Managkararag ni Pinoy

 Salaysay ni Danny Antalan

 

 

No adda man maysa a galad ni Pinoy a pagtamtamdan la unay ti dadduma a puli—daytoy ti kinarelihiosona. Daytoy ngatan ti bunga iti epektibo a panangipasagepsep dagiti Kastila idi immay dagiti padida ditoy tapno iti kasta, isaknapda ti Katolisismo. Agasem met ti 333 a tawen a panangiturayda kadatayo.

Pammaneknek? Naimatangan ti tunggal maysa no kasano a nagbalin a relihioso manen ni Pilipino, agraman ni Ilokano, idi bimmisita ditoy Pilipinas ni Pope Francis I. Ti presensiana ti nangipaay iti inspirasion, namnama, ken pammati. Nariing dagiti matmaturog ti pammatina; nagungar dagiti natay ti pammatina; dagiti addan pammatina ti ad-adda a timmibker.

Maysa a gayyem, ti naanusanna ti nagriing iti parparbangon, nagnagna iti nawatiwat, naguray iti walo nga oras, nakisinneksek iti riwriw ti tattao; naupran iti tudo; nagkutimermer iti lammin;  kimmalay-at iti sementado nga alad; nabisinan iti kanen ken nawaw iti danum—iti maymaysa laeng a gagem—makita ni Pope Francis uray iti apagkanito laeng.  Anian a bannog, tuok ken rigat ti linak-am ti gayyemko. Ngem idi limmabas ni Pope Francis iti sanguananna a nakatakder, ti kasla kadakkel iti lubong a sakripisiona ket nasukatan iti kasla maysa a maregmeg ti kinasanto. Naglua ken nariknana ti bendision kenkuana iti segundo a pannakakitana iti Santo Papa.

No kitaentayo ti tallo nga isla ti Pilipinas, addan sa ditoy pagiliantayo ti dandani amin a pammati; Kristianismo, Muslim, Budismo ken dadduma pay. Ngem maymaysa laeng ti ammok nga awan ditoy pagiliantayo, ateismo.

Mamatitayo iti anghel, mamatitayo iti pannakaisalakan. Nalaka a matukay ti riknatayo kadagiti pabuya a mangted iti inspirasion kas koma iti Honesto, Nathaniel ken dadduma pay.

Iti Kristianismo, addan sa aminen a pammati ditoy pagiliantay, ngem kaadduan pay laeng ti Katoliko. Ngem adu ti Protestante, Mormon, Sabatista Lutheran ken dadduma pay. Adu payen ti naipasngay a relihion ditoy pagiliantayo a pakairamanan ti Iglesia Ni Kristo, Ang Dating Daan ken dadduma pay.

Ngem kas kunatayo manen, relihiosotayo. Saan koma a pakabasolan ta adda ti nangegko a balikas ti maysa a gayyem a nangegna met iti maysa nga am-ammona a no dadduma, kasla maysa a guyod ti kinarelihiosotayo unay no iti panagdur-as ti pagsasaritaan. Ta gapu iti kinarelihiosotayo, maitantan ti aniaman nga aramidentayo, pangpersonal man wenno trabaho, tapno iti kasta ipatungpaltayo ti nasantuan a gagemtayo.

Deboto!

Mamati ti tao iti milagro. Nagsakit iti nakaro nga awanen ti makaagas iti baro a medisina, ngem mamati a maagasan babaen iti pammatina. Agkararag iti lemma ni Santa Maria iti bagi ti saba, mangisayangkat iti orasion ken nobena. Iti oras nga adda madamagna a mangngagas gapu ta adda nagparang kaniana iti tagtagainep, namnamaen a makilinia iti sumaruno nga aldaw.

Ti pammati ni Pinoy, no naibaga a maiparit a rummuar iti dayta nga aldaw, namnamaen a tungpalenna. No maisayangkat ti Ramadan, namnamaen ti nainget a panangtungpalna. Kadagiti maiparit a mangan iti dinardaraan, pulos a dinto tumimtim. Makilibot iti panawen ti semana.

Ngem siempre, adda nagdumaanna ti milagro ken deboto.  Maysa kadagiti obserbasion iti simbaan ti bumasbassit a makimisa iti tunggal Domingo—dagitoy bassit a bilang ti kunaentayo a relihioso. Ngem namnamaem, no adda milagro, kas koma panaglua (kano) ti rebulto iti iliyo wenno lemma ni Santa Maria iti kayo wenno saba, umaduda manen a makimisa, daytoy ngatan ti milagro.

Kas nakuna itayen, datayo a Pilipino, nainpasnekan ti kinarelihiosotayo. Gapu iti nakaro a pannakaipasagepsep ti pammati, maituredtayo ti di sumrek iti trabaho para iti debosiontayo. Wenno mangidaton iti kinabaknangtayo gapu iti pammatitayo.

Ket gapu iti kina-relihiosotayo, isu ngatan ti maysa a rason no apay a nasurok 100 a riwriwen ti populasion ti bassit a pagiliantayo. Liklikantayo ti agusar ti contraceptives ta daytoy ngarud ti bilin ti simbaan. Ken gapu iti kinarelihiosotayo, ditayo kayat ti diborsio; ditayo kayat ti death penalty; ken maiparit nga agusar ti contraceptives.

Ti maysa a pagsayaatanna ti kastoy a galadtayo, sumangbay man ti kadagsenan wenno karungsotan a didigra, natural man wenno aramid ti tao, ibagatayo iti bagitayo a daytoy ket pannubok laeng tapno agbalin a natibkertayo.  Nainget ti panagkararagtayo, agyaman, agpakawan iti basol ken dumawat iti tulong tapno kabaelantayo. Namnamaen, mariknanto manen ti naidumduma a kinatibkerna—a kasla ketdin awan ti simmangbay a didigra. Maalana ti umisem. Nakatakder manen a kasla awan ti napasamak. Resilient, a kas kunada iti English.

Datayo a Pilipino, managkararagtayo. Isu a kanayon a natibkertayo..#