Footer

Makatawen kalpasan ti pannakawayawaya ti Marawi City

MAKATAWENEN ti napalabas itay Oktobre 17, 2018 manipud idi iproklamar ni Presidente Rodrigo Duterte a nawayawayaanen ti Marawi City iti tengngel dagiti terorista a mangid-idolo iti Islamic State of Iraq and Syria (ISIS), ken kalpasan ti lima a bulan a nadara a riribuk iti puseg ti Islamic City.

Makatawenen ti napalabas ngem adu pay dagiti napilitan a pimmanaw a residente dagiti saan pay a nakasubli kadagiti lugarda gapu ta segun iti nabukel a Task Force Bangon Marawi, saan pay a naan-anay a nadalusan ti siudad kadagiti nakalemmeng a bomba ken eksplosibo a pangta iti biag ken seguridad dagiti umili.

Mayo 23, 2017 idi bumtak ti riribuk iti Marawi City kabayatan ti ibibisita sadiay Moscow, Russia ni Presidente Duterte ken dagiti nangato nga opisial ti gobierno agraman da Secretary Delfin Lorenzana ti Department of National Defense ken Secretary Ismael Sueño ti Department of Interior and Local Government; General Eduardo Año, Chief of Staff ti Armed Forces of the Philippines, ken Director General Ronald de la Rosa, Chief ti Philippine National Police.

Kabayatan nga adda sadiay Russia dagiti nangato nga opisial ti Pilipinas, sinakup ti sentro ti siudad dagiti terorista a kameng ti Maute Group nga indauluan ni Omar Maute, ken ti Abu Sayyaf Group nga impanguluan ni Isnilon Hapilon, emir wenno lider ti caliphate ti grupo nga ISIS iti South East Asia.

Nagisaknap iti nakaro a buteng dagiti terorista. Nagpuor ken nagdadaelda kadagiti pasdek agraman dagiti simbaan, ospital, balay, pagtagilakuan, banko ken pagadalan. Nagkidnap ken nagpapatayda kadagiti inosente a tattao nangruna dagiti Kristiano.

Nasorpresa ti Presidente ken dagiti nangato nga opisial a kaduana iti Moscow ta saanda nga impagarup a mapasamak ti nakaro a terorismo kabayatan ti kaaddada iti adayo a pagilian. Pinuted ni Duterte ti ibibisitana, nagawid iti Pilipinas kagiddan ti panangideklararna ti Martial Law ken pannakasuspender ti Writ of Habeas Corpus iti intero a Mindanao.

Nagpaut ti riribuk iti Marawi City iti nagbaetan dagiti nagtitipon a tropa ti gobierno – ti PNP, AFP – Army, Air Force ken Navy / Marines) ken uray ti Philippine Coast Guard kontra kadagiti terorista. Naisayangkat dagiti adu nga air and ground operations, ngem natibker ti depensa ken sarikedked dagiti terorista a nakalemmeng kadagiti pasdek. Nasaganaanda iti napaut a panawen dayta a panangsakupda iti siudad gapu ti kaadu dagiti supplyda kadagiti nabileg nga armas, bala ken eksplosibo a mapapati nga in-inut nga inserrekda iti siudad iti las-ud ti napaut a panawen.

Maibasar iti report, dimmanon iti nasurok a 1,000 dagiti natay kabayatan ti riribuk iti Marawi, pakairamanan dagiti 168 a tropa ti gobierno, ken 48 nga inosente a sibilian a kaaduanna ket Kristiano.   Nasurok a 360,000 nga umili dagiti napilitan a pimmanaw iti siudad. Kaaduanna kadakuada ti napan kadagiti evacuation centers kadagiti natalged a lugar.

Napalalo met ti pannakaduprak ti siudad gapu ti panagbomba, panagpuor ken panagdadael. Nasurok a P15 Billion ti mapapati a pateg dagiti nadadael nga imprastraktura.

Iti umuna nga anibersario ti pannakawayawaya ti Marawi City a naangay sadiay Camp Ranao, ti ayan ti 103rd Brigade Headquarters ti Philippine Army, awan ti Presidente, ngem nasangaili ni AFP Chief of Staff Carlito Galvez, sigud a Commander ti AFP West Mindanao Command, ken Ground Commander kabayatan ti lima a bulan a Marawi Siege.

Indauluan ni Galvez ti pannakaidaton ti sabong para kadagiti 168 a napapatay a tropa ti gobierno kabayatan ti lima bulan a riribuk. Linagipna ti riribuk a pinarnuay ti biddut a pammati ken ideolohia a nangduprak iti nadur-as a siudad, ken nangkettel iti adu a biag. Kiniddawna ti panagridam dagiti umili iti Mindanao ta saan pay a naan-anay a napaksiat ti terorismo, ket adda pay dagiti nabati nga aggangandat a mangpapigsa iti tignayda tapno mangisayangkatdanto manen iti riribuk.

Uray no napapatay dagiti lider ti Maute Group ken Abu Sayyaf a da Omar Maute ken Isnilon Hapilon, maibasar iti intelligence report ti AFP, agtultuloy ti panagallukoy dagiti sumagmamano a nabati a terorista. Nakaskasdaaw a mapaspasamak pay laeng dayta a gannuat dagiti terorista iti laksid a nayalud-od ti Martial Law iti Mindanao agingga inton Disiembre 31, 2018.

Kalpasan ti makatawen a pannakawayawaya ti Marawi City iti tengngel dagiti terorista, rumbeng laeng nga ipamaysa ti gobierno a tulongan dagiti naapektaran nga umili a bumangon nga agingga ita ket nakarigrigat ti kasasaadda nangruna dagiti agtaltalinaed kadagiti evacuation centers. Kasapulan ti nasurok a P20 billion para ti Marawi rehabilitation, ngem naginad ti pannakatarimaan ti naduprak a siudad.

Rumbeng a mapadayawan dagiti napasag a tropa ti gobierno uray no paset ti panangidatonda ti biagda iti sinapataanda nga akemda. Maipangruna a mapadayawan dagiti pribado a tattao a situtured a nangibuis ken nangipusta ti biagda para ti pagimbagan iti sabali. Adu a sibilian dagiti nangisugal ti biagda tapno maispal laeng ti biag iti sabali uray no saanda nga akem, ngem inaramidda dayta a kinabannuar gapu iti panagayatda iti padada a tao.

Saan koma a liplipatan dagiti nagliway nga opisial ken agserserbi iti gobierno a saan a nakasaep ken nagtignay tapno nalapdan koma ti nadara a riribuk. Iti laksid dagiti nagadu nga intelligence fund a gasgastuen ti gobierno, ket nagkamtud ti AFP ken PNP a nakasagap iti plano dagiti terorista tapno nalapdan koma ti pannakasakup ti Marawi ken saan a naibuis dagiti adu a biag, ken pannakaduprak ti siudad. Imbes a nadusa wenno naikkat dagiti mangidaulo kadagitoy nga ahensia a nagliway kadagiti responsibilidadda, ngem napagtalinaedda ketdi iti turay. #

Photo caption: By Mark Jhomel – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=60360132