Footer

Mabalinen nga iballaag no adda panagreggaay ti daga, kuna ti sientista ti UP (Maudi a paset)

Panagadal ti UP Baguio ti 2000 – 2013, mabalin a modelo ti probinsia

Gapu ta ti siudad ti Baguio ti maysa kadagiti lugar ti pagillian a sadino ket nangato ti insidente ti panagreggaay, kasta met a ditoy a nairekord ti kaadduan a beses ti panagtudtudo, inaramidda Javier ti panagsukisok tapno maammuanda ti epekto ti kinaadu ti tudo iti panagreggaay.  Napaulluan daytoy ti Rapid appraisal of rainfall threshold and selected landslides in Baguio, Philippines.

Mabalin nga usaren dagiti opisina ti gobierno kas iti Ilocos Sur daytoy a panagsukisok tapno maadal dagiti lugar a mabalin nga agreggaay no tiempo ti tudtudo. Iti kastoy masalluadan ti biag ken sanikua dagiti lumugar.

Naammuan ti grupo ni Javier a dandani amin a panagreggaay iti Baguio ket adda pakainaiganna iti bagyo, napapigsa a panagtaray ti danum gapu ti panagnepnep, ken ti panagtudo ti 24 nga oras a nangpartuat ti 73-1086 mm kaadalem a danum a naidurun ti panagtudo a nakaurnong ti 3-45mm a danum ti kada oras.

Tinawen nga adda dagiti panagreggaay iti Baguio gapu iti panagtudtudo nga it-ited ti panagnepnep, bagyo, ken ti panagsinnabet dagitoy, kasta met ti kinangato ti Cordillera mountain range.

Dagiti naadal a rason ti panagreggaay gapu ti tudo ket saan laeng a gapu ti natural a rason no di pay ket gapu ti aramid ti tao. Ginasut dagiti matmatay ken billion a dolyar ti mapukpukaw ti kada didigra.

Ti las-ud ti 14 a tawen adda 48 a panagreggaay iti Baguio nga induron ti panagtudtudo. Adda 297 nga insidente iti tiempo ti nepnep a sadino ket adda 32 a bagyo, dua kadagitoy ti adda iti ruar ti pagilian.

Ti kaadda ti 70mm kaadu nga inaldaw a tudo ti agserbi a ballaag ti panagreggaay iti lugar.

Dagiti nagreggaay a parte ti kalsada a naturod ken nasemento ket maymaysa ti kayatna nga ibaga – saan a kaya a sarapaen ti daga nga adda iti bakrang ti bantay wenno turod ti dagiti artipisial a material kas ti semento. Saan a mabalin a gaburan dagiti pagay-ayusan ti tudo ta ditoyto latta ti suroten ti danum nga aggapu’t ngato a pagayusan. Madadael ti naikabil a gabur, uray man pay sementado.

Apay nga adu dagiti madidigra a pamilia gapu ti panagreggaay? Maysa kadagitoy ti kultura, sabali pay ti kinapanglaw, kuna ni Javier. Saan a kayat a panawan ti maysa a pamilia ti lugarda gapu ta natawidda daytoy. Kinapanglaw ti mangisungsung nga agpatakder dagiti dadduma iti bakras ti turod wenno bantay gapu ta awan igatangda ti daga. Gapu ti panagaduda madagsenan dagiti bakras a lumukay no tiempo ti tudo.

Masapul ti naan-anay a pannakaisuro kadagiti agindeg ti kinapeggad ti lugarda, nainget a panangipatungapl ti gobierno ti programa a mangted ti natalged a pagyananda a saan a mapukaw ken maiyadayo unay ti panggedanda ken pagadalan dagiti annakda.

Iti panagadal, importante ti panagala kadagiti amin a report ti panagreggaay kadagiti barangay ti maysa nga ili wenno siudad tapno maala ti husto a numero ti panagreggaay ti maysa a lugar ti maysa a tiempo, kuna ni Javier. Daytoy ti mangtulong ti panagala ti inpormasion a mangted ti naan-anay a datus tapno maitudo dagiti lugar a mabalin nga agreggaay.

Sisasagana ni Javier a makikinammayet kadagiti gobierno lokal ti pagilian tapno maibingay met ti grupona ti resulta ti panagsukisokda. #