Marsaba ken Kalangakang

Sarita ni Danilo S. de Guzman
(Tuloyna)

Iyad-adayom, apo! Amangan ket no mahayes blad ni amang ket pagungtanna manen ni Ikit. Sapay no awan ti serreg met ti ngiwat ni amang, dina ammo nga ilugar iti panagungetna, isu a masansan a palagipanmi dayta a madi nga aramidna, ket aminenna met ti nagbiddutanna—a talaga kano a nagbiddut ket dinanton ul-uliten, ngem inton makaunget manen, ti insawangna a kari intayab gayamen ti kali!

Nagsasabat dagiti matami ngem kasla istilo ti pannakadait iti pantalon a Levis dagiti bibigmi, nga awan ti mayat nga agtimek wenno mangiruangan iti saritaan, a kasla ketdin agpapada-bulong ti aba ti ngatngatingaten ti mugingmi. Nagirim-it manen ni Nang Ising iti mani ngem nabannayad ti inna panangisubo ta madlaw a kasla agsungsungka ti panunotna a maymaysana. Ni Olan ket in-inutenna met a nutnutnotan ti kalangakang a salamagi. Talagan sa a gin news daytoy, ngumayngayebngeb manen a damag manipud iti sukmonan ni Nang Ising no pudno a mapanda arestaren ni Ikit gapu iti naaramidanna manen a kaduldogan. Anian, talagan sa a narigrigat a bagbagaan dagiti nataengan aglalo dagiti pabaliktad ken pabaribar ti pannagnada? No ni uliteg met ngamin nga asawana ita a, ta kabutengnanto met a bagbagaan, a kasla ketdin ni Ikit ti nagpantalon ket isuna ti nagisuot iti bestida. Ket linagidawko la ket ngarud ti bagik, ta diak man la kinaasian ti Ikitko, diak man la inikkan iti uray pakitiendana koma piman. Kaasi met ni Ikitko. Ayna, Apo unay a Manangngaasi, kaasiam koma amin a kaasiam, ngem ni Ikitko ti ipangpangrunam…! Pakawanennak, Apo, aya, ti la ketdi metten sumsumrek iti tuktokko…!

Ngem nailabegkami manen iti isusungad met laeng ken panagsubli manen ti traysikel ni Funtino. Sangsangkamaysakami a nangpaliiw kadagiti nakalugan. Napamulagatak pay ta kasla nakabulos a takong ti gagarakgakanda amin a nakalugan iti traysikel ket kunam la no saanen a mateppelan ti ragragsakda; uray ni Funtino a drayber ket urayna la itangad ti panagkatawana.

“Ania a kasla napalet a buteg nga ibagbagam, Kap, ket no sago a laok iti halohalo…!” inggarakgak ni Kagawad Erning, ngem katitinggawan ti garikgik ni Ikit iti panagpalaud manen ti nalabaga a traysikel a nangbaybay ti bit-ang. Anian a ragragsakda!

“Ne ay, ta naragsakda met, babbaro…!”
No kasta ngarud, awan iti nagbasolan ni Ikit. Biddut ti panagipapanko itay a mapanda arestaren. Ngem ania koma dayta a pakaragsakanda, a pageellekan?

Agmalmalanga manen a kasla tuggareng ni Nang Ising, a kasla naadalem unay ti pagbatbatokan ti mugingna. Ni Olan, kasla met nga agin-indayon iti kaulpan ti panunotna a mangtangtangad ti nagaraw nga ulep. Nagyabayab ti pul-oy a nangikayab iti aggargarikgik a salimuot. Napaisemak, ta no nasapa a sumangbay ti yabayab, masapakami a tumapog iti bangkag, masapakami met a makaiwakas.

“Ania ti imbaga ni Kagawad Erning, Ambot, napalet a buteg ken sago…?” inlibbi ni Olan ti mulagatna wid matsing suspended kiyyet en libbi en nakangato a kiday. Ni Nang Ising met ket kas iti langa ti nakapila iti NFA a bagas ti panagurayna iti sawek.

“Dayta met ti nangngegko. Saan ketdin, Nang Ising…?”

“Wen ngarud a. Siguro a ket, ti pangibagbagaanda, nalaokan iti buteg a saanna a mapunpunas ti in-inumenna a sago en gulaman wid pandan, nga uso nga inumen no kastoy a kapudot ti kalgaw!” Nangirim-it manen ni Nang Ising iti liningta a mani iti makin-uneg a paradipad ti tianggena.

