Marasaba ken Kalangakang

Sarita ni Danilo S. de Guzman
(Tuloyna)

“Ania ti kayatmo a sawen…?” immulagatko.

“Bay-amon! Narigat ti agingudo iti sao wenno unaan ti pasamak,” inyisemna nga immasideg ken nangawid kaniak. “Bay-anyon a panunoten dayta. Inta ketdin agsibog. Addan yabayab, mabalinen ti tumapog a masapa!”

Aggudengak koma a sumurot ngem ginuyodnakon ta kamangenmin ti bangkag. Tinaldiapak ni Nang Ising a naulimek ken kasla adda met ay-ayamen ti mugingna a naisangsangayan a pagteng.

AGPADAKAMI ken Olan a nasapa a nakaiwakas a nagpalayas iti lasona, ta nasapakami ngarud a timmapog. Isu a dandanin lumnek ti init idi nagdiretsokami a dua iti tiangge ni Nang Ising. Aldaw ti Sabado ita, isu nga adda manen dagiti sukmoners iti purokmi a Nagbabacalan, Brgy. San Pascual. Mayaten ti gagarikgikan dagiti tallo a babbaket a da Nang Masang, Nang Ikka ken Nang Filing. Adda metten dagiti dadduma a lallaki ken lallakay.

Ngem awan ni Ikit Banang iti ummong. Nagtinnaliawkami ken Olan nga agpada ngata ti inareb-eb a kaldo ti mugingmi, ti makaikawa a kinaawan ni Ikit Banang iti ummong. Gagangay nga adda latta a makidanggay no kastoy nga aguummong dagiti sukmoners iti malem, lalo no kastoy nga aldaw iti Sabado.

Tinaliawko ti in-inumenda a hinebra, dandanin maibus, maysa laengen a sukat. Nalabit, nasapada a naguummong ken nagtututtot. Aridaed laeng ti naburbor nga okilas ti nabati a pulotanda. Adda pay met la ketdi sumagmamano a kabukel a nabatbati a linaon ti dua a supot ti kornik. Naragsak ti tungtonganda maipapan iti RH bill, a nakabingayan ti kapanunotan ti ummong: adda mangayon itoy idinto nga adda met agkedked.

“Masapul aya, ti family planning dagiti agasawa a marsaba ken kalangakang! Family planting, a, ta makabukelda…!” inggarakgak ni Uliteg Sebing.

Pagammuan ta nagulimek ti ummong idi sumungad ni Ikit Banang nga adda awitna a dakkel a mallukong. Nasiputak nga umalis koma ni Nang Ising iti uneg ti tianggena ngem gapu iti isusungad ni Ikit Banang nga adda awitna a naimalukong, nagsubli iti abay ti paradipad a nakanganga ken kasla saan a mamati nga adda imbag nga iparanud manen ni Ikit.

“Ania dayta, Mari Banang, pulotan?” dinamag ni Nang Masang.

“Nagadoboak man iti karne ti netib a baboy nga inuragak dita Purok Sallacong, ta mailiw met datao nga agpulotan iti nabanglo a namanteka,” imbungisngis ni Ikit sana idisso ti malukong.

Sinaruno a dagus ti kumkumbet nga ima ti malukong ngem sakbay a makapagdisso ti kammet, napanalpiiten ti takiag.

“Ayyapoka, Mari Masang…!” indillaw ni Nang Filing iti pannakatippay ti ipipidutna koma iti pulotan nga adobo.

“Agurayka, sakbay nga agpulotanka, mangilasinka pay iti para ken ni Kumpari Saming ta dikanto manen ikurimed nga ibulsa dayta namanteka nga adobo iti bestidam! ‘Yannan ‘tay supotmo, Mari Ising?”

Nagiinnisem a nagpipinnaludip ti ummong. Inyawat ni Nang Ising ken ni Nang Filing ti supot a plastik, ket insigida met a kimmutsara ti naud-udi iti dua a kategteg a taba ken maysa a kaiwa ti lasag.
“Husto daytoyen a pangramanan laeng met ni lakay…”

“Ala a, agpulotantay’ ngarud,” insaruno ni Nang Ikka a nangpidut ti maysa a kategteg.

Pinerreng ni Nang Masang ni Ikit nga umis-isem.

“Apay a kasta la unayen ti panagkitam kaniak, mari..?.”

“Awan ti para iduronen, mari…”

“Saan a problema,” naggarikgik ni Ikit. “Mangtedkaman iti maysa a bote, Mari Ising.”

