LIBINGAN NG MGA BAYANI

Salaysay ni Eden A. Alviar

 

TI Libingan ng mga Bayani ket mabigbig kas sagrado a pakaitabonan dagiti Pilipino a bannuar ken maingel, ken dagiti nakapagserbi a nasayaat iti pagilian.  Madakdakamay daytoy iti nabara a kontrobersia iti panangipalubos ni Presidente Rodrigo Duterte a maipumpon ti bangkay ti sigud a Pres. Ferdinand Marcos kas sigud a Presidente ti Pilipinas ken dati a soldado a nagserbi kabayatan ti Maikadua a Gubat ti Lubong.

Supiaten dagiti biktima ti human rights violation idi panawen ti Martial Law ti pannakaitabon ni Marcos iti Libingan ng mga Bayani gapu ti pannakalabsing dagiti kalinteganda ken panagabusarna idi panawen ti Linteg-Militar. Nagpetisiondan iti Korte Suprema para ti saan a pannakaipalubos ti pannakaipumpon ni Marcos iti dayta a kamposanto. Pinasingkedanen ni Duterte ti panangrespetona ti desision ti Korte Suprema iti pannakaipumpon ni Marcos sadiay Libingan ng mga Bayani.

Maibilang dagiti nalatak a naipumpon iti Libingan ng mga Bayani ket dagiti tallo a sigud a Presidente – Elpidio Quirino, Carlos Garcia ken Diosdado Macapacal. Naipumpon pay da Vice President Arturo Tolentino ken Salvador Laurel, da Gen. Artemio Ricarte ken Carlos Romulo; ken sigud a Chief of Staff ti Armed Forces of the Philippines General Angelo Reyes, ken sigud a Senador Blas Ople. Mairaman kadagiti nagkauna a naitabon ket dagiti rinibu a soldado a Pilipino a nagserbi idi World War II.

Ania daytoy Libingan ng mga Bayani ta tarigagayan dagiti kapamilia dagiti pimmusay a soldado ken dadduma pay a nagserbi iti pagilian ti maipumpon ti minatayda?

Ti Libingan Ng Mga Bayani ket maysa a nailian a kamposanto ti Pilipinas a manmaneharen ti AFP. Masarakan daytoy sadiay uneg ti Fort Bonifacio, Western Bicutan, Taguig City.  Imatonan daytoy ti Grave Service Unit ti Army Support Command, Philippine Army.

Masungad iti Libingan ng mga Bayani, iti Heroes Memorial Gate, ti natayag a pader a nakaisuratan kadagiti balikas ni General Douglas Mc Arthur: “I do not know the dignity of his birth, but I do know the glory of his death.” Ti naindaklan nga estraktura iti Libingan ng mga Bayani ket ti “Tomb of the Unknown Soldier” a pakaisaysayangkatan dagiti seremonia ti panagdaton ti sabong no dagiti opisial ti pagilian ken ganggannaet a gobierno no bumisitada iti dayta a lugar.  Naikitikit iti Tomb dagiti balikas: “Here lies a Filipino soldier whose name is known only to God.”

Adda met dagti pylon wenno marker a mangipalagip ti kinamaingel dagiti Pilipino a soldado a natay kadagiti nagduduma a gubat iti sabali a pagilian kas ti Korean Memorial Pylon a mangpadayaw kadagiti  kameng ti Philippine Expeditionary Forces to Korea a natay bayat ti Korean War; ti Vietnam Veterans Memorial Pylon, a maidaton kadagiti kameng ti Philippine Civic Action Group bayat ti Vietnam War; ken ti Philippine World War II Guerillas Pylon, a mangipalagip ti kinamaingel dagiti gerilla idi World War II.

Kas kadagiti pribado a memorial park, adu dagiti mula a masetas ken narukbos a kayo, ken naurnos dagiti naintar nga agpapada a krus ken tanem kadagiti naberde a karuotan dagiti nabennebenneg a nakaitabonan dagiti nagserbi iti pagilian.

