Makalawas sakbay ti May 13, 2019 Elections

EKSAKTO ita nga aldaw a makalawas laengen sakbay ti May 13, 2019 National and Local Elections. Nakaikeddeng ngatan dagiti kaaduan a botante ti botosanda kadagiti nagadu a kandidato para kadagiti nagduduma a posision? Wenno adu pay a botante dagiti saan a nakaikeddeng iti butosanda no man pay nawadwaden a panawen ti naglabas tapno maamirisda ti kinatao ken kabaelan dagiti kandidato?

Rebbengna nga iti daytoyen a kanito ket nakaikeddengen dagiti kaaduan a botante ti itandudoda iti eleksion kalpasan ti naunday ken naannad a panagamiris kadagiti kandidato ken maibasar iti timek ti konsensiada, saan ketdi a sadanto laeng agdisidir iti butosanda inton umay a Lunes a kaaldawan ti panagpipili.

Aramaten koma dagiti botante a Pilipino ti kalinteganda nga agbotos wenno right of suffrage a mangpili kadagiti kasayaatan a kandidato ta nakadepender iti daytoy nga eleksion ti pagturongan ti pagilian iti sumaruno a tallo a tawen a mabalin a mangbaliw a mamimpinsan ti direksion ken pagbanagan ti pagilian uray kalpasan ti 2022.

Saan koma a paimpluensiaan dagiti botante kadagiti iyendorso dagiti nabileg, prominante ken nalatak a tattao ta saan amin nga ikamkampaniada ket naan-anay ti kinasayaatda, ken adda la ketdi interesda iti panangiduronda iti kandidatura dagiti kandidato nga iyen-endorsoda.

Saan pay koma a paimpluensiaan dagiti botante kadagiti resulta dagiti maisaysayangkat a surbey nangruna kadagiti kandidato a para senador ta saan a naan-anay a mapagpiaran ti wagas ti pannakaisayangkat dagitoy a surbey, ken mapagduduaan dagiti resultada a mabalin a mangkombinsir kadagiti dadduma a botante a butosanda dagiti makastrek iti Magic 12 wenno dagiti umuna a 12 a puesto a kandidato iti Senado. Adun dagiti naipadpadamag kadagiti naglabas nga eleksion a namaneobra ti resulta dagiti surbey tapno mapaboran dagiti dadduma a kandidato a maatap a nagbayad tapno paruarenda a nangato ti puestoda iti surbey tapno maimpluensiaan ti publiko. Adda ngamin dayta makuna a “bandwagon effect” dagiti surbey kadagiti dadduma a botante a maimpluensiaan ken sumurotda iti butosan dagiti adu a botante ta saanda a kayat a maabak dagiti butosanda. Saan nga iyanninaw dagiti surbey ti pangngeddeng dagiti kaaduan a botante ta kaaduanna ket 1,000 – 1,500 laeng a botante dagiti masurbey. Dagitoy ket agserbi laeng koma a pagbasaran dagiti kandidato ken political strategists and tacticians para iti epektibo a kampania. Dayta ti gapu a kadagiti naglabas nga eleksion ket adu a kandidato iti national nga eleksion ti sigud a nababa a rating-da iti surbey ngem isuda ti nangabak iti eleksion.

Kadagiti naglabas a Presidential Elections manipud idi 1992, saan a nagampayag kadagiti surbey da Fidel Valdez Ramos, Benigno Aquino III ken Rodrigo Duterte. Ngem nangabakda a presidente ti Pilipinas.  

Rebbengna a saan koma a paimpluensiaan dagiti botante iti panagbotosda gapu kadagiti maawatda a pabor, kuarta ken material a banag. Mapaspasamak daytoy a wagas ti panagpasuksok tapno makaallukoy iti botos nangruna iti lokal nga eleksion a pagbabalubalan dagiti lokal a kandidato.

No panawen ti kampania, nagbalinen a realidad iti politika ti panagiwaras dagiti kandidato kadagiti siudad ken ili a nainget ti balubalna iti kuarta, alikamen ken dadduma pay a kasapulan a kaaduanna a dagiti pondo a nausar ket naggapu met laeng iti gobierno a sada laeng mausar iti panawen ti eleksion.

Maragsakan dagiti botante kadagiti siudad ken ili nga addaan iti nainget a balubal iti politika ta iti laeng eleksion a mariknada iti kinapategda kadagiti kandidato babaen ti pannakagun-od dagiti kiddaw ken tarigagayda nangruna kadagiti kasapulanda a tulong iti panagbiagda. Saan a makapagsaan wenno makapagkedked dagiti kandidato no la ketdi kabaelanda a palugodan dagiti botante. Itedda amin a kabaelanda no la ketdi adda maipaayda. Ngem kalpasan ti eleksion, addanto pay ngata namnamaen dagiti umili a nasayaat a serbisio manipud kadagiti nangabak a kandidato a nagdawdawatanda iti pabor sakbay ti panagpipili? Ania ti namnamaen iti nangabak a kandidato a nagadu ti nagastona, ken dakdakkel nga amang ngem iti amin a masueldona? Natural nga agabrotto iti nagadu a ginastosna. Nasayaat ketdi kaniana ta addanto gundawaynna a mangabrot iti gastosna, ngem piman pay dagiti kandidato a gimmastos iti nagadu, ngem awan met binanagda wenno naabakda.

Nabayagen nga agbotbotos dagiti Pilipino kadagiti mangituray iti Pilipinas manipud idi adda pay ti pagilian iti kolonia ti Estados Unidos nasuroken a maysa a siglo ti napalabas. Ngem kasla awan ti political maturity dagiti kaaduan a Pilipino kas ipaneknek ti pannakaisaad iti turay dagiti kandidato nga awanan iti karbengan nga agbalin nga opisial iti gobierno.

Nagkas-ang a panunoten a no dagiti surbey iti pagbasaran kadagiti naruar ti naganna a kandidato iti Senado ket adu kadakuada dagiti namantiaanen ti dayaw ken integridadda ken dagiti awan iti naan-anay a kabaelanda nga agakem a senador.

Naruar kadagiti surbey dagiti dadduma a kandidato a naidarum ken nabalud gapu kadagiti kaso ti plunder ken kurapsion, ken nainaig wenno promoter kadagiti nagduduma a kinadakes kas kadagiti pammapatay ken dadduma pay a krimen. Nagkas-ang a panunoten no apay a dagitoy a kandidato ket magusgustuan pay laeng dagiti adu a botante.

Pito laengen nga aldaw, eleksionton, no saan pay a nakaikeddeng dagiti adu a botante kadagiti butosanda a kandidato, nasken nga itan ket nakapilidan kadagiti kapkanekanda nga agbalin nga opisial ti gobierno ta inton kaaldawan ti botos ket saandanton nga agriro no sino ti maikari kadagiti nagadu a kandidato a makaipaay iti napudno a serbisio kadagiti Pilipino. (Eden Alviar)