MAREGMEG A BALITOK

Nagduduma ti paggapuan dagitoy a
maregmeg a balitok, kas iti ugali, tignay, panagsasao, wagas ti
panagbiag, iti panagpampanunot ken uray kadagiti pagsasao.







Mangyakayaktayo iti daytoy a
gundaway iti kadaratan ti biag kadagiti maregmeg ti balitok manipud
iti pagsasao. Patiek a nalabon ditoy a pagalaan. Mapaneknekak ta iti
pito a tawen, main-innem iti makalawas a sursuratek idi addaak pay la
iti radio ti drama a KASTA LA TI BIAG a naipatangatang kadagiti lima
a kadadakkelan a radio stations iti Northern Luzon:DZPA, Bangued,
Abra; DZNS, Vigan, Ilocos Sur; DZWT, Baguio City; DWRB, Bayombong,
Nueva Vizcaya ken DZCV, Tuguegarao, Cagayan.

Idi maysaak pay
la a copywriter (agsursurat kadagiti anunsio), adda idi nagdamag nga
ads agent ti Jardine Davies no ania ti English ti pagsasao.
Insungbatko a generalization ti pagsasao a balikas iti
sayings,
adage,
maxim
ken
proverbs.

Ngem di met napintas nga isubo
lattan ti pagsasao a kas merienda wenno pangilabban. No agmeriendaka,
adda pagpabulonmo. No manganka, adda sidam. No mangisiatka, adda
pulotan. Adda pay konduktor ti drayber. Nurse ti doktor.

Mangdakamattayo man iti maysa a
pagsasao: “Ti sikap pagbiagan ngem mabalin met a
pakaigarangugongan”.

Maitutop la unay daytoy a pagsasao
iti warwarentayo ita nga estoria.

Maipapan ken ni Tata Francisco.
Tang Ikko ti birngasna. Ngem kadagiti dadduma, timmangken nga
Ikkoriteg, ta nakuriteg kano idi ti panagpampanunotna. Pallotero
ngamin. Bulangero, kuna dagiti taga-Pangasinan.

Ngem nasikap ni Tata Francisco.
Tapno mangabak iti pallot, napanunotna nga itiope dagiti manokna sa
pumusta iti nalimed iti kalaban ti manokna. Tiope, kunada, kailian,
no parigatem ti manokmo: dimo pakanen, ibitinmo nga agpatpatnag a
makimbaba ti karaykayna, wenno ania la ditan a wagas a panangparigat
iti tarakenmo a manok sakbay nga ipallotmo.

Saanen a nasken a dakamatenta
ditoy, kailian, ti kasasaad ti manok a mabigatan kalpasan a maibitin
iti agpatnag. Siempre, agkakapsut wenno maul-ulaw. Ania ngarud ti
pangabakna iti kalabanna a manok a pinekpekkelan ti mammallot,
pinatomaranna iti bitamina ken impolis kadagiti nalalaing a manok
tapno ad-adda pay a sumiglat?

Ngem nasikap ngarud ni Tata
Francisco. Kayatna a maabak ti manokna. Siempre, no maabak ti
manokna, dakdakkel met ti abakenna ta pimmusta la ngarud iti
kalabanna.

Namindua nga inaramidna daytoy.
Dakkel ti inyawidna a pirak. Kasta unay met ti ragsak ni baketna
agsipud ta dandani sangabay-on dagiti ginatangna a sida: bagnet,
sitsaron, dinardaraan, letson a manok. Kasla kandidato pay a
nagpainum iti purokda.

Iti kapamitlo, intayana amin a
kuartana. Inruarna pay ti depositona iti bangko a nairanta para iti
matrikula dagiti dua a kolehiona ken dua a haiskulna iti sumaruno a
panagseserrek.Awan ti naaramidan ni baketna no di nagsainnek. Namak
payen no maabak ti manok ti asawana? Ngem impasingked ni Tata Ikko
iti asawana a sigurado ti panangabakna.

Iti umuna a siplag, kakaasin ti
tiope a manokna a binugbog ti kalabanna agingga nga akinngaton ti
kuraykayna a kusay-a-kusay iti panagkuyegyegna. Saan a mamingga ti
idadarup ti kalabanna a manok.

Am-amilenen ni Tata Ikko ti
bibigna iti nalimed a ragsakna. Agkuenkuentan iti utekna no mano a
pirak ti iyawidna.

Ket napasamak ti di napakpakadaan.
Iti idadarup manen ti manok a kalaban, nasintaw ti tengngedna iti
panagkuyegyeg ti manok ni Tata Ikko. Kellaat a nagriaw dagiti tattao
idi naarinuknok ti manok a kalaban idinto a kasla nasukaan ti rupa ni
Tata Ikko.

Iniggaman ti sentensiador ti dua a
manok sana pinagsinnipit. Saan a simmippit ti kalaban a manok ta
natayen ngem simmippit naminsan ni tiope sakbay a nagtulakak ken
natay.

Timmayab ti
kuarta ni Tata Ikko. Di nakaenrol dagiti annakna iti kolehio.
Kinagura dagiti annakna ken ni baketna. Uray dagiti kalugaranna,
inumsida idi maammuanda nga
intiope
ni Tata Ikko ti manokna tapno laeng mangabak.

Agpayso ti kunada nga uray kasano
kinasikap ti maysa a tao, agsublinto a lunod kenkuana ti
kinasikapna.#