Meri Krismas, Sir!

Sarita ni Jobert M. Pacnis
(Maudi a paset)
Minitingko dagiti taga-Miran. Awan ni Dexter ken ti grupona. Isuda pay met ti namnamaek a giyami ta isuda dagiti kataengan. Awan met ti makaibaga no apay nga absentda.

Iti alas tres iti malem, manipud iti nagbedngan ti Rosario Norte ken Rosario Sur, nagpaabagatankami dita. Tinaktaklaymi ti dalan a nangbeltak kadagiti kataltalonan agingga a nadanonmi ti umuna a kabalbalayan iti sidong dagiti tata. Panagaramid iti lambanog ti numero a pagsapulan dagiti agindeg ditoy. Maminsan laeng a makatalonda ta naynay nga agleppias ti karayan aglalo no agdinnakkel ti danum-baybay iti amianan. Sunsonenna ti karayan ket umapgad no kua ti kataltalonan.

Nupay agsasanggala ti boses dagiti ubbing, may-ayatan dagiti agindeg iti pannakangngegda iti ayug-Pamaskua. Nakaragragsakda man a mangpadanon kadakami. Naangawda pay.

“Aggiankayo ditoyen, mistru, ta tumbaentayo dagiti lebbenmi a lambanog,” kunkuna dagiti maranaanmi nga aglutluto iti arak. Makasael ti angotna iti kas kaniak a di naruam. Ngem kasla mapukaw dayta a rikna iti kinaparato dagiti agindeg.

Maisupadida la unay kadagiti annakda!

Ket nalagipko ni Dexter. Sadino ngata ti balayda?

Agalas singkon iti malem. Adu metten ti napaskuami. Isu pay laeng ti panaglagawko. Taga-Miran dagiti kaduak, kayatna a sawen, sisiak a rummuar ditoy a barangay. Awanen ti agbiahe wenno rummuar a center car (immatiddog a traysikel) no kastoy kamalem malaksid laeng no emergency. No apay ngamin nga imbatik ti motorsiklok idiay eskuela. Diak napanunotan! Mas enjoy ti magmagna, kunakto met ngamin itay.

Kalpasan a nabilinko dagiti kaduak, kangrunaan ti para iggem iti napaskuami, nagpakadaak kadakuadan.

“Meri Krismas, sir!” naibosesak ni Dexter a naggapu iti katataan iti malikudanmi. Iparparautna ti barangay a naglugananda nga agbabarkada.

“Naggapgapuanyo?”

“Dita Sitio Layada, sir,” kinunada nga immasideg.

Masapul nga agballasiwka iti karayan sakbay a madanonmo ti imbagana a lugar a sakup ti barioda. Panagpingot, panagaramid lambanog ken panagkalap met laeng dagiti kangrunaan a pagsapulanda iti ballasiw.

“’Diay ti balayyo?”

“Saan, sir… dagiti barkadak, a,” kinitana dagiti kaduana. “Dita laeng sungaban ti bario kadakami.” Pinunasna iti panio ti rupana a nabbasa gapu siguro iti parsiak dagiti danum a sinubada. “Napanunotmi nga agbabarkada ti mapan agkerol dita Layada ta ammomi a diyo maisapar ta bassit ti oras. Ken masapul pay nga agballasiwkayo. Nabayag ngaminen, sir, a tagtagiuray dagiti kalugaranmi dita ti ipapan koma met ti bunggoy agpaskua kadakuada.”

“Ala, nasayaat man, Balong, ta napanunotyo ti kasta.” Kasla ad-adda pay a dimmakkel iti panagkitak ken ni Dexter. Ken ti bunggoyna.

“Adtoy ti napaskuami, sir,” inyawatna ti nabungon iti plastik nga enbelop.

“Ken dagitoy pay, sir,” isu pay laeng ti pannakadlawko iti bitbit da Bonnie ken Nardo a basket a naaramid iti bulong ti tata. “Kaggo, sir. Paboritom gayam a kilawen.”

“Nakaammuanyo?”

“Iti pesbukmo, sir…” nagkakatawada.

“Adtoy pay, sir,” inyawat met ni Roland ti nakasupot nga iggemna. “Pasayan.”

“Ilakotayo dagitoy tapno maigatangtayo iti masapsapultayo idiay eskuela,” kinunak.

“Para a talaga kadakayo dagita, sir,” kinunada.

“Inted dagiti nagannak da Bonnie, Roland ken Nardo, sir…” innayon ni Dexter.

“Meri Krismas, sir!” inkorus dagiti tallo.

“Agyamanak, annakko,” nakunak laengen. Pilit nga adda rumkuas kadagiti matak ngem lineplepak.

“Ala, intayon, sir, ta ituloddakayo,” kinuna ni Dexter. “Agur-uray itan ‘diay balay dagiti ipabalon met da tatang. Naiplastarkon itay bigat iti uneg ‘diay traysikelmi. Sarunuendakanto lattan iti motorsiklom ‘ton agpa-Belmonte-tayo.”

