Makaagas kadi ti salamagi kadagiti saksakiten?

Salaysay ni Christine Marie Verzosa

 

Wen, g’yem, makaagas ti salamagi, kasta man ti ibagbagada lalona dagiti agsuksukisok iti alternatibo nga agas dagiti nagduduma itan a saksakiten a marikrikna. Iti panangipauneg ti salamagi, magun-odtayo ti pannakaagas iti saksakiten ken sagubanit ti bagi. Salamagi a naynay nga intay usaren a pagalsem kadagiti lutuen a masida; naimas a saramsamen lalo no dagiti nasam-it a marasaba ken kalangakang wenno ideppel iti asin wenno buggoong ti kuddapit a bunga, ayna, uray la tumbogen ti katay ti imasna, g’yem! Naimas a makan ken pagrekado ti salamagi. Saan a pagduaduaan ti pannakaala iti calcium and the B vitamins, riboflavin, niacin ken thiamine.

Ngem kuna dagiti nagsukisok nga adda kano  therapeutic qualities ti salamagi, Pudno kadi daytoy nga ibagbagada?

Ta anti-diabetes, anti-kidney stones, anti-cholesterol, anti-colon cancer ken dadduma pay ti maala iti panagtomar iti tamarind (salamagi) extract.

Dayta man dua a naudi a nainaganan ti natakuatan met dagiti doktor a nagpatsek-apak ti mangipapaay iti sagubanit ti salun-at. Insutil la ngarud dagiti gagayyemko nga insardengko met ngaminen ti agsaramsam iti salamagi a kuddapit a maideppel iti bugguong nga ipon wenno bugguong nga aramang a napis-itan iti nalabaga a sili ti sairo; ti agrekado iti salamagi no agluto iti sinigang, lauya wenno singkutsar a kalding ta kasulitko met ngaminen ti mapan agsibbol wenno agsukdal iti bunga ta nalayog metten ti dati a pagal-alaak idi ubingak pay.

Ita ngaminen ket nalaklakan ti mangpidut ‘tay instant a pagalsem wenno sinigang mix. Adda payen laokna nga aba a pagpalapot iti digo ti lauya ken adda payen instant a ramanna. Sa laengen makaraman datao iti bunga ti salamagi no makasalawak iti  kalangakang a napalikmutan iti asukar ken nabungon iti plastik a mailako iti sagdodos pisos. Umanayen ‘diay dua wenno tallo a kabalkot a mangisubli ti kinaubing ken kinaagtutubok.

Adda pay daydi salaysay a no nabussogen dagiti bunga ti salamagi, aggibus metten ti panawen a gawat. (Basaen iti napalpalabas nga isyo ti Tawid.) Dayta ngamin iti naynay a mangmangeg a sangkakuna dagiti nataengan: no nabussogen ti salamagi, malpasen ti gawat. Panaggagawat ngamin iti bulan ti Hulio-Agosto nga aggibus iti panagtapus ti bulan ti Setiembre. No simrek metten ti Setiembre, panaggagapas metten, ket no panaggagapas, adun a ti bagas, isu nga awan metten ti gawat. Lohika laeng met dayta, saan?

Kuna ti maysa a panagsukisok a ti salamagi ket agas kano ti agul-ulaw wenno agdul-o nga agdadagsen. Iti met makunatayo, natural laeng ngata daytoy a mapasamak lalo kadagiti agin-inaw a kaay-ayona ti naalsem wenno pagi-nawanna ti salamagi. Agsakit ti ulona, agulaw-ulaw ken agdudul-o ngem agpukawen no makaraman iti salamagi wenno maiggamanna laeng sananto idulin a dina met kanen. Kasta ket ti nasulit nga aramid dagiti dadduma a narigat nga aginaw, g’yem.

Dagiti met agpanateng, adda dagiti kaso a sumayaat ti riknada iti pannanganda iti naalsem wenno salamagi nga ideppel iti sukat’sili ken bugguong-aramang ket uray la agkaling-etan iti panagaruyot dayta buteg a nangbara iti agong, santo pay singlot-a-singlot, anian! Napalalo no di pay la simmayaat ta rikna.

Ngem saanak unay a kumbinsido  iti mabasa iti maysa a website a maagasan ti salamagi dagiti saksakiten a kas kada-gitoy sumaganad: anthel-minthic (expels worms), antimicrobial, antiseptic, anti-viral, asthma, astringent, bacterial skin infections (erysipelas), boils, chest pain, cholesterol metabolism disorders, colic, conjunctivitis (pink eye), constipation (chronic or acute), diabetes, diarrhea (chronic), dry eyes, dysentery (severe diarrhea), eye inflammation, fever, gallbladder disorders, gastro-intestinal disorders, gingivitis, hemorrhoids, indigestion, jaundice, keratitis (inflammation of the cornea), leprosy, liver disorders, paralysis, poisoning (plant), rash, rheumatism, saliva production, skin disinfectant/sterilization, sore throat, sores, sprains, sunscreen, sunstroke, swelling (joints), urinary stones, wound healing (corneal epithelium).

Ngamin iti maysa a scientific study wenno dagiti agsuksukisok babaen ti sientipiko a panagadal, saan a napaneknekan a makaagas ti salamagi kadagitoy a nainaganan a sakit. Kontraenda dagiti waragawag maipapan itoy a kas iti mabasa iti nasao a website.

Kaniak a biang, ad-adda a mamatiak kadagiti scientific study ngem kadagiti therapeutic claims dagiti alternatibo a medisina lalo no idurduronda laeng ti produktoda.

Maibasar iti scientific study, adda dagiti produkto nga alternatibo a medisina a nayonanna wenno kissayanna wenno di maitutop a medicinal contents dagiti agas a kas mabasa iti medicine guide ti Lippincott Williams and Wilkins. Isu a saan a rekomendado ti agtomar nga aggiddan wenno paggiddanen a tomaren dagiti agas a bunga ti scientific study (dagiti produkto ti parmasiutika) ken dagiti komersial nga alternatibo a medisina.

Itoy a kaso ken palawag, ad-adda latta a patiek ken usarek dagiti agas a bunga iti scientific study ta addan pagibasaran itoy.#