabbongan laeng ken mailimed ti agdama a kasasaad a kinarigat ti panagbiag. Ti panangabbong iti kinarigat ti panagbiag ket saan a makatulong no kasano a solbaren daytoy a parikut.

Anansata, impasigurado ti pangulo nga awanen dagidi aldaw a dagiti kuarta a tulong ken utang manipud kadagiti nadumaduma a nasion ken iti ADB  a mismo ket saanen nga agdiretso iti lussok a timba – wenno mausar iti awan kaes-eskanna a banag wenno agdiretso iti nauneg ken nalawa a bulsa dagiti atitiddog ti imana nga anniniwan.

Iti bitlana iti dayta a miting, inakusaran pay ti pangulo ti napalabas nga administrasion kadagiti nakadidillaw a transaksion a saan a pulos a nagnumaran dagiti umili no di laeng dagiti natiri. Ti inaramidna a panamagdilig ket maibasar kadagiti programa ti administrasionna iti panagdur-as babaen ti sinsero a pannakaisardeng ti kurapsion.

Ta ti kurapsion ti dakkel a lapped iti panagdur-as. Isu met la daytoy ti tema ti imbitla ni Asian Development Bank President Haruhiko Kuroda iti closing press conference ti nasao a pasken. Kuna ni Kuroda a nasken ti sinsero a pannakidangadang dagiti amin a nasion ti Asia tapno nadardaras a mapadur-as ti kontinente.

Impaganetget ti presidente ti ADB a kangrunaan a pakaituonan ti imatang dagiti developing countries a pakaibilangan ti Filipinas no kasano a malapdan, no di man mapunas, ti dakkel a giwang iti nagbaetan dagiti marigrigat ken dagiti nababaknang kabayatan ti panangmantiner iti panagrukbos ti sapasap nga ekonomia.

Maysa pay a nalawa a nagsasaritaan iti dayta a miting dagiti ADB Board of Governors ti aw-awaganda iti green growth – ti panangsalaknib iti nakaparsuaan kabayatan ti panagdur-as. Ta saan a nailaksid kadakuada ti pannakadadael ti nakaparsuaan iti iyaabante ti panagdur-as.

“How to make their economic growth much more inclusive, benefiting all the people,” sinaludsod ni Kuroda kadagiti amin a board of directors ti ADB. Isu dayta ti turongen ti imatangda a ragpaten iti dayta a miting nga inatenderan ti nasurok lima gasut a rehistrado a tattao a pakaibilangan dagiti finance ministers, policy makers, business leaders ken academics agraman dagiti civil society groups ken iti media.#