Maikalima a SONA ti Presidente

ANIA ngata dagiti nasayaat a banag a maammuan dagiti umili ita a malem maipapan ti agdama a kasasaad ken pagturongan ti pagilian iti masungad a a tawen?

Gapu iti pangta ti pandemia ti Coronavirus 2019, maibilang a naisangsangayan ti wagas ti panangipaay ita nga aldaw ni Presidente Rodrigo Duterte ti maikalima nga State of the Nation Address iti saan pay a masinunuo a lugar. Agpada a nakasagana ti Batasang Pambansa ken Malacañang a pakaangayan ti SONA, ken agdepender ti rekomendasion ti Presidential Security Group iti nataltalged a pakaangayan ti SONA.

No matuloy sadiay Batasang Pambansa, naipadamag a limitado laeng dagiti mapalubosan nga agatender – 25 manipud iti Senado ken 25 met manipud iti House of Representatives. Manamnama met ti idadar-ay ni Vice President Leni Robredo ken dadduma pay nga opisial. 

Manamnama a ti SONA ita a malem ket saan a kas ti kangayed kadagiti naglabas a tawen a napno dagiti nangato ken opisial a bisita iti Batasang Pambansa a kasla taripnong a pangipakitaan dagiti sangaili kadagiti agkakapintas nga aruaten ken alikamenda.

Mapapati a saan met a kas kadagiti naglabas a SONA ti kaadu ti bilang dagiti ag-rally iti asideg ti Batasang Pambansa gapu iti pangta ti Covid-19 ken iti maipakpakat a health protocols iti community quarantine sadiay Metro Manila. Ngem impasingked dagiti grupo ti kritiko ti administrasion nga agiwayatda latta ti mass action, ken ikagumaanda a suroten dagiti health protocols kas ti social – physical distancing ken panagusar ti facemask ken sanitizer. 

Maiturong ita a malem ti atension dagiti adu nga umili kadagiti balikas ni Presidente Duterte, ket namnamaen dagiti positibo ti panagpampanunotna nga umili nga adda dagiti ibagana a mangpalag-an ti agdama a laklak-amen a nakaro a tuok ken rigat manipud idi nagraira ti Covid-19 iti sangalubongan, ken naideklarar ti community quarantine iti nagduduma a lugar iti Pilipinas. Mangnamnama dagiti positibo nga umili a dagiti saritaen ti Presidente ket pagubbogan ti namnama para ti naraniag a pagturongan ti pagilian nangruna ti ibabangon ti nadaleb nga ekonomia gapu iti Covid-19.

Para kadagiti kritiko ti agdama nga administrasion, pattapattaenda nga agtayyek la ketdi ti SONA ti Presidente kadagiti naaramidanna iti pananglapped ti panagraira ti Covid-19, pannakaparmek dagiti ibilangna nga oligarch, ken pannakaipasa ti Anti-Terror Law, ken ti naballigi a kampania kontra kurapsion, krimen ken illegal a droga.

Patien dagiti napinget a kritiko ti administrasion a saan nga umdas ti ar-aramiden ti gobierno iti pananglapped ti panagraira ti Covid-19 iti Pilipinas ta umad-adu latta iti inaldaw dagiti matakuatan nga agpositibo ken bilang dagiti matmatay iti virus. Patienda a nakapuy ti tignay ti gobierno para ti sapasap a pannakaipaay ti Covid-19 test kadagiti umili tapno matakuatan dagiti agpositibo ket maipanda kadagiti tumutop nga ospital ken mayadayoda kadagiti nasalun-at a tattao. Patienda a saan nga umanay ti suporta ti gobierno para kadagiti frontliners nangruna kadagiti health workers ta adun kadakuada dagiti naapektaran ken natay gapu iti virus. Dildillawenda pay ti panagkamtud ti Department of Health iti pannakaipakat ti Covid-19 test ken pannakaagas dagiti pasiente ta agkurangen dagiti pasilidad dagiti ospital nga umawat kadagiti masakit gapu iti virus.

Babbabalawen pay dagiti adu nga umili ti saan a nasayaat a tiempo a pannakapaserra ti ABS – CBN kalpasan a nagpaso ti prangkisana ta ibilangda a dayta ket panangpaulimek ti media a kritiko ti administrasion, ken saan a maiparbeng a kabayatan ti kinarigat ti ekonomia ket rinibu a mangmangged dagiti napukawan iti trabaho, ken minilion nga agbuybuya ken dumdumngeg iti telebision ken radio stations dagiti maikawa ta awanen dagiti pagaayatda programa a pakaalanda iti damag ken mangliwliwa kadakuada. Ipaspasindayag ti Presidente ti panangpaksiakna kadagiti oligarch pakairamanan dagiti Pamilia Lopez nga akinkukua ti ABS – CBN, ken dadduma pay a negosiante. Ngem pagaammo ti kaaduan ti pudno a gapu ti saanen a pannakapabaro ti prangkisa ti kompania ti media.

Mababbabalaw pay ti saan a nasayaat a tiempo a pannakaipasa ken panagbalin a naan-anay a linteg ti Anti-Terror Act kabayatan ti kangitingit ti Covid-19 pandemic, ta nagbalin dayta a prioridad ti administrasion iti laksid nga adda metten ti Human Security Act of 2007.  Makukuestionaran iti Korte Suprema dagiti probision ti linteg a maibilang a mailabsing iti 1987 Constitution. Adu koma dagiti napatpateg a maipasa a linteg para ti sapasap a pagimbagan dagiti umili aglalo iti ibabangon ti ekonomia.   

Dildillawen met latta dagiti adu nga umili ti agtultuloy a panagraira ti kurapsion iti gobierno, kaadu dagiti mapaspasamak a krimen agraman dagiti nakaam-ames a kriminalidad a nakainaigan dagiti pannakabagi ti linteg. Agtultuloy met latta ti panagraira dagiti illegal a droga kas ipaneknek ti kaadu ti kantidad ken bulto dagiti matiltiliw.

Saan a mailibak nga adu met dagiti nagapuanan ti agdama nga administrasion para ti sapasap a pagimbagan dagiti umili, ngem iti itataud ti Covid-19 pandemic, kasapulan ti nasamsamay a sulosion ken addang para kadagiti agrurutap a problema tapno malasat daytoy a krisis.

Agingga a saan pay a nagsarita ni Presidente Duterte ket agpugpugto dagiti umili iti bugas ti mensahena. Sapay koma ta saan nga agbalin nga ubbaw ti mensahena a mangliwliwa laeng iti apagdarikmat ken mangted iti palso a namnama. Sapay koma ta dagiti balikasna ket agbalin a silaw nga agturong iti naraniag a masakbayan ti pagilian.