Naaramid ti agdama a Libingan ng mga Bayani idi Mayo 1947 kas Republic Memorial Cemetery a nakaitabonan dagiti 33,520 a Pilipino a soldado a natay kabayatan ti Maikadua a Gubat iti Sangalubongan manipud 1941 – 1945.  Maipada daytoy iti Manila American Cemetery and Memorial, a nakaipumponan dagiti natay iti Pilipinas a soldado ti United States of America kabayatan dayta a gubat.

Idi Hunio 16, 1948, pinirmaan ni Pres. Elpidio Quirino ti Republic Act No. 289 (An Act Providing for the Construction of a National Pantheon for Presidents of the Philippines, National Heroes, and Patriots of the Country) tapno mataginayon ti lagip dagiti amin a presidente ti Pilipinas, nailian a bannuar ken maingel para ti agdama ken sumarsaruno a henerasion. Saan a nabangon ti National Pantheon bayat ti termino ni Quirino.

Adda dagiti linteg a naaramid iti sumarsarunon nga administrasion a nangiturong ti pannakausar ti Republic Memorial Cemetery kas National Pantheon. Idi Oktobre 27, 1954, ni Pres. Ramon Magsaysay ket pinagbalinna ti Republic Memorial Cemetery kas Libingan ng mga Bayani.

Idi met Mayo 28, 1967, ni Pres. Ferdinand Marcos ket nangiyetnag ti Presidential Proclamation No. 208 a nangimandar ti pannakaireserba ti 142 nga ektaria ti daga iti uneg ti Fort Bonifacio para ti Libingan ng mga Bayani nga agserbi a pakaitabonan dagiti military personnel, ken kas National Shrine para kadagiti natay a bannuar.  Idi Abril 9, 1986, da Armed Forces of the Philippines Chief of Staff Gen. Fidel Ramos, ken Pres. Corazon Aquino ket nangiyetnag ti AFP Regulations G 161-373 mainaig iti “The Allocation of Cemetery Plots at the Libingan ng mga Bayani.”

Mayataday iti dayta nga AFP Regulation, dagiti mabalin a maipumpon iti Libingan ng mga Bayani ket dagiti Medal of Valor awardees; Presidente wenno Commander-in-Chief ti AFP; Sekretario ti National Defense; AFP Chief of Staff; General/Flag Officers; Active and retired military personnel ti AFP; sigud nga AFP members a simrek iti Philippine National Police wenno Philippine Coast Guard; beterano ti Philippine Revolution idi 1896, ken Umuna ken Maikadua a Gubat iti Sangalubongan; dagiti nabigbig a gerilia; government dignitaries, statesmen, ken dadduma pay a ti pannakaitabonna ket aprobaran ti Presidente, Kongreso ken Sekretario ti National Defense. Pawilanna ti pannakaitabon dagiti dishonourably discharged wenno naikkat iti serbisio a soldado wenno dagiti nakombiktaran gapu ti moral turpitude.

Idi Oktobre 26, 1993, inyetnag ni Pres. Fidel Ramos ti Executive Order No. 131 a nakaipalaonan a dagiti National Artists ken National Scientists ti Pilipinas ket mabalindan a maipumpon iti Libingan ng mga Bayani. Idi 2007, gapu ta manamnama ti pannakapusek ti kamposanto sadiay Fort Bonifacio site, naimandar ti pannakaaramid dagiti cemetery annex iti Luzon, Visayas ken Mindanao. Ngem ti laeng nalpas ket ti extension ti kamposanto sadiay Camp Hernandez, Dingle, Iloilo.

Agtultuloy ti pannakaitabon iti Libingan ng mga Bayani dagiti adu a natay a soldado, pulis, ken sibilian a nagserbi iti pagilian, uray dagiti saan a nakaaramid ti kinabannuar wenno kinamaingel. Tarigagayan dagiti naulila a pamilia a maitabon dagiti minatayda iti dayta a kamposanto tapno mabigbig ken maitantan-ok ti pimmusay kas bannuar.#