Ket kellaat nga immaweng kadagiti lapayagko ti kinuna ti maysa kadagiti speaker-mi iti INSET (in-service training) itay sembreak: “Addakayo iti uneg ti klasrum saan a gapu kadagiti ubbing a makasurot iti ibagbagayo ngem addakayo dita tapno batakenyo dagiti marmarpuog nga adalan.”

Wen, diakto malipatan daytoy nga umuna a Paskuak iti CWNHS. Ad-adda itan nga ammok ti turongek kas mannursuro.#

Pagporma wenno Reporma?
Salaysay ni Jeff Septembrina
(Maudi a paset)

Iti met sabali a bangir, konkonsensiaen dagiti konserbatibo a politiko a saan nga asi-asi ti naibuis a biag ken sakripisio iti pannnakaisubli ti pudno a garit ti demokrasia ket masapul a salimetmetan ti agdama a Pangulo dayta a dayaw ken identidad.

Nangruna a mapakarit ti ulo a mangpawayway ti panagturayna maigapu ta globalisasion itan ti wagas a panangtamingda iti pakaseknan ti tao kas iti ekonomia, kultura, ken dadduma pay a napateg a mangapektar ti biag ti sangkataw-an.
Konektado ti amin a panagbukel ti plano, pannakaipatungpal ti gannuat ken ti amin a transaksion ti gobierno kadagiti multinasional a kapartnerna iti pampubliko ken pribado a sektor.

Ngem kuna dagiti nataengan a ti karisguan a senario ti maysa a rehimen ket iti panangtagirigat ti maysa nga agig-iggem a lulokan wenno ibbatan ti rienda. Adda ngamin pagsasao ken pammati a no agbayag wenno mabarbaraan ti maysa nga agturay iti puestona ket narigatna nga idian. Puera de los buenos ngem kasla makikallaysa iti maysa a napusaksak a dayag ti kaibatogan ti panangiggem ti maysa a turay wenno pananguggor ti maysa a pamillia a narigat nga ibbetan wenno maisina ti rikna ken singed iti sigud a kalanglangen ken kataktakunaynay iti biag.

Ngem iti agdama a plastar ita ti gobiernotayo, kuna dagiti agpalpaliiw a sa laeng mabalin nga aggunay ti Pangulo iti ultimo remedio heneral a pannakasuspende ti bileg ti konstitusion no adda nakaro a pangta ti seguridad kas koma iti main-inaw a manggubat a sabali a nasion iti pagiliantayo, gerra-sibil, wenno saanen a mapengdan a rebolusion iti internal a seguridad ti pagilian. Nupay kasta, adu met a wagas pay laeng ti pangalay-ay tapno saan a suspendien ti Pangulo ti naannayas a panagwerret ti gobiernotayo.

Ania ti kapigsaan a rason a mabaliwan ita iti konstitusiontayo? Kabaelan ngata nga isayangkat ti maysa a mosion ti mayoria wenno minoria ti kongresotayo tapno mapasamak ti pannakabalasa ti konstitusion? Wenno mabalin kadi lattan ti Pangulo a makitulag iti agpampanday ti linteg a mangidatag ti gakat nga estudiaren ti kaaduan ket no agballigi ket ditan ti pangrugian ti di mapakpakadaan a panagbalasa?

Naiparparipirip idin ti pannakareporma ti konstitusion partikular ti aspeto ti ekonomia a paset daytoy. Adu ngamin nga agpampanday ti linteg ti mangkampiar iti nalullulok a pannakaipalubos ti yuumay dagiti ganggannaet nga investor tapno agibautda ti puonanda ditoy ket mangparnuay ti napintas a kompetision a mangmantener ti napintas a presio ti produksion.

Kunada a magubuay ti adu a panggedan, sumayaat ti biag ti indibidual, magatangna ti kayatna iti pagtagilakuan ket daytoy ti mangingato iti purchasing powerna a mangidur-as iti ekonomia. Uray ta agsubli met laeng a pagimbagan iti kaaduan ti maukkon a taripa wenno dagiti buis tapno maiserbida met laeng a serbisio para iti kaaduan.

Di met adda pay idi makunkuna nga “Amendment No. 6” ti konstitusion a naipaulog babaen iti dekreto iti napalabas a rehimen? Wenno automatiko a maikkan iti bileg ti maysa a gakat apaman nga aprobaran ti dua nga apagkatlo ti kongreso? Agsasanga ita ti kapampanunotan ti kaaduan.

Dagiti la koma kasapulan a maikkan ti atension ita a pakaseknan ti umili ti asikasuenda – tapno maiparikna nga adda met la pateg ken kaipapanan a ti gobierno ket napataud gapu iti tao ket ti pagsayaatanna ti nangnangruna koma a taliawen dagiti agrebbeng.#