Ngem nailabegkami. Kasla nakatingtinggaw a nailig-is a kuto ti katawa ni Olan, sana pay panampagen ti labus nga eight pack abs a tumtumreman ti ling-etna.

“Dagiti laeng mannaniw ti makabatok iti nakaad-adalem a balikas…!” Lalo pay ketdin a, nga inyad-addana ti paggaakna.

Ti sinalbag itoyen a tao, aya, ania man ngatan ti sinusuon ti alipusposna? Diak la ket ngarud nateppelan ‘toy bagik a nangipugtit kenkuana dagiti nutnutnotak a bukel ti kalangakang a salamagi. Nataliawko ni Nang Ising, a naulimek, ken kasla adda met sungsungkaen ti mugingna, wenno kasla ‘tay ubing nga agtiltiliw iti ipus ti tuwwato a di matimtimek.

Saan latta nga agsardeng ti katawa ni Olan. Ania ti kunana? Dagiti laeng mannaniw ti makabatok iti nakaad-adalem a balikas? Naglastogen! Ania ti kayatna a sawen?

Literatura ket ti pagduyosan ni Olan, lalo iti daniw. Sumagmamanon dagiti naipablaak a daniwna nga Iloko, iti Tagalog ken uray iti Ingles. Daniw laeng, nupay agduyos met kadagiti dadduma pay a sanga ti literatura a kas iti sarita, nobela, drama ken dadduma pay ngem saan a nagsursurat kadagitoy, daniw lattan ti inyula ti plumana. Panangpasalibukag kano iti agtutuglep nga utek ti panagsalansan kadagiti balikas, kunana man!

No siak, huh, awan la ti eessemak iti litliteratura ta naminpitla a diak a maanusan ti agtugaw nga agmalmalem, ti agkatkatawa wenno umis-isem a maymaysana, ti nakalidliday unay wenno makapungtot, ti mabutbuteng ken masmasdaaw kabayatan ti inna pagsurat wenno magmagna a kasna la kasasao dagiti agkiremkirem a bitbituen wenno mangkudkudkod iti kimmot ti agur-urok ken nakakukot a pisi a bulan, ti makiginnantil kadagiti nagaraw nga ulep. Ngem ala, kumporme laeng met a, ti pagduyosan, saan?

No siak, ad-adda a ti panagtalon ken panagtaraken iti dingo ti essemko, panageksperimento iti panagpaadu iti apit a taraon babaen iti kabaruanan a wagas ti technical farming. Isu ngarud a Bachelor of Science in Agriculture Major in Husbandry ti kursok, a pangipamaysaakto man iti cross breeding wenno panagpatanor kadagiti nasasaayaat a breed ti ayup; ngem ad-adda nga essemak ti miniature farming, panagpatanor kadagiti basbassit wenno mini nga ayup babaen iti tulong ti teknolohia iti laboratorio, panggepko a pagbalinen a kasla kabattit ti uken ti kadakkel ti baboy, nga adda posibilidadna a mapasamak, nga isu ti pampanunotek nga ipresentar a kas undergraduate thesis.

“Nalabit nga adda papananda a naragsak a pagraranudan, isu a kasta lattan ti kinaragsakda, saan Ambot?” tinaliawnak ni Nang Ising.

“Nasken nga agsaganakayo, kunam, Nang Ising, ta amangan no iti mabiit ket adda mapasamak nga engrande a paboda…!” insingit ni Olan.

Nagpinnulipol dagiti dilami ken Nang Ising. Talaga nga adda nabagas a turongen dagiti balikas ni Olan! Salbag a tao daytoyen, ipulipuligadko kamman ti agbabasa a kalangakang iti semi-kalbo a tuktokna. Adda la ketdi naangotanna a ginelgel a baraniw!

“Sapay koma a, ta pumayso no di lumagto! Ta amangan no ikantiawda a nakapuy ti albasiador no kasta. Didanto ket kantiawan ti Purok Nagbabacalan. Ngem ad-adda a patiek nga awan ti nakapuy a taga-Nagbabacalan, saan, Nang Ising?”

Nagpinnerrengkami ken Nang Ising, nagkinnawil pay laeng ti dilami. Agpada la ketdi ti nutnutnotan ti mugingmi. Adda la ketdi naangotan ni Olan nga uttot ti sayangguseng!

(Adda tuloyna)