MAREGMEG TI BALITOK: Kilabban a Kinirog, Kalluto a Naagub

PAGSASAO: Naim-imas ti kilabban a kinirog, ngem tay kalluto a naagub.

La ketdi a, kunam, kailian. Aglalo no kinirog a namurumoran iti dua rakem a bawang, sa umas-asuk nga ikammet iti tinapa wenno tuyo ken kamatis a nalasonaan, a bulon ti yaareb-eb iti agal-alingasaw a kape kabayatan a nakangato ti maysa a sakam iti palangka, nakow! Ilokano a talaga, kailian, he-he! Bay-am a panunoten ti table etiquette no addaka iti balaymo. Urayka la mamutittit iti ganasmo a mangan no kastoy, kailian!

Ha, baam man ta table manners no addaka la ketdi iti uneg ti balaymo. Kastoy ni Ilokano, saan kadi? Ngem no addaka iti sabali a balay wenno iti punsionan, ay ket dita nga ipakitam nga adda met modom iti lamisaan, tay garaw a kasla dika makaburak iti pinggan. De numero ken nakapimpino ti tignaymo tapno awan pamilawan ti nangawis kenka ken dagiti sabsabali a sangaili.

Ita nga isyo, ikkantayo iti naun-uneg a kaipapanan ti pagsasao a “Naim-imas ti kinirog a kilabban ngem tay kalluto a naagub”. Maysa daytoy nga iniiluko a pagsasao, kailian. Ngem agduduma ti interpretasionna, segun iti panagawat.

Kastoy ti maysa a literal a bersionna: Nasaysayaat ta balo a nadungngo ngem tay baro a barumbado. Ni Balo, kilabban. Kalluto ni baro.

Kas iti estoria dagiti tallo nga agkakalugaran, ni Anselma, Mely ken Dina.

Kinatkatawaan ken linalais da Mely ken Dina ni Anselma ta idinto a nagadu met dagiti babbaro nga agar-arem kenkuana, ni pay Juaning a balo ken addaan iti dua nga annak ti pinilina. Segunda mano nga asawa, kunada man. Mangan la ngaruden, tay pay la kilabban ti isubona, ngek!

Ngem saan a nagpangadua ni Selma iti desisionna. Impetteng ni Selma a ni Juaning ti napilina ta patienna nga isu ti makaited iti naan-anay a ragsakna ken nam-ay nga agnanayon.

Nagasawa da Selma ken Juaning iti baet dagiti ublag. Nagbalin a nasayaat nga asawa ken ni Juaning ken naimbag nga ina kadagiti putot ti asawana iti immuna a nupsia.Sinubadan met ni Juaning iti kinadungngo ken nasursuro nga impateg dagiti ubbing ni Selma a kas inada. Nagbalin met a manangisagut ken ni Selma dagiti nakaikamanganna.

Nagbalin a natibker, nalagda ken yuyeng ni ayat ti umok a binangon da Selma ken ni Juaning iti baet dagiti sutil ken lais dagiti kalugaranna nangnangruna da Mely ken Dina. Ngem kinaeman ken inyaleng-aleng lattan ni Selma. Saan met a dakayo ti makidenna no di siak, kinunkunana.

Nagasawa met da Mely ken ni Dina. Ni Mely, nakiasawa iti penpalna a balikbayan a naggapu iti Saudi Arabia. Taga-kabangibang a barangay ti nakagasat met ni Dina. Inhiniero ken adda mabalbalinda.

Naglabas ti panawen. Rimmang-ay ti biag da Anselma ken Juaning babaen ti kinasalukagda ken panagtinnulongda nga agasawa iti negosioda. Manipud iti sangkakelleng a taltalonen ni Juaning, nagbalin a sangapulo nga ektaria ket adda payen katulonganna iti talon. Nagtaraken iti manok ken baboy ket dimmakkel ti pamastrekanna. Danonen payen dagiti negosiante dagiti itlog ken lakona a burias. Nakaipatakderda iti kinabite a balayda.Kastay kunadan, ti pamilia nga addaan panagtutunos, agapit iti nawadwad a parabur manipud ken ni Apo Dios.

Iti sabali a bangir, agbabbabawi ni Mely ta sugador gayam ti naasawana a balikbayan. Idi naibbus ti kuartada, nagsubli daytoy idiay Saudi ket saanen a a pulos a nagaw-awid agingga iti nadamag laengen ni Mely nga addan sabali a kabbalayna.

Ni Dina, Ero met ti asawana. Sugadero. Bartekero. Babaero. Ti rigatna, no sumangpet a nabartek ket awan ti naimas a sidana, pagbalinenna a pantsingbag ni Dina. Saan laeng a danog ken tungpa ti malak-am ni Dina, kugtar pay wenno mabato iti plato ken mapalapal iti aklo. Idi saanen a makaibtur ni Dina, nakisinan iti asawana. Awan nasakit a bakrangko, impakamakam pay ti salbag nga asawana idi pumanaw.

Naminsan, nagsasarak dagiti tallo iti tiendaan ti ili. Anian nga apal dagiti dua ken ni Selma. Kasla balasang pay ti itsurana idinto nga adun ti bimmaketan ti langada.

Kinuna dagiti dua: nasaysayaat gayam ti balo a nadungngo ngem tay baro a barumbado. Naim-imas gayam tay kilabban a kinirog ngem tay kalluto a naagub.

Ngem saan a ditoy ti naggibusan ti estoria. Siempre, ania ngarud ti moral lesson ditoy? Nasaysayaat ti mangasawa iti balo ngem tay baro?

Ne, saan, kailian. Saantayo koma a laisen wenno katawaan no di ket respetaren ti pangngeddeng wenno desision ti maysa a tao. Kas kada Dina ken Mely, linaisda ti pangngeddeng ni Selma ngem dakdakes met ti napagtengda iti bukodda a pangngeddeng.

Wen, rumbeng laeng a dayawentayo ti pangngeddeng ti padatayo a tao. Datayo ti manggaud iti pagturongan ti bukodtayo a bilog a saan ketdi a ti sabali a tao ti mangigaud iti direksion a a pagtungpalantayo.#