Ngem imbes a mangiyawat koma iti order, naglibbi ketdi ni Nang Ising, nakangato ti nakatapaya a kanawan a dakulapna a kasla dumawdawat. Ammomi lattan a sakbay a mangiyawat iti maysa a gin, nasken a mangiyawat pay met iti bayad, a kasla kastoy ti iyik-ikkis dagiti mulagatna: your credit is good, but we need cash!

Ket amin a mata nakaturong ken ni Ikit.

Nainayad a kimmaut ni Ikit iti bulsa ti dapuen a bestidana, nangiruar iti sagsasangaribu sana inyawat ti akinrabaw ken ni Nang Ising. Kasla saan met a mamati ti aglaklako ket pinagduaanna pay nga intag-ay ti sangaribu a binidingbiding a kasla bigbigbigenna a nalaing no peke wenno saan, idinto a nakaturong amin a mata iti ummong iti sangaribu a bidingbidingen ni Nang Ising!

“Nagsikkil met daytoyen, inada! Kauy-uyos iti dagum, awan pay la ti lukotna!” uray la agsaringgayad iti suelo ti tiangge ti isem ni Nang Ising.

Nangalaanna ngata ti rinibu ni Ikit, dayta met ti simmeksek iti mugingko. No idi kalman ket uray no pitpit ken agkubkublang a piso ket awan a pulos ti maarikap iti bulsa ti bestidana, sa ita ket rinibu ken pasig a kauy-uyos iti dagum, a kas kuna ni Nang Ising?

Nagkatawa ni Ikit. “Mangtedka ketdin iti sangabote, mari!”

“Iramankon nga ikkaten ti six hundred seventy five fifty nga utangmo, mari, a, ta aggatangak iti nayon lakok no bigat! Mayatka man wenno saan, naiggamakon daytoy ket saankan a makapagkedked pay,” inrungiit pay ni Nang Ising.

“Wen! Isu ngarud nga inyawatko dayta.”

Tinalliawko ni Olan a nakabagbagas ti isemna a kasla adda napidutna a pagimbagan. Pinilitko a pinagsisilpo dagiti pasamak. Talagan sa ketdi nga adda nabanaar nga uttot ti purok a diak pay nasaep? Pudnon sa ketdi a dagiti laeng mannurat-mannaniw ken agiwarwarnak ti addaan agong iti damag?
“Tay koma ulo manen ti oriles wenno buslogan, kasinsin!” binagi ni Uliteg Sebing.

“Ket mangalatayo a no bigat, uray ta Domingo met. Saantayo unay nga agrennek ta isaganaantayo ti pannakalanit ti buksittayo iti naminpitla no Biernes, petsa beinte otso, nga isu kano ti nagasat nga aldaw a panagkallaysa, segun iti pampleto a bristol ni Baket Asiang dita Purok Sallacong,” kunana nga inyisem.

Nagtitinnaliaw dagiti kapurokan, a kasda la agtiltiliw pay laeng iti kayat a sawen ni Ikit a kas kaniak met, isu a pinerrengko ni Olan nga umis-isem ken agtungtung-ed.

“Agpakasartayo ketdi ditoy Purok Nagbabacalan no Biernes! Agsaganakayo ta engrande ti pasken! Nalabon ti sagana, kuskusayam la ketdi ‘ta digo a kunada…!”

“’Sinno ti agsakar, mari,” inkiremkirem ni Nang Ikka.

Napanganga ni Ikit, nagarko ti paningpisen a kidayna a nagtingngaag.

Ket dandani la naidaramudom ni Nang Ikka iti panangiduron ni Nang Masang a gumarikgik, kunana: “Agkasar, saan ket nga agsakar! Ti dugang a bakbaketanen, sakarenna la ngaruden, dina pay la maibalikas!”
Nagkakatawa ti ummong.

Ket inwadagnak met ni Olan, a nalabit a saannan a mateppelan ti isasampitawna ket kunana met nga imbungisngis: “Niber mayn da ispileng, as long as yu git da idea!”

Saan latta a mateppelan ti paggaakmi nga adda payen mangipugiit ken makalulua.

Bumanubor ti sumungad a traysikel iti bit-ang iti laud. Nagsardeng iti batog. Immulog ni amang. Pormal ti langana. Inyawatna lattan ti beinte pisos ken ni Andong a drayber ket nakapormal pay laeng ti langana a nangkamang ti ummong.

(Maigibusto)